تحلیل نوستالژیِ وطن در میراثِ شعری بانوی تاجیک، گل‏رخسار صفی‏ اوا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

گل‏رخسار صفی‏ اوا (تولد 1947م) یکی از برجسته ‏ترین نمایندگان ملی‏ گرایِ شعرِ معاصر تاجیک است. وی با قرار گرفتن در فضای ناسیونالیسم فرهنگی و پناه بردن به خاطرات قومی ـ ملی، حسِ نوستالژیک عمیقی در مخاطب نسبت به گذشتۀ مشترک ایجاد می‏کند. مسئلۀ اصلی پژوهش این است که شاعر در مسیر تحول اندیشگانی خود از دوران شوراها تاکنون (2016م)، چه تعریفی از وطن در ذهن خود داشته و این مفهوم چگونه در دیوان وی منعکس شده است؟ تحلیل اشعار شاعر براساس میراث بنیادهای نظری مکتب رمانتیسم نشان داد که شاعر سه مفهوم متفاوت و در عین حال درهم‏ تنیده از وطن در دستگاه اندیشگانی خود دارد: جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی. شاعر در وطن جغرافیایی دلبستگی خود را به زادگاهش به ‏تصویر کشیده است. این تلقی از «وطنِ خرد»، جزئی جدانشدنی از جهان‏ وطنی سوسیالیستی در قاب اتحاد جماهیر شوروی بود که «وطنِ بزرگ» نامیده می‏شد. شاعر در وطن تاریخی که در دهۀ شصت و هفتاد سدۀ بیستم میلادی در ادبیات تاجیک رواج یافت، به تاریخ پیدایش قوم خود مراجعه کرد و مفهوم گسترده‏ای را که فرهنگ شورایی از آن گرفته بود، به وطن خود بازگرداند. شاعر در وطن فرهنگی که باید آن را ویژۀ دستگاه اندیشگانی این شاعر دانست و نگارنده در هیچ اثر دیگری نمود آن را نیافته است با تکیه‏بر شاهنامه به تلقی جدیدی از وطن دست می‏یازد. در این تلقی که ارتباط وثیقی با وطن تاریخی دارد، تمام فارسی‏زبانان در جایی به نام شاهنامه جا می‏گیرند و هم‏وطن می‏ شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of Homeland Nostalgia in Poetic Heritage of Gulrukhsor Safieva

نویسنده [English]

  • Ebrahim Khodayar
Associate Professor of Persian Language and Literature at Tarbiat Modares University (TMU), Tehran, Iran
چکیده [English]

Gulrukhsor (1947- ) is one of the most prominent representatives of nationalism in contemporary Tajik poem. By experiencing cultural nationalism and by taking refuge in national ethnic memories, she creates a deep sense of nostalgia in the addressee towards the past. Thus, what is the definition of homeland in her mental –ideational system since the period of Soviet Union till now as crystalized in her divan? How this notion has been reflected in her divan? In this paper, the author seeks to answer these fundamental questions. Based on the heritage of the theoretical foundations of the Romanticism, the analysis of her poems showed that the poet had three different and interrelated concepts of homeland in her mental –ideational system : geographical, historical and cultural. In her geographical homeland, she inclines towards the nation. This notion of homeland was an inseparable part of the cosmopolitan socialist framework of the Soviet Union, called the "great homeland". Regarding her historical concept of homeland as outlined in Tajik poem in the 1960-1970th, the poet has referred to the historical genesis of her ethnic group to rehabilitate this vast notion greatly fall into the oblivion while the governance of Soviet Union. Finally in her cultural homeland which is special to her mental-ideational system, the poet achieve a novel conception of homeland according to the teachings of Shahnameh in which the author of this research did not find its trace in any other work. Thus, all Persian –speakers are come together in Shahnameh and become compatriot.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tajik Contemporary Literature
  • Tajikistan
  • Romanticism
  • Gulrukhsor Safieva
  • Homeland Nostalgia