تلاش برای ترسیم الگوی ارتباط روایی در مثنوی‌های بیدل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری

چکیده

بیدل در مثنوی‌هایش به صورت جدی به موضوع انسان به عنوان رمزگان محوری خود پرداخته است. انسان، ابعاد و امکانات وجودی او مهم‌ترین دغدغه‌ای است که مطمح نظر است. از منظر بیدل تمامی مظاهر هستی زاییدۀ «ادراک» آدمی است. وی در حکایت‌هایی که تنها یک شخصیت محوری دارند، سفر انسان را در جستجوی خود روایت می‌کند. انسانِ مرکزیِ روایت بیدل پس از جستجوهای بسیار در می‌یابد که هر چه هست از دایرۀ «ادراک» و «وجود» او بیرون نیست و خود او در واقع حقیقت یگانۀ هستی است. این پژوهش با بررسی ابعاد مختلف روایت‌مندی در مثنوی‌های بیدل بر اساس بلندترین حکایت‌ها، و امکانات خوانش روایی و فهم روایت در نسبت با اندیشۀ بیدل، تلاش می‌کند تا نشان دهد وی با امکانات و ظرفیت‌هایی که در روایت خود به کار می‌گیرد، چگونه و چه رابطه و نسبتی با مخاطب فرضی خود در مقام یک «انسان نوعی» دارد؟ در واقع، این پژوهش، بر اساس رابطۀ میان «داستان» و «گفتمان»، به بررسی رابطه و نسبت میان راوی، تک شخصیت محوری داستانی و مخاطب فرضی می‌پردازد و نموداری ترسیم می‌کند که جهتِ روایت بیدل را در لایه‌ها و سطوح مختلف داستانی نشان دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An attempt at constructing the narrative model in Bīdil Dihlawī’s mathnawīs

نویسنده [English]

  • mohammadsaeed mirzaee
Ph.d student
چکیده [English]

In his mathnawīs, Bīdil has adequately addressed human as a pivotal code. Human, his beginning and fate, his dimensions and existential potentials are among the most important concerns of the poet. For him, all signs of universe are the result of human cognition. In his stories – which has one single central character – Bīdil narrates the journey of human in his own quest, and the character finally realizes nothing is out of the scope of his “cognition” and “existence”, making him the sole truth of the universe. The study tries to show what sort of relationship Bīdil establishes with his hypothetical reader, as a “typical human”, and how he achieves this by drawing on the potentials and power in his narratives. This is carried out by examining the various aspects of narrativity in Bīdil’s longest stories. Alongside the relationship between “story” and “discourse”, the relationship between narrator, the story’s single pivotal character and implied reader are also investigated to depict a graph which represents the direction of Bīdil’s narrative in various layers of story.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bīdil
  • Narrative
  • mathnawīs
  • discourse
  • The narrative relationship model
  • typical human