تجزیه و تحلیل گفتمانی و متنی رباعیات مولوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل

چکیده

در تجزیه و تحلیل گفتمانی رباعیات مولوی که برپایۀ ساخت گفتمانی و متنی پیشنهادی لطف‌الله یارمحمدی در خصوص رباعیات خیام صورت گرفته، نخست رباعیات مولوی به دو دستۀ متمکن و مغلوب تقسیم گردیده و سپس سازه‌های به کار رفته در آن‌ها مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته است. بخش اعظم رباعیات مولوی به شیوۀ مغلوب می‌باشد که غالباً در لحظات وجد و حال و کشف و شهود بر زبان وی جاری شده است. در رباعیات مغلوب غالباً سخن از «او» در مقام حق، معشوق و یا شمس تبریزی است و نوعی راز و نیاز عاشقانه و عارفانه در آن‌ها به چشم می‌خورد؛ در حالی که در رباعیات متمکن سخن از مسائل کلی و فلسفی در خصوص خدا، انسان و عالم هستی است. هرچند بر اساس سازه-های تشکیل‌دهنده، هم رباعیات مغلوب و هم رباعیات متمکن مولوی دارای سازه‌های یکسانی از قبیل توصیف، توصیه، تعلیل، تمنا و دعا و آرزو می‌باشند، اما چارچوب فکری و محتوایی آن‌ها در این دو دسته از رباعیات متفاوت است. در هر دو نوع رباعی، سازۀ توصیف مهم‌ترین و محوری‌ترین سازه به حساب می‌آید و از آن جا که در این سازه، شاعر خود در جایگاه فرستندۀ پیام قرار دارد و غالباً به بیان احوال خود، چه در لحظات آگاهی و چه در لحظات کشف و شهود پرداخته، جهت‌گیری پیام به سوی گوینده، و کلام او از نوع عاطفی و غنایی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Discourse and textual analysis of Molaviʼs Rubaiyat

نویسنده [English]

  • ahmad sanchooli
zabol university
چکیده [English]

In the discourse analysis of Molaviʼs Rubaiyat which is based on the discourse and texual construction proposed by Lotfollah Yarmohammadi about Khayamʼs rubaiyat, first Molaviʼs rubaiyat are divided into two complementary and recessive groups, then the structures used in them are investigated. Most of Molaviʼs rubaiyat are recessive that are composed in the instant of excitement, discovery and intuition. In recessive rubaiyat, he often speaks of "he" as a right, beloved or Shams Tabrizi, and there is a sort of lovely and mystical prayer in them, whereas in the complementary quatrains, general and philosophical issues about God, man and universe are spoken. However, based on the constituent structures, the recessive and the complementary rubaiyat have the same structures such as describing, advising, proclaiming, desire, prayer and wish, their intellectual and content framework in these Two categories of Rubaiyat are different. In both types of quatrains, the structure of description is the most important and central structure, and since in this structure, the poet is in the position of the sender of the message and often expresses his status, at the moments of consciousness and at the moment of discovery and intuition, the message is directed towards the speaker, and his words are emotional and lyric.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Discourse and textual analysis
  • Rubai
  • Molavi
  • Complementary and reclusive words