تحلیل انتقادی گفتمان قدرت در مثنوی (بررسی موردی: قصه اهل سبا)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون

2 دانشجوی دکتری ادبیات فارسی دانشگاه سلمان فارسی

3 دانشجوی دکتری دانشگاه سلمان فارسی کازرون

10.22099/jba.2020.35052.3548

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی شامل نظریه‌ها و روش‌هایی برای مطالعات تجربی روابط میان گفتمان و تحولات اجتماعی است. تحلیل‌گران گفتمان انتقادی بر‌آنند که متن‌های ادبی مثل سایر متن‌ها در خدمت ارتباطند. بنابراین آنها را می‌توان با نگرش و روش انتقادی تحلیل نمود. در این پژوهش جملات، عبارات و ساخت‌های حاوی مولفه‌های گفتمان‌مدار، در حکایت " اهل سبا و طاغی‌‌کردن نعمت ایشان را " از دفتر سوم مثنوی با رویکرد توصیفی_تحلیلی، بررسی شده است. نتیجه‌‌‌ی این بررسی نشان می‌دهد مولانا علاوه بر سود جستن از دانش گسترده خود در علوم رسمی، عرفان و ادب فارسی و عربی از بازتولید نظم گفتمانی نیز برای گستردن سلطه‌ی معنوی خویش بر مریدان بهره جسته و توفیق او تا بدانجاست که گفتمان قدرت در مثنوی کاملا طبیعی و در هماهنگی کامل با اندیشه‌های عرفانی جلوه‌گر می‌شود و زمینه لازم را برای تغییر گفتمان عرفانی به ‌دست جانشینان مولوی فراهم می‌سازد.
واژگان کلیدی: تحلیل گفتمان انتقادی، مولوی، مثنوی، گفتمان قدرت، ایدیولوژی، گفتمان رقیب

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

"Critical discourse analysis" in Masnavi, case study: ghesse ahle Saba va taaghi kardan nemat ishan ra

نویسندگان [English]

  • mojgan motevassel 2
  • tahereh moosavi 3
2 phd student in Salman farsi university
3 phd student of salman farsi university of kazeroon
چکیده [English]

"Critical discourse analysis" consists of theories and methods for empirical
studies of relations between discourse and social changes. Critical discourse analysts believe that literary texts, just like the other texts, are in the service of comunication. Therefore, they can be analyzed with critical approach and attitude. In this study, the sentences, phrases, and the components of circuit discourse items, in the story of "Ahle Saba va taaghi kardan neemat ishan ra", of the third volume of Masnavi, has been investigated with the descriptive - analytical approach. The result of this study shows that Mawlānā besides making use of his vast knowledge of formal science, mysticism and Persian and Arabic literature, has taken advantage of discursive reproduction order, in order to expand his spiritual dominance over his disciples. Mawlānā,s success (in using discoursive reproduction order) is so great that power discourse in Masnavi is quite natural and harmonic with mystical thoughts which provides the necessary ground for the transformation of the mystic discourse by his successors.
keywords : Critical discourse analysis , Mawlānā, Masnavi, Political discourse, Ideology, Rival discourse

کلیدواژه‌ها [English]

  • keywords : Critical discourse analysis
  • Mawlānā
  • Masnavi
  • Political discourse
  • Ideology
  • Rival discourse