تحلیل مربّع تنشی طنز در فرآیند نشانه معناشناسی شعری از ابوالقاسم حالت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهیدباهنر کرمان

2 دانشیار بخش زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 استاد بخش زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

10.22099/jba.2020.35082.3552

چکیده

الگوی تحلیل نشانه- معناشناسی گفتمانی، به‌عنوان یک رهیافت نو برای دستیابی به کلّ معنای متن، یکی از روش‌های مناسب تجزیه و تحلیل آثار ادبی است . این تئوری‌ها، توانایی تحلیل ساختمان طنز را در اختیار مخاطب می‌گذارد. طنز، به‌مثابۀ ژانر هنری، همواره در متون ادبی از اهمّیّت و اقبال ویژه برخوردار بوده است. بررسی نشانگانی نمودهای طنز در یک اثر، می‌تواند نقاط پررنگ را در طیفِ اندیشۀ خالقِ آن، آشکار سازد. ابوالقاسم حالت (1371- 1298) یکی از موفّق‌ترین طنز‌پردازن در حوزۀ ادب فارسی معاصر است و اشعار او بیان حقایق جدّی و واقعی از موقعیّت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران در قالب عباراتی طنزآمیز است. در این مقاله، با خوانش دقیق طنز در شعر «حالت»، مؤلّفه‌های نشانه معناشناسی آن را با توجّه به آرایش نیروهای هم‌سو و معارض، بررسی و تمهیدات متن بر اساس مربّع تنشی برای تأمین مقاصد گفتمانی واکاوی می‌نماییم. بدین منظور، نخست به بررسی نشانه‌شناسی شعر می‌پردازیم و پس از آن، به تحلیل طنز در شعر مزبور خواهیم پرداخت. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها با استفاده از شیوۀ تحلیل محتوا به روش کتابخانه‌ای و بر اساس دانش نشانه- معناشناسی بررسی و تجزیه و تحلیل شده است. در تحلیل گفتمانی طنز ابوالقاسم حالت، تلاش بر این است تا از نشانه‌های منفرد، کلان‌نشانه‌ها، خُرد‌نشانه‌ها و یا مجموعه‌ای از نشانه‌ها عبور کنیم، تا بتوانیم به ورای نشانه‌ها یعنی آن جایی که نشانه‌ها با یکدیگر تعامل برقرار می‌کنند برسیم و بدین ترتیب بتوانیم به خوانشی گفتمانی دست یابیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of tension square in sign- semantics approach of satire in a poem by Abolqasem Halat

نویسندگان [English]

  • Mohammadamin Ehsani Estahbanati 1
  • enayatollah sharifpour 2
  • mohammad reza sarfi 3
1 ph.d candidate of shahid bahonar university of kerman
2 Associate professor of shahid bahonar university of kerman
3 Professor of shahid bahonar university of kerman
چکیده [English]

The analysis pattern of discourse sign-semantics, as a new approach to understanding the whole meaning of a text, is one of the appropriate methods to analyze the literary works. These theories let the audience to analyze the structure of satire. Satire as an artistic genre has always been of special importance.
The symbolic study of satire aspects in a work can manifest the highlighted points in the thoughts of its creator. Abolqasem Halat (1920-1993) is one of the most successful satirists in the realm of contemporary Persian literature and his poems express the serious and real truth of political, social and cultural position of Iran in a satiric way.
In this paper, with a careful study, we investigate the sign-semantics elements of Halat’s poems regarding the arrangement of coherent and conflicting powers and then we analyze the textual arrangements based on the tension square to provide the discourse purposes. So, firstly we address the semiotics of poetry and then analyze the satire in the mentioned poem.
This is a descriptive-analytical research and data was gathered by library-based content analysis method and it was analyzed by sign- semantics knowledge. In the discourse analysis of Abolqasem Halat satire, there was an attempt to go through the single symbols, macro-symbols, micro-symbols and or a set of symbols in order to get beyond the signs where the signs interact in such a way that to obtain a discourse reading.

کلیدواژه‌ها [English]

  • semantic square
  • satire
  • Abolqasem Halat
  • sign-semantics
  • Contemporary Poetry