بررسی و تحلیل کارکرد صفت در غزل‌های طنز و حسب‌ حال حافظ بر اساس تئوری ارزیابی نقشگرای هالیدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز گروه زبان و ادبیات فارسی

10.22099/jba.2020.36408.3681

چکیده

یکی از راه‌های شناخت عمق و غنای غزل حافظ می‌تواند استفاده از نظریات نوین باشد‌؛ بنابراین، در جستار حاضر، مجموعه‌ غزل‌های طنز و حسب‌ حال حافظ با استفاده از نظریه‌ی « زبان‌شناسی نظام‌مند نقشگرای هالیدی» که در تجزیه‌ و تحلیل متون گفتاری، نوشتاری، ادبی و سبک‌شناسی کاربرد فراوانی دارد، بررسی و تحلیل شده است. در این غزل‌ها و بر اساس تئوری ارزیابی که یکی از سه نظام تشکیل‌دهنده‌ی نقش بینافردی است و در ریز نظام نگرش، سه حوزه‌ی احساسی«تأثیر، قضاوت و قدردانی» قابل طرح می‌باشد، بیشترین بسآمد صفت‌ها به ترتیب در حوزه‌ی داوری، تقدیر و انفعال، کاربرد دارند. این نکته، نشان می‌دهد که حافظ در این غزل‌ها از واژه‌هایی که بیانگر احساسات و فرآیند ذهنی واکنش‌ها باشد، کمتر استفاده کرده و در مقابل، بیشترین استفاده را از واژه‌های بیانگر ارزیابی رفتار بشری برده است. از سویی، بسآمد صفاتی که در نقش‌های غیر توصیفی به کار رفته‌اند، بیشتر از صفاتی است که نقش توصیفی دارند و علّت این امر، بزرگ‌نمایی، تأثیرگذاری و بلاغت بیشتر است. نتیجه‌ی فوق، بیانگر این است که کاربرد صفات در غزل‌های حافظ، با فرانقش بینافردی در دستور نقشگرای هالیدی انطباق دارد؛ لذا با استناد به بسآمد دقیق نقشِ استخراج‌شده از این غزل‌ها، اطّلاعات مفید و ارزنده‌ای در قالب جدول و نمودار، ارائه‌ شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating and Analyzing the Function of the Adjective in the Humorous and Auto-biography Sonnets of Hafiz Based on Halliday's Functional Evaluation Theory

نویسندگان [English]

  • Mojgan Pahlavani 1
  • Manoochehr Tashakori 2
  • Nasrolah Emami 2
2 Persian Literature Department, Shahid Chamran University
چکیده [English]

Understanding the depth and richness of Hafiz's sonnets requires the use of modern theories; therefore, in the present study, a collection of satirical and poetic sonnets of Hafiz using the theory of "Halliday's Systemic Functional linguistics" that is widely used in the analysis of spoken, written, literary, and stylistic texts has been studied and analyzed. In these sonnets and based on the theory of evaluation, which is one of the three systems that constitute the interpersonal role, and in the micro system of "Attitude" that three sensory domains of "affect, judgment, and appreciation" can be projected, the highest frequency of adjectives are used in the domain of judgment, appreciation, and affect, respectively. This suggests that in these sonnets, words that express the emotions and the mental process of reactions have been used less frequently by Hafiz. On the contrary, he has made the most use of words that describe the evaluation of human behavior. On the one hand, the frequency of the adjectives used in non-descriptive roles is higher than the descriptive ones and it is due to its more magnification, influence and rhetoric. The results mentioned indicates that the application of the adjectives in Hafez's sonnets correspond to the "Interpersonal" function of "Halliday's Functional Grammer"; Therefore, referring to the precise frequency of the functions extracted from these sonnets, useful and valuable information are presented in the form of charts and graphs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hafiz's Sonnets
  • Halliday
  • Functional Linguistics
  • Evaluation Theory
  • Adjective