شعر پژوهی(بوستان ادب)

این پژوهش با هدف تبیین سازوکار «انسجام سوژه» در برابر فشار خردکننده‌ی «قضاوت اجتماعی»، می‌کوشد چارچوبی نظری برای تحلیل فرآیند «فردیت‌یافتگی» در عرفان مولانا ارائه دهد. مسئله‌ی اصلی ... بیشتر این پژوهش با هدف تبیین سازوکار «انسجام سوژه» در برابر فشار خردکننده‌ی «قضاوت اجتماعی»، می‌کوشد چارچوبی نظری برای تحلیل فرآیند «فردیت‌یافتگی» در عرفان مولانا ارائه دهد. مسئله‌ی اصلی پژوهش، واکاوی وضعیت انسان در مواجهه با کثرتِ مراجعِ ارزش‌گذاری و چگونگیِ گذار از این وضعیت به سوی «خودآیینی» است. بدین‌منظور، این مقاله با عبور از تحلیل‌های توصیفی، یک مدل نظری و شبکه‌‌ای از مفاهیم تازه را پیشنهاد می‌کند که بر پایه‌ی سه مفهوم اصلی استوار است: ۱. «ناظر معتبر» (به‌عنوانِ کانونِ معنابخشِ حیاتِ روانی)، ۲. «ازدحام ناظرها» (وضعیتِ بحرانیِ تعارضِ هنجارها و پراکندگیِ هویت)، و ۳. «ضدِ ناظر» (کاتالیزوری برای گذار).با کاربستِ این مدل بر غزل ۱۲۴۷ دیوان شمس نشان داده می‌شود که مولانا بحرانِ «ازدحام ناظرها» را به‌دقت تشخیص داده و راهبردِ برون‌رفت از آن را نه در تغییرِ ناظرِ بیرونی، بلکه در مواجهه با یک «ضدِ ناظر» ترسیم می‌کند. یافته‌ها حاکی از آن است که «ضدِ ناظر» با تعلیقِ تمامِ قضاوت‌های پیشین، امکانِ تولدِ «خویشتنِ متعالی» را فراهم می‌آورد. در نهایت، این مدل تبیین می‌کند که چگونه رهیافت «میزانِ خود شو»، نه دعوتی به خودشیفتگی، بلکه فرآیندی برای انتقالِ مرجعیت از «دیگریِ تعمیم‌یافته» به «حقِ درونی‌شده» و تحققِ «فردیتِ عرفانی» است.

مشاهده مقاله

مقالات آماده انتشار

شماره جاری

دوره 18 (1405)

دوره 17 (1404)

دوره 16 (1403)

دوره 15 (1402)

دوره 14 (1401)

دوره 13 (1400)

دوره 12 (1399)

دوره 11 (1398)

دوره 10 (1397)

دوره 9 (1396)

دوره 8 (1395)

دوره 7 (1394)

دوره 6 (1393)

دوره 5 (1392)

دوره 4 (1391)

دوره 3 (1390)

دوره 2 (1389)

دوره 1 (1388)

نویسنده = معین کاظمی فر

از «ناظرِ معتبر» تا «ضدِ ناظر»: ارائه‌ی یک مدل نظری برای تبیین فرآیند فردیت‌یافتگی در عرفان مولانا

چکیده