مجید لشکری؛ محمدامیر مشهدی؛ سکینه عباسی
چکیده
علم روانشناسی، با توجّه به دیدگاهها و روشهایی که تاکنون ارائهداده؛ در پی درمانگری روان انسان بوده و بیشتر به حیطۀ درمانِ بیماریها، ناهنجاریها و اختلالهای روانی معطوف و منحصر و محدود بوده است. ...
بیشتر
علم روانشناسی، با توجّه به دیدگاهها و روشهایی که تاکنون ارائهداده؛ در پی درمانگری روان انسان بوده و بیشتر به حیطۀ درمانِ بیماریها، ناهنجاریها و اختلالهای روانی معطوف و منحصر و محدود بوده است. در این میان، برخی روشها نیز در علم روانشناسی وجوددارد، که به مرحلۀ پیشابیماری پرداخته و به زبان سادهتر، با رویکردی پیشگیرانه، جویای آن است که اینگونه ناراستیهای روانی، ایجادنشود. یکی از این روشهای نو، روشی با عنوان روانشناسیِ مثبتنگر یا مثبتگراست. شاید، به دلیل وجود اینگونه رویکردی در میان برخی روانشناسان، نتوان مبدع و پیشوایی را برای آن یافت؛ امّا امروزه، این روش را به «مارتین سلیگمن»( - 1942م.) نسبتمیدهند. در این روش، که یکی از جدیدترین رویکردهای روانشناسی است، عناصری که عمدتاً روحیۀ مثبتنگری را دربرمیگیرد، مورد هدف و ارائه قرارگرفتهاست. سلیگمن در نظریّۀ بهزیستی شش فضیلت «تعالی معنوی»، «انسانیّت»، «عدالت»، «شجاعت»، «اعتدال» و «خردورزی» و زیرمجموعههایی برای آنها ارائهمیدهد.در این پژوهش، ضمن تبیین و تطبیق فضیلتهای ششگانۀ نظریّۀ بهزیستیِ سلیگمن، با غزل «عالی شیرازی»(1121-1048هـ.ق.) از شاعران توانمند و کمتر شناختهشدۀ سبک هندی، که پژوهندگان این مقاله تصحیح، شرح و تعلیق دیوان او را به انجام رسانده اند، مؤلفههایی از هر شش فضیلت مثبتگرا که در غزل این شاعر نموددارد، و به این قرار است: «زیباییدوستی و فضیلتخواهی»، «قدرشناسی»، «آیندهنگریِ خوشبینانه»، «باورمندی و زیست هدفمند»، «بخشندگی»، «شوخطبعی»، «هیجان»، «نوعدوستی»، «عشق»، «مدارا»، «همّت و تلاش»، «شکیبایی»، «صداقت»، «خویشتنداری»، «تواضع»، «آیندهنگری محتاطانه»، «تفکّر انتقادی»، «نوآوری(خلّاقیّت)» و «هوش هیجانی» تبیین شده است. «عالی شیرازی» با دقّتی مثبتاندیشانه که در پدیدههای اطرافش داشته است، توانسته مضامینی دوسویه از جهان انتزاعی و شهودی را در بستر معنویِ مشترک با یکدیگر پیونددهد، که برخی از این عناصر عینی که او توانسته به وسیلۀ آنها پرداختی هنری از مؤلّفههای مثبتگرا داشتهباشد و نیز چگونگی تبیین این پیوند با توجّه به مثالهایی از غزل او در این پژوهش بحثشده است.
