محمدحسین نیکداراصل؛ فرود عبدالهی
چکیده
نظامی گنجوی، از بزرگترین شاعران اثرگذار و صاحب سبک در داستانسرایی ادب فارسی، با آفرینش آثاری همچون «خسرو و شیرین» و «هفتپیکر» مضامینی همچون خیر و شر، عشق و وفاداری را در ادبیات فارسی ...
بیشتر
نظامی گنجوی، از بزرگترین شاعران اثرگذار و صاحب سبک در داستانسرایی ادب فارسی، با آفرینش آثاری همچون «خسرو و شیرین» و «هفتپیکر» مضامینی همچون خیر و شر، عشق و وفاداری را در ادبیات فارسی جاودانه کرده است. این مضامین در بسیاری از آثار ادبی پس از او بازتاب یافتهاند؛ از جمله در داستان عامیانهی «کوراوغلو». در این پژوهش، به شیوه توصیفی - تحلیلی، به بررسی مضامین وامگرفته از آثار نظامی در داستانهای کوراوغلو پرداختهشده است. نتایج نشان میدهد که شروع داستان «کوراوغلو» با مضمون خیر و شر، بهویژه در ماجرای کور شدن علیکیشی توسط حسن پاشا، بهگونهای مستقیم از گنبد پنجم «هفتپیکر» الهام گرفته است. بهعلاوه، نژاد اسبان در «کوراوغلو» که از دریاها میآیند، با نژاد اسب شبدیز در «خسرو و شیرین» همگونیهای اساطیری دارند و آفرینش هر دو ریشه کهن ایرانی دارند و رفتارها و ظاهر اسبان(قیرآت و دورآت) در داستان کوراوغلو نیز با شبدیز و گلگون همانندی قابلتوجه دارند.. عنصر خواب نیز در هر دو اثر بهعنوان پیشگو و راهنما بهکاررفته است. بهطورکلی، این پژوهش نشان میدهد که داستانهای کوراوغلو در مضامین بنیادین خود، همچون خیر و شر، تقدس اعداد ، سفر، چشمه زندگیبخش بهطور مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر آثار نظامی بودهاند. این تأثیرات نشاندهندهی پیوندهای عمیق بینامتنی بین این آثار و تأکید بر نقش کلیدی نظامی در شکلگیری ساختار حماسی و عاشقانه این داستانهاست.
