0 نقش تداعی در ساخت‌یابی خلاقانه‌ی حکایت شیخ احمد خضرویه و گریه کردن کودک حلوا‌فروش The Role of association in the Creative construction of Sheikh Ahmad Khazraviyeh and cry baby Halva sale https://jba.shirazu.ac.ir/article_5109.html 10.22099/jba.2019.31688.3229 0 یکی از بارزترین و فعال‌ترین ویژگی‌های مؤثر بر شاعران در زمان سرودن شعر، مسئلة تداعی است. تداعی، فرایندی است که به صورت غیر‌ارادی، در ذهن ظاهر می‌شود و میان خاطرات، تصاویر، درونمایه‌ها و انباشته‌های ذهنی، ارتباط برقرار می-کند. از آنجا که آفرینش هر اثر ادبی جدید، مستلزم تخطّی و خروج از هنجار متون نافذ پیشین و خوانش خلاقانة آثار گذشته است؛ لذا، عنصر تداعی در ساخت یا بازسازی آثار ادبی، بویژه در جهت رهایی از اضطراب تأثیر آثار پیشینیان، نقش بسیار چشمگیری را داراست و زمینه‌های ایجاد بدخوانی خلاق را فراهم می‌کند. با عنایت به این که، جریان سیال ذهن و عنصر تداعی، از عوامل موثر بر ذهن مولانا، در زمان به نظم درآوردن حکایات بوده است؛ ازین‌رو، در پژوهش پیش رو، حکایتی از مثنوی معنوی مورد بررسی قرار گرفته است. بر طبق پژوهشی که انجام شده است، مشاهده شد که عنصر تداعی در تغییر دادن اصل موضوع حکایت، خلق درونمایه‌های فرعی، ترسیم فضایی بی‌زمان و بی‌مکان، نکره ذکر شدن شخصیت اصلی، نزدیکی شاعر از زاویة دید درونی به دانای کل، چند بعدی شدن شخصیّت داستانی و ... تأثیرات عمده‌ای داشته است و با تغییر سطح جدید، نسبت به سطوح ماقبل، سبب تغییرات عمده‌ای در حکایت مولانا به نسبت حکایات مبدأ شده است. در این پژوهش، پس از آشنایی با عنصر تداعی، شاخصه‌های آن، شناخت نظریة بدخوانی خلاق و اضطراب تأثیر، چگونگی تأثیر تداعی بر روند بدخوانی خلاق مولانا در حکایت شیخ احمد خضرویه و کودک حلوا فروش، بررسی شده است. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی بوده است. 1 One of the most prominent and most influential features of poets when composing poetry is the issue of association. therefore, the element of association in the construction or restoration of literary works, especially in order to get rid of the anxiety of the effects of the works of the predecessors, plays a very significant role, It provides the grounds for creative malnutrition. Considering that the flow of the fluid of mind and the element of association was one of the factors influencing Mowlana's mind, it was time to order the anecdotes; hence, in the forthcoming research, an anecdote about spiritual mathnavi has been studied. According to a research that was carried out, it was observed that the element of association in changing the essence of the subject of the story, the creation of sub-themes, the drawing of space without time and space, the lack of mention of the main character, the proximity of the poet from the angle of inner vision to the wise The whole, multi-dimensional character of the narrative, and ... have had a major impact, and by changing the new level, it has caused major changes in Rumi's stances relative to the precepts.in this research, after familiarizing with the element of association, its characteristics, the recognition of the theory of creative mischief and the effect of anxiety, the effect of association on the creative process of Mowlana's insanity in the story of Sheikh Ahmad Khidravieh and the child Halva Sale. 1 28 مهرداد اکبری گندمانی mehrdad akbary gandomani استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه اراک. ایران akbarigandomani@gmail.com مهدی رضا کمالی بانیانی mehdi reza kamali baniani پژوهشگر دوره پست دکتری دانشگاه اراک ایران mehdireza_kamali@yahoo.com بدخوانی خلاق تداعی عناصر داستانی مثنوی معنوی آتشسودا، محمدعلی.(1383). رؤیای بیداری. فسا: دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا.##ابوالخیر، محمدبنمنور.(1378). اسرارالتوحید. تهران: امیر مستعان.##اخوت، احمد.(1371). دستور زبان داستان. اصفهان: فردا.##استالی، براس؛ اولیور، آلنبولاک.(1369). فرهنگ اندیشهی نو. ترجمهی کریم امامی، تهران: مازیار.##اسکولز، رابرت.(1383). درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمهی فرزانهی طاهری، تهران: آگه.##ایدل، لئون.(1374). روانشناختی نو. ترجمهی ناهید سرور، تهران: شبآویز.##بصیر، آذر.(1377). راهنمای فیلمساز جوان. تهران: امیرکبیر.##بیات، حسین.(1387). داستاننویسی جریان سیال ذهن. تهران: علمی و فرهنگی.##بینیاز، فتح الله.(1387). درآمدی بر داستاننویسی و روایتشناسی. تهران: افراز.##پارسا، محمد.(1374). زمینهی روانشناسی. تهران: بعثت.##پراین، لارنس.(1371). تأملی در باب داستان. ترجمهی محسن سلیمانی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.##پورنامداریان، تقی.(1388). «تداعی و فنون ادبی». فنون ادبی، دانشگاه اصفهان، شمارهی1، صص1-12.##تودوروف، تزوتان.(1377). منطق گفتگویی میخاییل باختین. ترجمهی داریوش کریمی، تهران: مرکز.##توکلی، حمیدرضا.(1383). «تداعی، قصه و روایت مولانا». مطالعات و تحقیقات ادبی، سال1، شمارهی 3-4، صص9-37.##جابریاردکانی، ناصر و همکاران.(1396). «بررسی تأویل و پیوند آن با تداعی معانی در معارف بهاء ولد». نثرپژوهی ادب فارسی، سال20، دورهی جدید، شمارهی 42، صص53-72. ##جوکار، نجف؛ جابری اردکانی، ناصر.(1388). «درآمدی بر پیوند قصهها و محور طولی ابیات مثنوی». پژوهشنامهی زبان و ادب فارسی(گوهر گویا)، سال3، شمارهی3، پیاپی11، صص21-40.##چندلر، دانیال.(1394). مبانیِ نشانهشناسی. ترجمهی مهدی پارسا و زیرِ نظر فرزانِ سجودی، تهران: سورهی مهر.##حسامپور، سعید.(1386). «تأثیر تداعی معانی بر ساختارهای داستانهای دفتر اول مثنوی». مجموعهی مقالات مولاناپژوهی، دفتر چهارم، به سعی غلامرضا اعوانی، تهران: موسسهی پژوهشی حکمت و فلسفهی میراث.##حسینی، سیدحسن.(1388). مشت در نمای درشت؛ معانی و بیان در ادبیات و سینما. تهران: سروش.##حیدرزادهیسردرود، حسن. (1389). بررسی تصرفات مولانا در حکایات صوفیه. پایان‌نامه‌ی دکتری دانشگاه تربیتمدرس.##داگلاس، استیون. (1384). نما به نما. ترجمهی محمد گُذرآبادی، تهران: بنیادِ سینمایی فارابی.##ریمونکنان، شلموت.(1382). «مؤلفههای زمان در روایت». ترجمهی ابوالفضل حری، فصلنامهی هنر، شمارهی 53، صص 131-144. ##زرینکوب، عبدالحسین.(1366). بحر در کوزه. تهران: علمی.##ـــــــــــــــــــــ .(1382). نقد ادبی. تهران: سخن.##سعیدی، عباس؛ شکری، یدالله. (1396). «کارکرد عنصر گفتگو در تبیین و پرداخت عناصر داستانی و ساختار روایی داستان کوتاه گورکنهای صادق چوبک». پژوهشهای نقدِ ادبی و سبکشناسی، شمارهی 3، (پی در پی 29)، صص61-90.##شفیعیکدکنی، محمدرضا.(1392). زبان شعر در نثر صوفیه. تهران: سخن.##شمیسا، سیروس.(1376). بیان. تهران: فردوسی.##ـــــــــــــــ .(1389). انواعِ ادبی. تهران: فردوسی.##شیری، قهرمان.(1389). «تمثیل و تصویری نو از کارکردها و انواع آن». کاوشنامه، سال11، شمارهی 20، صص33-54. ##صحرایی، قاسم و همکاران.(1391). «عنصر گفتگو در تاریخ بیهقی». زبان و ادب فارسی، دانشگاه تبریز، شمارهی 22، صص47-75. ##صدقی، مهرداد و همکاران. (1389). «تغییرات زاویهی دید و همبستگی آن با دگرگونی‌های هنرهای دیداری». هنرهای زیبا، شمارهی 4، صص5-14. ##صفوی، کوروش.(1383). زبانشناسی به ادبیات. ج2، تهران: سورهی مهر.##کادن، جی.ای.(1380). فرهنگ ادبیات و نقد. ترجمهی کاظم فیروزمند، تهران: شادگان.##کوپا، فاطمه.(1389). «بنمایههای نمادین و شگردهای روایی رمان ارمیا از سری داستان‌های دفاع مقدس». ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال 2، شماره‌ی 3-4، صص497-503.##لوئیس بری.(1383). پسامدرنیسم و ادبیات. ترجمهی حسین پاینده، تهران: روزنگار.##مستور، مصطفی.(1379). مبانی داستان کوتاه. تهران: مرکز.##مشفقی، آرش؛ علیزادهخیاط، ناصر.(1389). «جریان سیّال ذهن در داستانهای مصطفی مستور». پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شمارهی17، صص 181-209.##مولانا، جلالالدینمحمدبنمحمد.(1375). مثنویمعنوی(براساس نسخهی قونیه). ج2، به تصحیح عبدالکریم سروش، تهران: علمی و فرهنگی.##مهدیپورعمرانی، روحالله.(1368). آموزش داستاننویسی. تهران: تیرگان.##میرصادقی، جمال.(1376). عناصر داستانی. تهران: سخن.##هجویری، علیبنعثمان.(1378). کشفالمحجوب. تصحیح محمود عابدی، تهران: سروش.##یاکوبسن، رومن.(1380). قطبهای استعاره و مجاز. ترجمهی کوروش صفوی. تهران: حوزهی هنری.##یونگ، کارلگوستاو.(1359). انسان و سمبولهایش. ترجمهی محمود سلطانیه، تهران: امیرکبیر.##نوریس، کریستوفر.(1385). شالودهشکنی. ترجمهی پیامِ یزدانجو، تهران: مرکز.##Bloom, Harold. (1973). The anxiety of influence: A theory of poetry. Newyork and London: oxford university press.##chaplin, peter and Roger fowleR. (2006). the routledge dictionary of literary terms. London ad Newyork: routledge.##sauss are ,Ferdinand be .(1986).course de linguistique generale. Paris: payot##Philips, David. (2006). Quality of life; concept, policy and practice. London: Routledge.##

0 ضرورت تصحیح مجدد دیوان نظام‌ الدین استرآبادی Necessity to reinstate the court of Nizam al-Din Astarabadi https://jba.shirazu.ac.ir/article_5185.html 10.22099/jba.2019.29972.3066 0 نظام الدین استرآبادی از شاعران توانمد قرن نهم و دهم هجری است که شعرش از ابعادی چند اهمیت دارد، پیش‌تازی در تغییر سبک از عراقی به هندی و عنایت خاص به ادبیات شیعی، شعر او را در عهد خود کم‌نظیر ساخته است. دیوان نظام، نخستین بار در سال1391 از سوی کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپ شد. نویسندگان مقاله با قیاس متن چاپ شده انتشارات مجلس شورای اسلامی با نسخه‌های مورد استفاده، نارسایی‌ها و خطاهای مصححان را در فرایند تصحیح بررسی کرده و ابیات نادرست بسیاری را تصحیح کرده و خطاهای مصحّحان را در موارد بسیاری نشان داده‌اند، در یک نگاه کلی، ایرادات یافت شده را می‌توان چنین بیان کرد: خوانش نادرست ابیات، گزینش نادرست نسخه‌بدل‌ها، بی‌توجّهی به اوزان عروضی، آشنانبودن به سنن نوشتاری کاتبان نسخ خطی و در نظر نگرفتن معنای ابیات، بی‌اعتنایی به محور عمودی متن و ارتباط بیت‌های پیشین و پسین. به این ترتیب به این نتیجه می‌رسیم که به دلیل وفور خطاهای یاد شده، ابیات آشفتۀ فراوانی در نسخۀ چاپ شده مجلس راه یافته و به هیچ وجه نسخۀ قابل اعتمادی نیست، نمی‌توان آن را به عنوان تصحیح علمی پذیرفت، در نتیجه تصحیح مجدد این دیوان، ضرورتی انکارناپذیر است. 1 Nizam al-Din Astarabadi is a poet of the nineteenth and tenth centuries AH that his poetry has several dimensions. The prologue in changing the style of Iraqi to Hindi and the specificity of the Shiites literature has diminished his poetry in his covenant. . The court of justice was first published in 1391 by the library and documentation center of the Islamic council. The authors of the article, with a comparison of the text published by the documentation center of the Islamic council with the versions used, check the defects and errors of the sculptor in the correction process On a general look, the defects found can be expressed as follows: Including Incorrect readings, Incorrect selection of copies, Disregard for the rules of prosody, To understand the literary traditions of manuscript scribes, And not considering the meaning of poetry, Disregard the vertical axis of the text And the relationship between the previous and the next poems. In this way, we conclude that due to the abundance of these errors, There has been a lot of turmoil in the printed version of the House And is in no way a reliable version. It cannot be accepted as a scientific justification, therefore the reinstatement of this court is indisputable 29 61 محمدرضا پاشایی mohammad reza pashaei گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. ایران pashaei.reza@yahoo.com مهدی حمزه پور mehdi hamzepour گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران ایران mehdihamzepour@yahoo.com نقد دیوان اشعار تصحیح متون چاپ مجلس نظام الدین استرآبادی استرآبادی، نظامالدین.(1391). دیوان اشعار. تحقیق و تصحیح شایسته ابراهیمی و مرضیه بیکوردیلو، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##____________. دیوان اشعار. نسخهی خطی شمارهی 826 کتابخانهی مجلس شورای اسلامی.##____________. دیوان اشعار. نسخهی خطی شمارهی 9406 کتابخانهی مجلس شورای اسلامی.##____________. دیوان اشعار. نسخهی خطی شمارهی 13983کتابخانهی مجلس شورای اسلامی.##____________. دیوان اشعار. نسخهی خطی شمارهی 375 کتابخانهی مدرسهی عالی شهید مطهری (سپهسالار).##____________.دیوان اشعار. نسخهی خطی شمارهی 1/2514 کتابخانهی ملی.##____________.دیوان اشعار. نسخهی خطی شمارهی26 کتابخانهی موسسهی دهخدا.##____________.دستور معمّا. نسخهی خطی شمارهی 44ج، کتابخانهی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران.##____________. سعادتنامه. نسخهی خطی شمارهی 3642، کتابخانهی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران.##انوار، عبدالله.(1343). فهرست نسخ خطی کتابخانهی ملی ایران. تهران: وزارت فرهنگ و هنر.##انوری ابیوردی.(1364). دیوان شعر. به کوشش سعید نفیسی، تهران: سکه.##پاشایی، محمدرضا؛ حمزهپورسوینی، مهدی.(1396). «تاثیرپذیری نظامالدین استرآبادی از شاعران سبک خراسانی و عراقی و نوآوریهای او». بهار ادب، سال10، شمارهی 2، صص61-80.##پاشایی، محمدرضا.(1397). «نقد دیوان (قصاید) نظامالدین استرآبادی تصحیح و چاپ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی». متن شناسی ادب فارسی، شمارهی پیدرپی 40، سال10، صص143-163.##جهانبخش، جویا.(1384). راهنمای تصحیح متون. تهران: میراث مکتوب.##حمزهپورسوینی، مهدی.(1392). «بهرهگیری نظامالدین استرآبادی از حسنتعلیل در تصویرسازی با عناصر فلکی». بهار ادب، سال6، شمارهی 19، صص129-148.##__________________.(1393). «معرفی نظامالدین استرآبادی و سبک شعر او». بهار ادب، سال7، شمارهی 24، صص267-285.##__________________.( 1392). «دیوان نظام یا دیوان بینظام». آینهی پژوهش، شمارهی 142، صص44-53.##خواجوی کرمانی.(1369). دیوان اشعار. تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: پاژنگ.##دهخدا، علیاکبر. لغت‌نامه. نسخه‌ی الکترونیکی.##سلمان ساوجی.(1367). دیوان شعر. به اهتمام منصور مشفق، با مقدمهی تقی تفضلی، تهران: صفیعلیشاه.##سنایی غزنوی.(1329). حدیقهالحقیقه. تصحیح محمدتقی مدرسرضوی، تهران: چاپخانهی سپهر.##مولانا، جلالالدین محمد.(1375). مثنوی معنوی. تصحیح رینولد نیکلسن، تهران: بهنود.##ناصرخسروقبادیانی.(1357). دیوان شعر. به اهتمام مجتبی مینوی و مهدی محقق، تهران: انتشارات موسسهی مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل کانادا شعبهی تهران.##نشریهی نسخههای خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.(1342). ج3، زیر نظر محمدتقی دانشپژوه و ایرج افشار، تهران: چاپخانهی دانشگاه تهران.##وفایی، عباسعلی؛ چالاک، سارا.(1392). «نظام استرآبادی و سبک هندی»، زبان و ادب فارسی دانشگاه آزاد سنندج، سال5، شمارهی15، صص 147-167.##

0 کاربرد ادبی حرفِ الف در اشعار شعرایِ عارف (سنایی، عطار و مولوی) Literary application of Letter "A" in mystic poets' poems (Sanaie, Attar, and Molavi) https://jba.shirazu.ac.ir/article_5149.html 10.22099/jba.2019.29506.3029 0 آ، الف، ا، (همزه)، اوّلین حرفِ الفبای زبان فارسی و عربی است و نیز نخستین حرف از حروفِ جمّل و ابجد بوده و به ‌حساب جمّل نمایندة عدد یک است. الف، رمز برج ثور است. الف، در ادبیات عرفانی و کلامی و فلسفی، کنایه از ذات یکتای احدیّت، روح اعظم، عالَم تجرید و تفرید و سرِّ بیچون... است. حرفِ الف، به‌ واسطة شکل و جایگاه خاصّ و برخی از ویژگی های منحصربه‌فرد، یکی از پُرکاربردترین حروف در ساخت مضامین بکر و فضاهای شاعرانه و ترکیبات و تعبیرات نغز و ظریف ادب پارسی به ویژه اشعار عارفانی چون سنایی، عطار، مولوی و شاه نعمت الله ولی است. در اکثر اشعار این شاعران، الف؛ سابق، پیشوا، مظهرِ تنهایی، تجرّد، تفرّد، صداقت، درستی و پاکی است. الف، بی‌حرکت و ساکن است. آفرینشِ الف، با نقطه آغاز می‌شود. جملة حروف و اعداد، بر محورِ حرفِ الف می‌گردند. الف، اوّلین حرفِ آفرینش است. الف، نمادِ خُردی و کوچکی و ریزی هم است. الف، یکی از مشبه‌به‌های پُرکاربرد ادب پارسی است و شعرا در تصاویر و مضامین شعری، خار، هلال ماه، عصا، قلم، انگشت، سرو، ماه نو، کمرِ باریک و... را به الف مانند می‌کنند. در این مقاله، سعی شده است به کاربرد ادبی و هنری حرفِ الف در اشعار شعرای عارفِ طرازِ اوّل، یعنی؛ سنایی، عطار، مولوی و شاه نعمت الله ولی پرداخته شود. 1 'A' or 'Alif' the first letter of Persian alphabet, is a prominent vowel in Farsi language. It is the first letter of Abjad numeral system which represents number one in this system. Alif signifies the Taurus astrological sign. In mystical, philosophical, and rhetorical literature, Alif represents unique God, Holy Spirit, God's mercy; Adam's the father, abstract sphere, solitude, and the single mystery and etc. Alif has fallen in love with its stature. Since Alif has accent-like sign overhead, it is rebellious. Despite having tongue, it is dumb and silent. It is regarded as one of the poorest in terms of wealth among letters. It symbolizes poverty, abjection, destitution, vacancy, pauperism, beggary, inexistence, absence, loss, and self-denial. It also suggests nakedness, nudity, embarrassment, self-evidence, preparedness, distress and confusion and adornment.. Alif is motionless and stagnant. Its creation begins with points and dots. All letters and numbers then are founded upon this letter. Alif is the first letter of creation. It also indicates minuteness, brevity and tininess. Alif is the most common simile in Persian literature and the poetry's and prose's images or contents used in Persian literature are described. It was compared to needles, thorn, moon crescent, sticks, pens and plumes, fingers, arrows, bolts, cedars, gallows and scaffolds, newly grown whiskers or beard, half or full moon, and etc. In this article, we try to study the literary, artistic, and video applications of letter Alif in top mystic poets' poetry like Sanaie, Attar, Molavi, Shah Nematollah Vali 62 86 غلامرضا حیدری gholamreza heidary عضو هیات علمی ایران phlitgholamrezaheidary@yahoo.com الف کارکرد حرف الف سنایی عطار مولوی حیدری، غلامرضا.(1396). «کاربرد ادبی و هنری و تصویری الف در پهنه‌ی ادب پارسی با تکیه بر اشعار شاعران سبک هندی». سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، شماره‌ی 35، صص 57- 73.##ــــــــــــــــــ (1398). «کاربرد ادبی و هنری حرف الف در اشعار شاعران سبک خراسانی». متن پژوهی ادبی، دورهی 23، شماره‌ی 79، صص55-76.##دهخدا، علیاکبر.(1377). لغتنامه. زیرِ نظرِ محمد معین و جعفر شهیدی، تهران: مؤسسه‌ی لغتنامه‌ی دهخدا و دانشگاه تهران. ##رامپوری، شرفالدین.(1363). فرهنگ غیاث اللغات. به کوشش منصور ثروت، تهران: امیرکبیر.##سنایی، مجدودبنآدم.(1362). دیوان حکیم سنایی. به اهتمام محمدتقی مدرسرضوی، تهران: کتابخانهی سنایی.##ـــــــــــــــــــــــــــــ (1374). حدیقه الحقیقه و شریعه الطریقه. تصحیح محمدتقی مدرسرضوی، تهران: دانشگاه تهران.##شهیدی، سیدجعفر.(1364). شرح لغات و مشکلات دیوان انوری. تهران: علمی و فرهنگی.##طغیانی، اسحاق.(1381). شرح مشکلات حدیقه سنایی. اصفهان: دانشگاه اصفهان.##عطار، فریدالدین.(1362). دیوان عطار نیشابوری. به اهتمام و تصحیح تقی تفضّلی، تهران: علمی و فرهنگی.##ــــــــــــــــ (1370). منطق الطیر. تصحیح صادق گوهرین، تهران: علمی و فرهنگی.##مولوی، جلالالدینمحمد.(1363). کلیات شمس. به تصحیح و حواشی بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: امیرکبیر.##ـــــــــــــــــــــــــ (1372). مثنوی معنوی. به تصحیح رینولد نیکلسون، تهران: مولی.##

0 بازتاب نگاه استدلالی درمخزن الاسرار و خسرو و شیرین حکیم نظامی گنجه‌ای Reflection of Reasoning in Makhzan al-Asrar and Khosrowa and Shirin by Nizami Ganjavi https://jba.shirazu.ac.ir/article_5111.html 10.22099/jba.2019.31963.3259 0 استدلالی از موارد با ارزش علمی است که در تمام زمینه‌های دانش بشری از قبیل مباحث فلسفی، حکمی، اخلاقی، شرعی، تعلیمی و ... به کار می‌رود. این نوع نگاه ریشه در مباحث افلاطون و ارسطو درباره‌ی کارکرد هنر و شعر دارد. در این میان، برداشت شاعران فارسی‌گو از جمله نظامی که بین شعر و حکمت و دانایی قائل به همپوشانی معنایی بودند، با دیدگاه ارسطو قرابت بیشتری دارد. زیرا او برخلاف افلاطون که شعر را محصول «جذبه و بی‌خبری» شاعر می‌دانست و «الهام» شاعرانه را به شکلی از جنون مرتبط می‌کرد، معتقد است شاعر که از نوعی آگاهی برتر برخوردار است، می‌تواند با تقلید از «واقعیت آرمانی» به تطهیر و تزکیه روح آدمی یاری رساند. بنابراین کار شاعر ریشه در نوعی منطق و خرد دارد که هر نوع نگاه استدلالی را پوشش می‌د‌هد. نظامی که بر علوم عصر خود نظیر: منطق، فلسفه،کلام، پزشکی و نجوم آگاهی داشته، همواره نتایج کاربرد حکمت و خرد را ارج نهاده است. نگاه منطقی نظامی موجب شده که او در اثبات و تأیید و تفهیم اشعارش به انواع استدلال مانند: قیاس، استقراء و تمثیل در زمینه های: ادبی، عقلی، اجتماعی، تعلیمی، تمثیلی، کلامی، تأویلی، نقلی، شرعی، جغرافیایی و تاریخی روی آورد. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که در خسرو وشیرین و مخزن الاسرار که به ترتیب آثاری غنایی و تعلیمی محسوب می‌شوند، بیشترین نوع استدلال شامل قیاس در زمینه‌های عرفانی، حکمی ـ تعلیمی، پزشکی، اسطوره‌ای و هرمونتیک از شکل اول است، تمثیل در مرحله‌ی دوم قرار دارد و استقراء به ندرت به چشم می‌خورد. 1 Reasoning is a valuable science that is used in field of human knowledge such as philosophy, theology, ethics, religion, education, etc. Reasoning originates from Plato’s and Aristotle’s discussions upon application of arts and poetry. Persian poets’ conception of reasoning, specifically Nizami’s, who believed in semantic overlap between poetry, knowledge and wisdom, is closer to Aristotle’s views. Unlike Plato who deemed poetry as an outgrowth of fascination and incognizance in poets and somehow linked poetic inspiration to insanity, Aristotle’s maintained that poets enjoyed sparkling wit and could aid in purification of human soul by pursuing ideal reality. Therefore, the work of the poet is rooted in a kind of logic and wisdom that covers every kind of reasoning. Nizami who was cognizant of the sciences of his time such as logic, philosophy, theology, medicine and astronomy, always appreciated the fruits of wisdom and reason. Nizami’s logical insights have led him towards some forms of reasoning such as analogy, induction, and allegory. He has benefitted from these forms of reasoning on literary, intellectual, social, educational, allegorical, theological, paraphrastic, narrative, religious, geographic and historical grounds to substantiate and clarify his poems. In-depth study of the lyric work “Khosrow Shirin” and the didactic work “The Treasury of Mysteries” indicates that the oft-used form of reasoning is analogy on mystical, educational, medical, mythical, and hermeneutic grounds in the first form. Next comes allegory and finally induction which is seldom seen. 87 111 رقیه شعبانی Roghayeh Shabani دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی ،دانشگاه الزهرا ،تهران ،ایران ایران r.shabani@alzahra.ac.ir حسین فقیهی Hossayn Faqihi دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه الزهرا ، دانشکده ادبیات ، تهران ، ایران ایران h.faghihi@alzahra.ac نظامی استدلال خسرو شیرین مخزن الاسرار نحوه بیان قرآن کریم.(۱۳۸۹). ترجمهی مهدی الهیقمشه‌ای، تهران: بهشت جاوید.##ابنبابویه، محمدبنعلی.(۱۳۶۹). من لایحضره الفقیه.ترجمهی محمدجواد غفاری و صدرالدین بلاغی، تهران: صدوق.##احمدی، بابک.(1387). حقیقت و زیبایی درسهای فلسفهی هنر. تهران: مرکز.##ارسطو.(1378). فن شعر. ترجمهی عبدالحسین زرینکوب، تهران: امیرکبیر.##اژه‌ای، محمد.(۱۳۸۵). مبانی منطق.تهران: سمت.##افلاطون.(1395). دورهی آثار. ترجمهی محمدحسین لطفی، تهران: خوارزمی.##آقایانیچاوشی، لیلا.(۱۳۹۴). نقش حکمت در کلاسیکشدن متون ادبی عرفانی منثور (مطالعه موردی مقالات شمس). پایان‌نامه‌ی دکتری دانشگاه الزهرا.##ثروتیان، بهروز.(۱۳۷۶). اندیشههای نظامیگنجهای. تبریز: آیدین.##ـــــــــــــ.(1388). هنر و اندیشهی نظامیگنجهای. تهران: همشهری.##خوانساری، محمد.(۱۳۷۳). منطق صوری. ج ۱و۲، تهران: آگاه.##درزی، علی.(1389). شیوهی استدلال نحوی. تهران: سمت.##زرینکوب، عبدالحسین.(۱۳۴۷). با کاروان حله. تهران: جاویدان.##______________.(۱۳۷۴). پیر گنجه در جستجوی ناکجاآباد. تهران: سخن.##سعادتی، افسانه؛ شجری، رضا.(1389). «رویکرد مولانا نسبت به استدلال». ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا، دورهی۱، شمارهی ۲، صص ۱۲۵- ۱۵۰.##سعدی، مشرفالدین مصلحبن عبدالله.(۱۳۷۵). بوستان. تصحیح غلاحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.##شریعتمداری، علی.(1351). فلسفهی تعلیم و تربیت. اصفهان: تففی.##شفیعیکدکنی، محمدرضا.(۱۳۷۵). صورخیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.##صباغیان، محمدجاوید.(1369). «تصاویر خیال در خسرو و شیرین نظامی». جستارهای ادبی، شمارهی88-89، صص35-65.##طغیانی، اسحاق؛ حاتمی، حافظ.(1390). «رابطهی ادبیات و اخلاق با رویکردی به آثار نظامی گنجهای». پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، دورهی 3، شمارهی 10، صص63- 82.##طوسی، خواجه نصیرالدین. (1352).اساسالاقتباس. تصحیح مدرس رضوی، تهران: دانشگاه تهران.##عامری، زهرا؛ پناهی، مهین.(1394). «بازتاب نماد آینه در عرفان و اسطوره با تکیه بر بندهشن و مرصادالعباد». ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا، دورهی7، شمارهی13، صص 143- 174.##غررالحکم و دررالکلم.(1410ق). گردآورنده عبدالواحدابنمحمد آمدی، تصحیح مهدی رجایی، قم: دارالکتاب اسلامی.##ملاصدرا، صدرالدینمحمدبن ابراهیم قوامیشیرازی.(1362). منطق نوین. ترجمه و شرح عبدالحسین شکوهالدّینی، تهران: آگاه.##مدللیان، زهرا.(۱۳۸۸). تاثیر احتجاجات قرآنی (تمثیل و جدل) بر شیوهی بیان مثنوی معنوی. پایاننامهی کارشناسیارشد دانشگاه الزهرا.##مظفر، محمدرضا.(۱۳۷۶). منطق. ترجمه و اضافات علی شیروانی، ج۲، قم: قدس.##ملکشاهی، حسن.(1367). ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات ابنسینا. تهران: سروش.##نظامیگنجوی، الیاسبنیوسف.(۱۳۹۲الف). خسرو و شیرین. مصحح حسن وحید دستگردی به کوشش سعید حمیدیان، تهران: قطره.##ـــــــــــــــــــــــــ.(1392ب). مخزنالاسرار. تصحیح حسن وحیددستگردی به کوشش سعید حمیدیان، تهران: قطره.##نهجالبلاغه.(1379). ترجمهی محمد دشتی، قم: محدث.##نعمانی، شبلی.(1395). شعرالعجم. ترجمهی سیدمحمدتقی فخرداعیگیلانی. تهران: دنیای کتاب.##

0 بررسی بن مایه گناه- رستگاری در قالب روایت های عشق نامادری به پسرخوانده (بررسی مقایسه ای یوسف و زلیخای جامی و روایت تبتی داستان ملکه و راهب) The Study of the Sin - Salvation motif within the framework of the love of stepmother to her husband's son (Based on Jami 's Josef and Zoleikha and the Tibetan narrative of Queen and Monk's story) https://jba.shirazu.ac.ir/article_5105.html 10.22099/jba.2019.31364.3194 0 یکی از کهن ترین و گسترده ترین بن مایه های داستان های عاشقانة جهان، عشق نامادری به پسر همسر است. در ادب پارسی افزون بر بهترین نمونۀ ایرانی آن که در داستان سیاوش و سودابۀ شاهنامه گزارش شده است، با تأثیر پذیری از روایت قرآنی داستان سامی یوسف و زلیخا، آثارو منظومه هایی پدید آمد که هنری ترین آن ها محبت نامه سرودۀ عبدالرحمن جامی در اورنگ پنجم از هفت اورنگ است. در آثار ملل دیگر نیز روایت هایی با بن مایه مشترک با این داستان وجود دارد که از آن جمله روایتی از شرق دور و در ادبیات تبتی است که در نوشتار حاضر زیر عنوان داستان راهب وایروکانا و ملکه شی پونگ‌زا، معرفی می شود. سپس در نگاهی کلی نشان داده می شود که رویکرد اصلی این داستان ها بر اصل ترکیب تقابلی گناه- رستگاری قرار دارد و هر دو شخصیت اصلی (زن خطاکار و مرد پرهیزگار) برای عبور از خطا و رسیدن به رستگاری ناگزیر از چهار مرحله: گناه، عقوبت، رهایی از گناه، و رستگاری، عبور می کنند. همچنین درتحلیل گناه در ترکیب تقابلی گناه- رستگاری، با بهره مندی از تحلیل اسطوره ای نشان داده می شود که زن خطاکار در این روایت ها نمادی از آیین ها و اعتقادات کهن و مهجور و مرد پرهیزگار جلوه ای از نظم نوآیین در جوامعی هستند که در سپیده دم تاریخ خود در حال پی افکندن بنیادی نوین هستند و این تقابل کهن و نو به صورت تقابل گناه- رستگاری در این داستان ها نمود می یابد. 1 One of the oldest and most widespread motifs of the romantic stories of the world is the love of the stepmother to her husband's son. In Persian literature, besides the most well-known Iranian story, Siavash and Soudabeh in Shahnama (Book of the Kings), the story of Joseph and Zoleikha, rooted in Quran, gave rise to stories and poems, the most artistic one being Mohabatnameh, in the Fifth Awrang of Haft Awrang ( Seven Thrones) , composed by Abdurrahman Jami. There are similar motifs in the narrative works of other nations, namely that found in the Far East, in the Tibetan literature, i.e. the story of Monk Virukana and Queen Shepungza. Generally speaking, the study shows that these stories mainly focus on the principle of sin-salvation clash, and that both main characters (the unfaithful woman and the pious man), have to go through four stages: sin, Punishment, free from sin, and salvation, in order to dispose of sin and attain salvation. Drawing on the mythical analysis, the study has also shown that the sinful woman in these narratives represents ancient and obsolete beliefs whereas the pious man is the manifestation of the new order in societies, launching a new discipline. This old- new confrontation is manifested in the guise of sin-salvation clash in these stories. 112 121 منیژه عبدالهی Manijeh Abdolahi دانشگاه علوم پزشکی شیراز (دانشکده پیراپزشکی) ایران manijeh.abdolahi@gmail.com نامادری یوسف و زلیخا وایروکانا و شی پونگ زا سیاوش و سودابه قرآن کریم.(1376). ترجمهی محمدمهدی فولادوند، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.##جامی، عبدالرحمن.(1377). یوسف و زلیخا. تصحیح ناصر نیکوبخت. تهران: آوای نور.##خیامپور، عبدالرسول.(1339). کتاب یوسف و زلیخا. تبریز: شفق.##ــــــــــــــــــــ(1343).«یوسف و زلیخا».مجلهی دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، سال12، شمارهی 53، صص 85-119.##زواری، محمدامین؛ ذوالفقاری، حسن.(1388). «روایتشناسی قصهی یوسف و زلیخا». کاوش، شماره 19، صص37-69.## شمس‌الدینمحمد دقایقیمروزی.(1345). بختیارنامه(راحهالارواح فی سرور المفراح). به اهتمام و تصحیح ذبیح‌الله صفا، تهران: دانشگاه تهران.##ظهیری سمرقندی.(1362). سندبادنامه. تصحیح احمد آتش، تهران: کتاب فرزان.##طسوجی، عبدالطیف.(1389). هزار و یک شب. ج2،تهران: جامی.##فردوسی، ابوالقاسم.(1374). شاهنامه فردوسی. ج3، بهکوشش سعید حمیدیان، تهران: داد.##کتاب مقدس(عهد عتیق و عهد جدید).(1380). ترجمهی فاضلخان همدانی، ویلیام گلن و هنری مرتن. تهران: اساطیر.##نحوی، اکبر؛ امینی، علی.(1391). «سیاوش و سودابه». شعرپژوهی، سال5، شمارهی 1، صص139-166.##وکیلی، شروین.(1390). اسطورهی یوسف و زلیخا. بیجا:موسسهی فرهنگی هنری خورشید راگا-1396.##Anvar, Etin .(2006). Gender and Self. Routledge Publication, U.S.A.##Aris, Michael& Aung san suu kyi. (1980). "A Preliminary Study of Chap.6 of the Gzer-mig". Tibetan Studies in Honour of Hugh Richardson, Warminsteri. pp185-191.##Aris, Micheal. (1978). "Some Considerations on The Early History of Bhutan", Tibetan Studies, pp 5-38 Gupta, Tanu. (2014). "Confessional Poetry In The Light Of Psychoanalytic Theory with Special Reference to Sylvia Plath". Asian Journal of Multidiscriplinary Studies.Vol.12. Issue 11. Pp.112-116##Hadland Davis, Feredrick. (1918). Visdom of the East, The Persian Mystics Jami .John Murray Albare mall street(Publcation). London.##Hoffmann, Helmut.(1961). The Religions of Tibet. London (Routledge Library Editions: Tibet)## Kvaerne, Per.(2015). Forty-Five Years of Tibetan Studies, An Anthology of Trticles, Amnye Machen Instituete, Dharamshala. Luodanduojie, X (2013). Klu in Tibet, https://www. duo. uio.no/ handle/ 10852/38825/ 05/24/2020. Yaghoobi, Claudia. (2016). "Yusuf's Queer Beauty in Persian Cultural Productions". The Comparalist, Vol 40, 245_266.##

0 جستجوی منابع جدیدی در رابطه با نام سراینده و تخمین زمان سرایش برزونامه کهن The Study on the new sources in relation to the name of the poet and estimate the time of compilation of the Old Burzō-nāma https://jba.shirazu.ac.ir/article_5102.html 10.22099/jba.2019.31543.3217 0 در تحقیقات پژوهشگران، بخش کهن برزونامه، ابتدا به عطایی رازی و سپس به شاعری به نام شمس‌الدین محمد کوسج که نامش فقط در یک نسخه که اقدم نسخ متن است، باقی مانده است، نسبت یافته است. عدم وجود اسناد دیگر دربارة نام اخیر باعث شده برخی محققان نیز سرایندة اثر را گمنام فرض کنند. در این جستار با پیدا کردن شواهد دیگری در نسخ متن اولاً سرودن متن به دست شاعر با نام کوسه یا کوسج ثابت شده است؛ ثانیاً این نکته روشن می‌شود که تا سدة 12 هجری، برخی کاتبان شاهنامه، از سرایش داستان برزوی ملحق به شاهنامه به دست وی آگاه بودند. همچنین ضمن معرفی نسخة دیگری از داستان برزو با فاصلة سه سال با نسخة کمبریج (نسخة هند) و مقایسه سه نسخة قدیم‌تر متن برزونامه، زمان احتمالی سرایش متن قرن هفتم تخمین زده شده است و در ضمن مشخص شده که نسخة کمبریج بهترین نسخة موجود از متن نیست و با متن مادر فاصلة زیادی دارد. 1 In the research of Iranian and Western scholars to this day, the old part of Burzō-nāma is initially attributed to Atāii-e Rāzi, and then to a poet named Shams-oddin Mohammad-e Kōsaj, whose name remains only in a manuscript that is the oldest manuscript. The lack of other documents about the recent name has led some researchers to assume the author of the work as anonymous. In this essay, by finding other evidence in the manuscripts of the text, it has first been proven that this work has been compiled by a poet named Kōseh or Kōsaj; Secondly, it is clear that, until the 12th century, some Shāh-nāma scribes were aware of the fact that The incorporative story of Burzō in the Shāh-nāma manuscripts has been compiled by him. Also introducing another manuscript of Burzō’s story, three years after the manuscript of Cambridge (manuscript of India) and comparing three older manuscripts of the Burzō-nāma, the probable time for the compilation of this poem is estimated at the seventh century. Meanwhile, it is clear that the Cambridge manuscript is not the best available manuscript of the Burzō-nāma and is far from the origin manuscript. 122 150 فرزاد قائمی farzad ghaemi دانشگاه فردوسی مشهد ایران farzadghaemi@gmail.com برزونامة کهن" شاهنامه" نسخة کمبریج" نسخة هند" نسخة سن‌پترزبورگ" خالقیمطلق، جلال. (1386). حماسه: پدیده‌شناسی تطبیقی شعر پهلوانی. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.##خانلریکیا، زهرا. (1341). راهنمای ادبیات فارسی(فرهنگ اعلام و اصطلاحات). تهران: ابنسینا.##دبیرسیاقی، سیّدمحمّد.(1382). برزونامه وداستان کک کوهزاد. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.##دهخدا، علی‌اکبر.(1377). لغت‌نامه. 16ج، زیر نظر محمد معین و سیدجعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.##رزمجو، حسین.(1381). قلمرو ادبیات حماسی ایران. 2جلد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##ریاحی، محمّدامین.(1387). فردوسی. تهران: طرح نو.##سلمی، عباس.(1373).«پژوهشی در برزونامه و زمینه‌های مختلف آن». دانشکدهی ‌ادبیات‌ مشهد، سال‌27، شمارهی‌1، صص‌15-34.##شکوهی، فریبا.(1384). «برزونامه». دانشنامهی‌ زبان و ‌ادب‌فارسی. ج‌1، به‌سرپرستی اسماعیل ‌سعادت، تهران: فرهنگستان ادب فارسی.##شریف‌زاده، سیدعبدالمجید.(۱۳۹۳). شاهنامه‌نگاری در ایران. تهران: سورهی مهر.##شمس، اسماعیل؛ جعفریقنواتی، محمد.(1391). «برزونامه». دانشنامهی فرهنگ مردم ایران، ج‌2، تهران: دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.##صفا، ذبیح‌الله.(1333). حماسه‌سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر.##_________.(1347). تاریخ ادبیات در ایران. ج2، تهران: ابن سینا.##کوسج، شمسالدّین.(1387). برزونامه (بخش کهن). تصحیح اکبر نحوی، تهران: میراث مکتوب.##___________. برزونامه (بخش کهن). نسخهی کتابخانهی دانشگاه کمبریج، شماره‌ی 56Kings Ms. ، مورّخ 829 ه.ق.##کویر، محمود.(2016). بر بال سیمرغ: جستارهایی دربارهی شاهنامه، H&S Media.##عوفی، محمدبنمحمد.(۱۳۳۵). لباب الالباب. ج۱، تهران: چاپ سعید نفیسی.##فردوسی، ابوالقاسم. شاهنامه.نسخهی کتابخانهی آرشیو ملی هند(دهلی نو)، شمارهی 1972، مورخ 831 ه.ق.##___________. شاهنامه.نسخهی کتابخانهی بادلیان دانشگاه‌ آکسفورد(انگلستان)، شمارهی C.26، بی‌تا.##__________. شاهنامه. نسخهی کتابخانهی سنت‌پترزبورگ، شمارهی1654،مورخ849 ه.ق.##__________. شاهنامه.نسخهی کتابخانهی دانشکدهی الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، شمارهی 257، بی‌تا.##__________. شاهنامه.نسخهی کتابخانهی رایلند دانشگاه منچستر، شمارهی 9MS.، بی‌تا.##محمّدی، علی.(1384). حماسهی برزونامه. همدان: دانشگاه بوعلیسینا.##معصومی، غلامرضا.(۱۳۹۳). دایره‌المعارف اساطیر و آیین‌های باستانی جهان. ج3، تهران: سورهی مهر.##ملکی، توکا.(1380). زنان موسیقی ایران از اسطوره تا امروز. تهران: کتاب خورشید.##نحوی، اکبر.(1380). «ناگفته‌هایی درباره‌ی برزونامه». دانشکده ادبیات‌ مشهد، سال 34، شماره‌های 1و 2، صص 371-388.##هانوی، ویلیام.(1376). «بَرزونامه». دانشنامهی جهان اسلام، ج3، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.##هدایت، رضاقلیبن محمد‌هادی.(۱۳۳۶ـ۱۳۴۰).مجمع‌الفصحا. 6ج، تهران: چاپ مظاهر مصفا.##Blochet,Edgar.(1954).Catalogue ofThe Persian, Turkish, Hindustani And Pashtu Manuscripts In The Bodleian Library. Part III: Additional Persian Manuscripts. Beeston Oxford at the Clarendon press.##Browne,Edward Granville .(1922). A Supplementary Hand-list of the Muhammadan Manuscripts in the Libraries of the University and the Colleges of Cambridge, Cambridge.##De Blois, Francois. (1994). Persian literature– A Bio-Bibliographical Survey, Vol. V, Part 2, London.##Hanaway, William.(1990). “Borzu-nāma,” EIr. Volume IV, pp.380-81.##Molé, Marijan .(1953). “L’épopée iranienne après Firdosi,” La Nouvelle Clio 5, pp. 377-93.##Storey, Charles Ambrose & François de Blois (1994). Persian Literature: A Bio-bibliographical Survey, Volume 5, Part 2, Persian Literature: A Bio-bibliographical Survey, Royal Asiatic Society Books.## Van den Berg, Gabriell .(2009). “Borzu-nāma” (article 2), Eir )Encyclopedia Iranica (Online, 6 March 2009, http://www. iranicaonline.org/articles/borzu-nama-2-epic-poem.##___________________.(2011)."The Borzu-nāma in the Persian manuscripts", Proceedings of the Millennium Conference of Shah-nameh, Ed.: M.J. Yahaghi, May 24th, 2011, Tehran: Persian Language and Literature Academy, pp. 1–10.##Van Zutphen, Marjolijn .(2014). Farāmarz, the Sistāni Hero: Texts and Traditions of the Farāmarznāme and the Persian Epic Cycle, Studies in Persian Cultural History##

0 سندی نویافته برای شناسایی سراینده قصیده «ام‌الکواعب» New Source for identification poet of the ode "Om-al-Kavaeb" https://jba.shirazu.ac.ir/article_5096.html 10.22099/jba.2019.29869.3055 0 در زبان فارسی اشعار زیادی وجود دارند که سراینده اصلی آنها هنوز مشخص نشده است. یکی از این موارد، قصیده مشهوری با مطلع «سلام علی دار ام‌الکواعب/ بتان سیه‌چشم عنبرذوایب» است. تاکنون چند تحقیق در این باره صورت گرفته و منوچهری دامغانی، امیر معزی، برهانی، حسن متکلم کاشی و ابوالمعالی نصرالله منشی به عنوان سرایندگان قصیده مذکور معرفی شده‌‌اند. پژوهش حاضر با بررسی استدلال‌های به‌کاررفته در مطالعات پیشین و با استناد به سندی جدید، شاعر این قصیده را معرفی می‌کند. استناد نویسنده به نسخه خطی مهم و ارزشمند «تذکره الشعرا»، مشهور به «جنگ 900 مجلس» است. گردآورنده این نسخه، سیم‌کش سمرقندی را شاعر این قصیده می‌داند. برخلاف شعرای قبلی، شواهد امر صحت این ادعا و انتساب را تأیید می‌کند. در این مقاله، نخست صحت انتساب قصیده به منوچهری، امیر معزی، برهانی و حسن متکلم بررسی و رد می‌شود. سپس با تمرکز بر پژوهش سروری که از اعتبار و سندیت بیشتری برخوردار است، دلایل چهارگانه او در انتساب چکامه به نصرالله منشی به چالش کشیده می‌شود. در پایان، سه دلیل دیگر برای ترجیح تعلق شعر به سیم‌کش سمرقندی مطرح می‌شود. 1 There are a lot of poems in Persian language Their poetry has not yet been determined. One of these cases is the famous ode "Om-al-Kavaeb". So far, several studies have been carried out on this topic, and Manouchehri Damghani, Amir Mo'azi, Borhani, Hasan Motekallam Kashi and Nasrollah Monshi have been introduced as poets of this ode. In this study, by studying the reasons used in previous studies and referring to a new document, introduced the true poet of this ode. The author's citation is an important and valuable manuscript, "Tazkarah al-Shoa'ra", known as "Ontology No. 900". The collector/ author of this Ontology, Introduces Simkesh –e- Samarqandi's as a poet of this poem. Contrary to previous poets, several reasons confirm this claim and assignment. In this paper, firstly, the authenticity of the assignment this ode to Manouchehri, Amir Mo'azi, Borhani and Hasan Motekallam is analyzed and rejected. Then, with a focusing on research of Sorori which has more authenticity, challenged her four In assigning a poem to Nasrallah Monshi. In the end, mention three other reasons for Confirm this claim. 150 175 رحمان قربانی rahman qorbani دانشگاه اصفهان ایران rqorbani63@gmail.com قصیده ام‌الکواعب جنگ 900 مجلس سیم‌کش سمرقندی نصرالله منشی اقبال‌آشتیانی، عباس.(1338). وزارت در عهد سلاطین بزرگ سلجوقی. تهران: دانشگاه تهران.##امیرمعزی نیشابوری.(1389). دیوان. به تصحیح عباس اقبال‌آشتیانی، تهران: اساطیر.##بهار، محمدتقی.(1349). سبک‌شناسی. ج3، تهران: امیرکبیر.##تذکره‌ی‌ شعرا (سفینه‌ی شعرا). کتابخانه‌ی مجلس شورای اسلامی، شمارهی بازیابی 900.##جاجرمی، محمد.(1350). مونس‌الاحرار فی دقایق‌الاشعار. به تصحیح میرصالح طبیبی، ج 2، تهران: انجمن آثار ملی.##محمدحسین خلف تبریزی.(1342). برهان قاطع. ج2، به اهتمام محمد معین، تهران: ابن‌سینا.##دودپوتا، عمرمحمد.(1382). تأثیر شعر عربی بر تکامل شعر فارسی. ترجمهی سیروس شمیسا، تهران: صدای معاصر.##دهخدا، علی‌اکبر.(1377). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.##دولتشاه سمرقندی.(1318). تذکره‌الشعرا. به سعی و اهتمام ادوارد براون، لیدن: بریل.##راشدمحصل، محمدرضا. (1386). «بررسی تاریخی و ساختاری القاب»، گوهر گویا، دوره‌ی 1، شمارهی 3، صص 1- 22. ##سروری، امید.(1393). «قصیده‌ای از ابوالمعالی نصراللهمنشی». ادب فارسی، سال4، شمارهی 2، صص 115- 124.##ساوجی، سلمان.(1367). دیوان. با مقدمهی تقی تفضلی، به اهتمام منصور شفق، تهران: امیرکبیر.##شریفی‌صحی، محسن؛ خاتمی‌پور، حامد.(1392). «اشعاری نویافته در جنگ خطی 900 مجلس». متن‌شناسی ادب فارسی، دورهی جدید، سال 5، پیاپی 17، صص 45- 60.##شعبانلو، علیرضا.(1395). «تاریخچهی قصاید مصنوع فارسی و معرفی دو قصیدهی مصنوع ناشناخته از دو شاعر گمنام». فنون ادبی، سال 8، شمارهی 1(پیاپی 14)، صص 149- 172.##شفیعی‌کدکنی، محمدرضا.(1382). «روانشناسی اجتماعی شعر فارسی». بخارا، شمارهی 32، صص 46- 66. ##شمیسا، سیروس.(1382). سبک‌شناسی شعر فارسی. تهران: ققنوس.##صفا، ذبیح‌الله.(1369). تاریخ ادبیات ایران. ج 2 و 3، تهران: ققنوس.##صدری‌افشار، غلامحسین.(1394). فرهنگ مشاغل سنتی. تهران: آگه.##طوسی، ادیب.(1337). «فهلویات لری». دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، شمارهی 44، صص 1- 16. ##عوفی، محمد.(1324). لباب‌الالباب. ج 1، تصحیح ادوارد براون، لیدن: بریل.##کندلی، غفار.(1348). «نامه به وحیدالدین عثمان، خاقانی و نجم‌الدین سیمگر». دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، 1348، شمارهی 90- 91، صص 235- 251. ##فروزانفر، بدیع‌الزمان.(1387). سخن و سخنوران. تهران: زوار.##قاری‌یزدی، نظام‌الدینمحمود.(1359). دیوان البسه. به اهتمام محمد مشیری. تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.##قزوینی، محمد.(1323). «شعرای گمنام: احمدبنمنوچهر شصت‌کله». یادگار، شمارهی 2، صص 54- 70. ##لامعی‌جرجانی، ابوالحسنمحمد.(2535) دیوان. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: اشرفی.##محیط‌طباطبایی، محمد.(1317). «در پیرامون زبان فارسی». آموزش‌و‌پرورش، سال 8، شماره‌ی10، صص 1- 8.##معین، محمد.(1322). «بحث دربارهی یک قصیده و گویندهی آن». مهر، سال 7، شمارهی 7- 8، صص 390- 402.##________.(1327). «برهانی و قصیدهی او». دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، دوره‌ی1، شمارهی1، صص 7- 18.##منوچهری‌دامغانی، احمد.(1363). دیوان. تصحیح برات زنجانی، تهران: دانشگاه تهران.##______________.(1387). دیوان. تصحیح محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار.##______________. دیوان. تصحیح رضاقلی‌خان هدایت، کتابخانهی مجلس شورای اسلامی، شمارهی بازیابی 2505.##میرافضلی، علی.(1382). رباعیات خیام در منابع کهن. تهران: نشر دانشگاهی.##نصراللهمنشی، ابوالمعالی.(1392). کلیله‌و‌دمنه. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی، تهران: ثالث.##نظامی‌عروضی، احمد.(1388). چهارمقاله. تصحیح محمد قزوینی، به اهتمام محمد معین، تهران: معین.##وصاف‌الحضره.(1269 ق). تاریخ وصاف. به کوشش محمدمهدی اصفهانی، بمبئی: بی‌نا.##هدایت، رضاقلی‌خان.(1382). مجمع‌الفصحا. تصحیح مظاهر مصفا، ج2 و 3، تهران: امیرکبیر.##یلمه‌ها، احمدرضا. (1390). «تأثیر سروده‌های عربی بر اشعار لامعی‌گرگانی». ادبیات تطبیقی، سال 2، شمارهی 4، صص 301- 322.##معرفی نسخهی سفینه‌ی شعرا، سایت کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، به آدرس:##http://dlib.ical.ir/faces/search/bibliographic/biblioFullView.jspx?_afPfm=gbz1kydwk##

0 نزاع بر سر معنا در گفتمان شعر انقلاب Controversy over meaning in the discourse of revolutionary poetry https://jba.shirazu.ac.ir/article_5101.html 10.22099/jba.2019.30927.3163 0 شعر انقلاب محصول کشمکش گفتمان‌های مختلفی است که از اواخر دهة چهل تا اواخر دهة پنجاه فضای ادبی جامعه را با مفاهیم و مضامین انقلابی و اعتراضی خود انباشته بودند. در این پژوهش موضوع کشمکش گفتمان ادبی سکولار دربرابر گفتمان ادبی اسلام‌گرا بررسی شده‌است.در این بررسی از نظریة تحلیل گفتمان ( از منظر ارنستو لاکلو و شانتال موف) و همچنین آراء گفتمان‌شناسانة میشل فوکو استفاده شده‌است.کشمکش دو گفتمان یادشده عمدتا بر سر معنا و تلاش آنها برای صورت‌بندی مفاهیم در شعر انقلاب بوده‌است. در این بررسی از نکاه تاریخی و جریان‌شناسانه نیز غفلت نشده‌است. روند شکل‌گیری مفهومی به‌نام شعر انقلاب از رهگذر همین کشمکش‌ها واکاوی شده‌است. بر اساس این پژوهش شعر انقلاب اسلامی حاصل گسست معرفت‌شناختی (به تعبیر فوکو) از جریان تثبیت‌شدة سکولار و طرد آن بود. در نتیجه این کشمکش، شعر انقلاب با مداخلة هژمونیک نهاد سیاسی برآمده از انقلاب، صورت‌بندی تازه‌ای به خود پذیرفت. این جریان متفاوت نوعی از شعر سیاسی را به‌وجود اورد، که شعر انقلاب اسلامی خوانده می‌شود. 1 The revolutionary poetry is a product of the strife amongst various discourses which had suffused the Iranian society’s literary arena from the late 40s till late 50s. In the present research, the topic of the struggle in between secular literary discourse and Islamic literary discourse, has been delved into. In order to conduct this study, discourse analysis Theory (from the standpoint of Ernesto Laclau and Chantal Mouffe) has been applied. While Foucault discourse opinions have also been used. The strife between the two mentioned discourses has mainly been over their meaning and their attempts to reform ate the concepts of revolutionary poetry. Historicity and phenomenology of literary have not been dropped out either. the process of conceptual formation named revolutionary poetry has been analyzed through there conflict. According to this study, the poetry of the Islamic Revolution resulted of some epistemological breakdown (in Foucault words) of the previously stabilized process with its find exclusion. As a result of this struggle, the revolutionary poetry adopted a new formulation with the hegemonic intervention of the new political institution, having emerged from the revolution. This different current brought about a type of political poetry, called the Islamic Revolution's poesy. 176 204 فرهاد کرمی farhad karami گروه ادبیات دانشگاه اراک ایران farhadkarami97@gmail.com حسن حیدری hasan heydari استاد دانشگاه اراک ایران h-haidarye@araku.ac.ir علی صباغی Ali sabaghi مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک ایران a-sabaghi@araku.ac.ir محسن ذوالفقاری mohsen zolfaghary استاد دانشگاه اراک ایران m-zolfaghary@araku.ac.ir شعر انقلاب اسلامی ‌ تحلیل گفتمان ‌ گفتمان ادبی سکولار گفتمان ادبی اسلام‌گرا نزاع گفتمانی «از قلم در راه آزادی ملت استفاده کنید». (1357). گزارش دیدار اعضای کانون نویسندگان با امام خمینی، کیهان،‌ سه‌شنبه، یک اسفند، ص 3.##براهنی، رضا.(1358). ظل‌الله. تهران: امیرکبیر.##پورقمی، ناصر. (1359). «هنرمندان ایران و بن‌بست‌های کنونی، چه باید کرد؟». شورای نویسندگان و هنرمندان ایران، سال اول، شمارهی 1، صص 12- 28.##حسین‌پورچافی، علی.(‌1384). جریان‌های شعری معاصر فارسی؛ از کودتا 1332 تا انقلاب 1357. تهران: امیرکبیر.##حسینی،‌ حسن.(‌1386). هم‌صدا با حلق اسماعیل. تهران: سورهی مهر.##خویی، اسماعیل.(۱۳۴۹). بر بام گردباد. تهران: رز.##ـــــــــــــــ.(1359). «آمیزگان تخمهی چنگیز و دودمان ابوجهل». اندیشهی آزاد، دورهی جدید، سال 1‌، شمارهی 4، ص33.##روزبه، ‌محمدرضا.(1393). «شاعران انقلاب اسلامی و نقد فرهنگ غربی». ادبیات انقلاب اسلامی، دورهی 1، ‌شمارهی 1، صص76-95.##«روشنفکران و انقلاب». (1358). کتاب جمعه، سال 1، شمارهی5، هشتم شهریور، صص2-14##زرقانی، مهدی.(1394). چشم‌انداز شعر معاصر ایران؛ جریان‌شناسی شعر ایران در قرن بیستم. تهران: ثالث.##زندیان، ماندانا.(1392). بازخوانی ده شب. هامبورگ: بنیاد داریوش همایون برای مطالعات مشروطه‌خواهی.##سلطان‌پور، سعید.(۱۳۴۷). صدای میرا. تهران : روز.##______________.(۱۳۵۶). از کشتارگاه. بی‌جا، بی‌نا.##سلطانی،‌ علی‌اصغر.(1381). قدرت،‌گفتمان و زبان؛ ساز و کارهای قدرت در جمهوری اسلامی. تهران: نی.##شاملو، ‌احمد.(1381). مجموعه آثار؛ دفتر یکم: شعرها. تهران: زمانه و نگاه.##شفیعی‌کدکنی، محمدرضا. (۱۳۷۶) آیینه‌ای برای صداها (هفت دفتر شعر: زمزمه‌ها، شبخوانی، از زبان برگ، درکوچه‌باغهای نیشابور، مثل درخت در شب باران، از بودن و سرودن، بوی جوی مولیان). تهران: سخن.##شمسلنگرودی، محمدتقی.(1377). تاریخ تحلیلی شعر نو. تهران: مرکز.##صفارزاده، طاهره. (‌۱۳۳۶) «سفر پنجم». تهران: رواق.##ضیایی، حسام؛ صفاییسنگری، علی.(1396). «بررسی جامعه‌شناختی شعر انقلاب اسلامی حدفاصل سال‌های 1357- 1359 هجری شمسی». جامعه‌شناسی هنر و ادبیات،‌ دوره‌ی 9، شمارهی 1، صص 159-182.##ضیمران، ‌محمد.(‌1390). میشل فوکو: دانش و قدرت. تهران: هرمس.##طاهری،‌ قدرت‌الله.(1393). بانگ در بانگ؛ طبقه‌بندی، نقد و تحلیل جریان‌های شعری معاصر ایران از 1357 تا 1380. تهران: علمی.##فرکلاف، نورمن.(1389). تحلیل انتقادی گفتمان. گروه مترجمان، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.##قیصری، علی.(1373). «نقد ادب ایدئولوژیک». ایراننامه، سال 12، شمارهی 2، بنیاد مطالعات ایران؛ نیویورک، صص 233-258.##ــــــــــــ (1393) «روشنفکران ایران در قرن بیستم؛ از مشروطیت تا پایان سلطنت»، ترجمه‌ی محمد دهقانی، تهران: هرمس##کسرایی، سیاوش. (۱۳۵۷) «از قرق تا خروسخوان». تهران: مازیار.##ــــــــــــــــ (1380). به سرخی آتش به طعم دود. تهران: کتاب نادر.##کوش‌آبادی، جعفر. (۱۳۴۸) «برخیز کوچک‌خان». تهران: نیل##گلسرخی،‌ خسرو. (1377) بیشه‌ی بیدار؛ از مجموعه شعرها و مقاله‌ها. به کوشش مجید روشنگر، تهران: مروارید##لاکلاو، ارنستو؛ موف، شانتال.( ۱۳۹۳) «هژمونی و استراتژی سوسیالیستی: به سوی سیاست دموکراتیک رادیکال»، ترجمه‌ی محمد رضایی، تهران: ثالث##متین،‌ غلامحسین.(1361). «چهار نامه پیرامون شعر و هنر امروز ایران».شورای نویسندگان و هنرمندان ایران، ‌دفتر 6،‌ صص 10-22.##معلمدامغانی، علی.(1360). رجعت سرخ ستاره. تهران: حوزهی اندیشه و هنر اسلامی.##موسویگرمارودی، علی.(۱۳۴۹). عبور. تهران: رز.##______________، (نویسنده و گوینده). (1356). «شعرخوانی در شب‌های شعر انستیتو گوته». نوار صوتی، شب پنجم، بیست‌ودو مهرماه.##______________.(۱۳۵۷). سرود رگبار. تهران: رواق.##______________.(۱۳۵۸). در فصل مردن سرخ. تهران : راه امام.##میرزازاده، نعمت. (۱۳۴۹) «سحوری». تهران: رز##میلز، سارا.(1393). گفتمان. ترجمهی مؤسسهی خط ممتد اندیشه زیر نظر نرگس حسن‌لی، تهران: نشانه.##هراتی، سلمان. (1390). مجموعه کامل شعرهای سلمان هراتی. تهران: ‌دفتر شعر جوان.##یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، لوئیز.(1391). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمهی هادی جلیلی، تهران: نی.##

0 واکاوی نگاه‌ها‌ به مرگ در غزل معاصر (مرگ‌اندیشی، مرگ‌زدگی یا مرگ‌مشتاقی؟) Investigating and analyzing the Concept of Death Revisiting in Contemporary Persian Poetry and Ghazals https://jba.shirazu.ac.ir/article_5107.html 10.22099/jba.2019.30378.3106 0 ادبیات یکی از تجلی‌گاه‌های مهم و اصیل تفکر و احساس انسان دربارة مرگ است. قدیمی‌ترین حماسة جهان، «گیل گمش» و آثار ادبی و فلسفی دوران جدید، این نگرش را همواره متجلی ساخته‌اند. شعر فارسی نیز از این اندیشه‌ها و عواطف جدا نیست. رویکرد شاعران قدیم و معاصر به مقولة مرگ متفاوت است. شاعران قدیم، مرگ را بیشتر با نگاهی‌ مذهبی، تعلیمی و عرفانی در می‌آمیختند؛ حال اینکه شعر «مرگ‌اندیش» و «مرگ‌نگر» یا «مرگ‌زده» معاصر نگاهی عاطفی و احساسی از خود نشان می‌دهد. بیشترین رویکرد به مرگ در شعر معاصر و به‌تبع آن غزل، «مرگ-هراسی»، «مرگ‌خواهی» و اندکی «مرگ‌اندوهی» است. در شعر معاصر، تابع مضمون‌های برخاسته از شعر غنایی و گاه متأثر از مکتب ادبی رمانتیسم، مسائلی چون «پوچی»، «غم و اندوه» و اندکی «مرگ‌‌آگاهی» بیشتر به چشم می-خورد. غزل‌های نو و سنتیِ معاصر نیز از مقولة مرگ و مرگ‌انتظاریِ نومیدانه سرشار است؛ در این مقاله گونه‌های مرگ‌نگری غزل‌سرایان معاصر استخراج و بررسی شده است. در مجموع غزل معاصر نگرش‌های متنوعی را در زمینة مرگ دارد که بیشترین صبغة آن مرگ‌هراسی و مرگ‌اندوهی در دورة اوج شعر نیمایی و سپس‌به‌تدریج مرگ‌‌اشتیاقی و مرگ‌آگاهی در دورة غزل دفاع مقدس و پس از آن نمایان‌شده است. 1 It is not exorbitant that is one claims that as far as a mortal human being is present, death revisiting is with him. One of the important representations of thinking of death is in poetry and novels. From Epic of Gilgamesh to philosophical and literary works of the contemporary age, this attitude has been represented in one way or another. Persian poetry is also considered this approach. The type of the approach of ancient and contemporary poets to the concept of death is different. Ancient Persian poets combined death with a philosophical and mystical attitude, while the death revisiting contemporary poetry is a different issue. The most approaches to death in the contemporary poetry and consequently contemporary Ghazal are "fearing death", "demanding death", "praising death" and a bit, "revisiting death"; some of the poems are like slogans. Contemporary poetry depends the themes originating from lyrical poetry and Romanticism and sometimes are like the ideas of philosophers and considers issue such as nihilism and sadness and a little, "death awareness" is considered. While in the ancient poetry, the valuable issue of death depends a view originating from the sense of life. Ghazals of Freydoun Tavalloli, Hussein Monzavi, Manochehr Neistani, Fazel nazari and Mohammad Said Mirzaei are filled with the issue of death and death demanding 205 233 علی محمد محمودی - - دانشگاه اصفهان ایران amahmoudi64@yahoo.com اسحاق طغیانی eshagh toghyani دانشگاه اصفهان ایران etoghiani@yahoo.com غزل معاصر مرگ اندیشی نهضت رمانتیسم مرگ مشتاقی قرآن حکیم. (1384). ترجمهی محمد خواجوی، تهران: مولی.##ابتهاج، هوشنگ.(1388). سیاه مشق. تهران: کارنامه.##اسداللهیتجرق، اللهشکر.(1391). «مرگآگاهی در مکاتب وجودشناختی(هایدگر، سارتر و کامو)». تخیل و مرگ در ادبیات و هنر(مجموعه مقالات)، به کوشش علی عباسی، تهران: سخن.##امینپور. قیصر.(1390). مجموعه کامل اشعار. تهران: مروارید.##انجمروز، بهرام.(1383). «حیات مرگ در شریانهای ادبیات». ادبیات داستانی، شماره‌ی 80، صص54-55.##باباچاهی، علی.(1383). این بانگ دلاویز: بررسی زندگی و شعر فریدون توللی. تهران: ثالث.##براتی، محمود؛ محمودی، علیمحمد.(1389). «فرجاماندیشی در گرشاسبنامهی اسدی طوسی». پژوهش دینی، شمارهی 21، صص 169-195.##براهنی، رضا.(1358). طلا در مس. تهران: کتاب زمان.##پورنامداریان، تقی.(1374). سفر در مه (تاملی در شعر شاملو). تهران: زمستان: چشم و چراغ.##توللی، فریدون.(1346). رها. انتشارات کانون تربیت: شیراز و تهران: چاپخانهی زیبا.##ــــــــــــــ.(1376). شعلهی کبود: منتخب رها، نافه، پویه، شگرف، بازگشت و تازههای توللی. تهران: سخن.##جبارهناصرو، عظیم؛ کوهنورد، رقیه.(1396). «مرگ و مرگاندیشی در شعر شفیعیکدکنی». شعرپژوهی(بوستان ادب)، دورهی 9، شمارهی 2، صص 67-86.##جعفریجزی، مسعود.(1378). سیر رمانتیسم در اروپا. تهران: مرکز.##حجازی، سیاوش.(1385). زمینه و زمانهی پدیدارشناسی، جستاری در زندگی و اندیشه‌های هوسرل و هایدگر. تهران: ققنوس.##حسامپور، سعید و همکاران.(1394). «مرگ و مرگ اندیشی در اشعار اخوانثالث، شاملو و فروغ فرخزاد». پژوهشنامهی ادب غنایی، دورهی 13، شمارهی 24، صص 77-96. ##حسینپورچافی، علی.(1390). جریانهای شعری معاصر فارسی، از کودتا 1332 تا انقلاب 1357. تهران: امیرکبیر.##حسینی، محمدکاظم.(1385). به دیوار دل نبند. بوشهر: نیمنگاه.##حکمت، نصرالله.(1391). با مرگ زیستن(تجربهی تناقض)، تخیل و مرگ در ادبیات و هنر. بهکوشش علی عباسی. تهران: سخن. ##خطاط، نسرین؛ شوهانی، علیرضا.(1385). «جلوههایی از مکتب باروک». پژوهشهای زبانهای خارجی، شمارهی 3، صص49-64.##خیامنیشابوری، عمربنابراهیم.(1371). رباعیات خیام. تصحیح محمدعلی فروغی و قاسم غنی. تهران: اساطیر.##رازی، محمدابنزکریا.(1378). الدراسات التحلیلیه للکتاب الطب الروحانی. به اهتمام مهدی محقق، مؤسسهی مطالعات اسلامی دانشگاه تهران- دانشگاه مک گیل.##رجبی، ابوالفضل.(1391). «مرگاندیشی و راههای رهایی از آن در ادبیات فلسفی جهان». اندیشههای ادبی، دانشگاه آزاد اسلامی اراک، سال 4، شمارهی 11، صص 2- 24.##زرقانی، سیدمهدی.(1394). چشمانداز شعر معاصر ایران، جریانشناسی شعر ایران در قرن بیستم. تهران: ثالث.##زرینکوب، عبدالحسین.(1382). شعر بیدروغ شعر بی نقاب. تهران: جاویدان.##سپهری، سهراب.(1373). هشت کتاب. تهران: کتابخانهی طهوری.##سلطانپور، سعید.(1347). صدای میرا. تهران: موج.##سنایی، ابومجد مجدودابنآدم.(1374). حدیقه الحقیقه. تصحیح و تحشیهی محمدتقی مدرسرضوی، تهران: کتابخانهی طهوری.##سنگری، محمدرضا.(1377). «مرگاندیشی در ادبیات گذشته، معاصر، انقلاب». کنگرهی بررسی تأثیر امامخمینی(س) و انقلاب اسلامی بر ادبیات معاصر، صص 144-165.##شاملو، احمد.(1387). مجموعهاشعار. تهران: نگاه.##شفیعیکدکنی، محمدرضا.(1392). با چراغ و آینه، در جستجوی ریشههای تحول شعر معاصر ایران. تهران: سخن.##صنعتی، محمد.(1384). «سیری در تفکر مرگ در غرب». ارغنون، مارهی 26 و 27. صص1- 64.##عارف قزوینی.(1389). دیوان (به همراه اشعار چاپنشده). به کوشش مهدی نورمحمدی. تهران: سخن.##فرامرز قراملکی، احد؛ حسینی، زهرا.(1390). «نگاه رازی طبیب و مولوی به مرگ هراسی». ادب فارسی، دورهی جدید، شمارهی 3- 5، صص 77- 100.##فرزانه، مصطفی.(1373). آشنایی با صادق هدایت. تهران: مرکز.##فروغی، حسن؛ رضایی، مهناز.(1392).«تصویر مرگ و زندگی در شعر معاصر ایران». پژوهش ادبیات معاصر جهان، دورهی 18، شمارهی 2، صص159-170.##فلاح، مرتضی. (1387). «سه نگاه به مرگ در ادبیات فارسی». پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، شمارهی 11، صص223-254.##قزوه، علیرضا.(1390). از نخلستان تا خیابان. مجموعهشعر. تهران: سورهی مهر.##کافی، غلامرضا.(1389). شناخت ادبیات انقلاب اسلامی. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس.##کوبلر راس، الیزابت.(1379). پایان راه (پیرامون مرگ و مردن). ترجمهی علیاصغر بهرامی، تهران: رشد.##لنگرودی، شمس.(1390). تاریخ تحلیلی شعر نو. ج1، تهران: مرکز.##مرادی، محمد.(1389). جریانشناسی غزل شاعران جوان استان فارس در سالهای پس از جنگ. شیراز: بنیاد فارسشناسی.##معتمدی، غلامحسین.(1379). انسان و مرگ. تهران: مرکز.##منزوی، حسین. (1371) با عشق در حوالی فاجعه: مجموعه غزل. تهران: پاژنگ.##ــــــــــــــ.(1387). از شوکران و شکر: مجموعهغزل. تهران: آفرینش.##ـــــــــــــــ (1389). مجموعهاشعار منزوی. به کوشش محمد فتحی، تهران: نگاه.##مولوی، جلالالدینمحمد.(1381). کلیات شمس تبریزی. با مقدمهی عبدالحسین زرین‌کوب، تهران: صدای معاصر.##_______________.(1386). مثنوی. به تصحیح نیکلسون. مقدمه و شرح واژگان دشوار و عبارات عربی از محمدرضا برزگر خالقی، تهران: نشر سایهگستر.##میرزاده عشقی.(1373). سدهی میلاد. به کوشش سیدهادی حائری، تهران: مرکز.##میرزایی، محمدسعید.(1387). دیروز میشوم که بیایی: گزینه اشعار نو و غزل میرزایی. تهران: تکا.##میرشکاک، یوسفعلی.(1393). نیستانگاری و شعر معاصر. تهران: روزگار نو.##نصری، عبدالله.(1371). انسان کامل از دیگاه مکاتب. تهران: دانشگاه علامهطباطبایی.##نظری، فاضل.(1390الف). گریههای امپراتور: مجموعهغزل، تهران: سورهی مهر.##__________.(1390ب). آنها. تهران: سورهی مهر.##__________ .(1390ج). اقلیت. تهران: سورهی مهر.##نفیسی، مجید.(1385). «چهار نگاه به مرگ». آرش. شمارهی 96-97، صص19-27.##نهج البلاغه.(1379).گردآورنده شریفالرضی،محمدبنحسین،مترجم محمددشتی،قم: مشهور.##نیری، محمدیوسف؛ خیراندیش،سیدمهدی.(1384). «شهید و شهادت در عرفان اسلامی». مجلهی علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دورهی 22، شمارهی 1، پیاپی 42، ویژهنامهی زبان و ادبیات فارسی. صص19-32. ##نیستانی، منوچهر.(1350). دیروز خط فاصله. تهران: رز.##_________.(1393). مجموعهاشعار(دست در دستم نه). به اهتمام صالح سجادی، اصلاحات و اضافات: تیرنگ نیستانی، تهران: نگاه.##وجدانی، فریده.(1390). «سیمای مرگ در شعر فردوسی و ناصر خسرو». پژوهشنامهی ادبیات غنایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان. شمارهی 16، صص 175-196.##یاحقی، محمدجعفر؛ براتی، محمدرضا.(1385). «بوطیقای مرگ در شعر سنایی و خیام». نامهی انجمن شمارهی 21، صص25-50.##یوسفی، غلامحسین. (1370). چشمهی روشن: دیداری با شاعران. تهران: علمی.##

0 هماهنگی وزن و محتوا در نوحه‌ها و مرثیه‌های یغمای جندقی Harmony of meter and containing in dirges and elegies by Yaqma Jandaqi https://jba.shirazu.ac.ir/article_5106.html 10.22099/jba.2019.31458.3205 0 یکی از موفقیت‌های هر شاعری در سرودن، توجه وی به شبکۀ ارتباطی عناصر مادی و معنوی موجود در شعرش است که ساختار و نظام یک قالب شعری را تشکیل می‌دهد. ارتباط واژگانی و شیوه چینش آنها، انتخاب وزن مناسب با عنایت به درونمایۀ حاکم بر آن، انواع موسیقی در شعر و نظایر آن این شبکه را می‌سازد. این مقاله به میزان هماهنگی درونمایه و بحور به کار رفته در نوحه‌ها و مرثیه‌های یغمای جندقی -شاعر قرن سیزدهم هجری- پرداخته است. وی نخستین شاعری است که بخشی از دیوانش به نوحه اختصاص یافته است. می‌توان گفت که وی توانسته است خرده‌ژانری را با عنوان نوحه‌سرایی در شعر فارسی ابداع کند. یغما در این نوع شعری، بین وزن و محتوا ارتباطی تنگاتنگ و ناگسستنی برقرار کرده است. این تحقیق با روش تحلیل محتوای کیفی از نوع مضمونی بر روی هفتاد و شش مرثیه و نوحۀ شاعر انجام شده است، انواع اوزان از جمله وزن خیزابی و جویباری که شاعر به کار گرفته، با مضمون ارائه شده همخوانی دارد و نیز رزانت، سَبُکی، نظم هجاها و طول مصرع‌ها، ارکان عروضی از حیث رکن‌بندی هجاها، وجود تکرار و تنوع ارکان بحرهای عروضی در مراثی و نوحه‌ها در نظر گرفته شده است. همچنین اشعار به ترتیب بسامد در بحرهای رمل، هزج ، رجز، مضارع، متقارب و سریع سروده شده‌اند؛ از این میان بحرهای هزج و رمل که سنگین‌ترین اوزان محسوب می‌شوند و برای بیان اندوه و متأثرکردن مخاطب مناسب هستند، بالاترین بسامد را دارند. 1 یکی از موفقیت‌های هر شاعری در سرودن، توجه وی به شبکۀ ارتباطی عناصر مادی و معنوی موجود در شعرش است که ساختار و نظام یک قالب شعری را تشکیل می‌دهد. ارتباط واژگانی و شیوه چینش آنها، انتخاب وزن مناسب با عنایت به درونمایۀ حاکم بر آن، انواع موسیقی در شعر و نظایر آن این شبکه را می‌سازد. این مقاله به میزان هماهنگی درونمایه و بحور به کار رفته در نوحه‌ها و مرثیه‌های یغمای جندقی -شاعر قرن سیزدهم هجری- پرداخته است. وی نخستین شاعری است که بخشی از دیوانش به نوحه اختصاص یافته است. می‌توان گفت که وی توانسته است خرده‌ژانری را با عنوان نوحه‌سرایی در شعر فارسی ابداع کند. یغما در این نوع شعری، بین وزن و محتوا ارتباطی تنگاتنگ و ناگسستنی برقرار کرده است. این تحقیق با روش تحلیل محتوای کیفی از نوع مضمونی بر روی هفتاد و شش مرثیه و نوحۀ شاعر انجام شده است، انواع اوزان از جمله وزن خیزابی و جویباری که شاعر به کار گرفته، با مضمون ارائه شده همخوانی دارد و نیز رزانت، سَبُکی، نظم هجاها و طول مصرع‌ها، ارکان عروضی از حیث رکن‌بندی هجاها، وجود تکرار و تنوع ارکان بحرهای عروضی در مراثی و نوحه‌ها در نظر گرفته شده است. همچنین اشعار به ترتیب بسامد در بحرهای رمل، هزج ، رجز، مضارع، متقارب و سریع سروده شده‌اند؛ از این میان بحرهای هزج و رمل که سنگین‌ترین اوزان محسوب می‌شوند و برای بیان اندوه و متأثرکردن مخاطب مناسب هستند، بالاترین بسامد را دارند. 234 261 مهدی نجفی Mahdi Najafi دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. ایران mehdinajafi36@yahoo.com اسحاق طغیانی Eshagh Toghiani استاد زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران ایران etoghiani@yahoo.com محبوبه خراسانی mahboubeh khorasani دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران ایران najafdan@gmail.com یغمای جندقی مرثیه‌سرایی نوحه‌سرایی وزن مضمون آلداوود، سیدعلی.(1389). سفینهی مراثی و نوحهها. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##ابنسینا، ابوعلیحسین.(1966). الشفاء. به کوشش عبدالرحمن بدوی، بیجا، بینا.##ابنمنظور.(1363). لسانالعرب. قم: نشر ادب حوزه.##ارسطو.(1337). فن شعر. ترجمهی عبدالحسین زرینکوب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##الهامی، محسن.(1378). شعر چیست. تهران: ورای دانش.##امامی، نصرالله.(1369). مرثیه سرایی در ایران تا پایان قرن هشتم. اهواز: جهاد دانشگاهی.##امیرمشهدی، محمد؛ عینآبادی، محسن.(1394). «موسیقی بیرونی و پیوند آن در غزلهای حسین منزوی». پژوهشهای ادبی، سال 12، شمارهی 47، صص97_122. ##اوحدیمراغهای.(1362). دیوان شعر. تصحیح امیراحمد اشرفی، تهران: پیشرو.##بیهقی، احمدبنعلی.(1366). تاج المصادر. ج1، تصحیح هادی عالمزاده، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##پرهیزی، عبدالخالق.(1381). عروض نوین فارسی. تهران: ققنوس.##___________.(1377). «فهرست بسامدی اوزان عروضی در مجموعهی اشعار 58 شاعر پارسیگو». شعر، شمارهی 24، صص98-103. ##حافظ.(1379). دیوان حافظ. به کوشش خلیل خطیبرهبر، تهران: صفیعلیشاه.##خاقانی، بدیلبنعلی.(1380). دیوان خاقانی شروانی. به اهتمام جهانگیر منصور، تهران: نگاه.##دری، نجمه؛ رضایی، سمیه.(1397).«بررسی میزان هماهنگی وزن و محتوا در اشعار حکیم سنایی». فنون ادبی، شمارهی پیاپی 22، صص95-98.##دهخدا، علیاکبر.(1373). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.##ذاکری، گیتا و همکاران.(1396). «آوا و معنا در شاهنامه». شعرپژوهی(بوستان ادب)، شمارهی پیاپی 31، صص97-120.##رزمجو، حسین.(1385). انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی. مشهد: دانشگاه فردوسی.##زرینکوب، عبدالحسین.(1346). شعر بی دروغ، شعر بی نقاب. تهران: علمی.##زنجانی، برات.(1368). احوال و آثار و شرح مخزن الاسرار نظامی گنجوی. تهران: دانشگاه تهران.##شفیعیکدکنی، محمدرضا.(1385). موسیقی شعر. تهران: آگاه.##شمسقیسرازی.(1388). المعجم فی معاییرالاشعار العجم. تصحیح محمد قزوینی و محمدتقی مدرسرضوی و سیروس شمیسا، تهران: علم.##شمیسا، سیروس.(1394). فرهنگ عروضی. تهران: میترا.##صلواتی، محمود.(1382). «سبکشناسی نوحههای حسینی در تویسرکان». کیهان فرهنگی، شمارهی 208-209، صص30-33.##طوسی، نصیرالدین.(1369). معیارالاشعار. به تصحیح جلیل تجلیل، تهران: ناهید.##عاس.(1353). «آشنایی با وزن شعر فارسی». یغما، شمارهی 12، شمارهی مسلسل 318، صص737-740. ##عنصرالمعالی کیکاووسبناسکندر.(1352). قابوسنامه. تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: کتاب.##غیاثالدین رامپوری.(1363). غیاثاللغات. به کوشش منصور ثروت، تهران: امیرکبیر.##فشارکی، محمد.(1370). «سیر قواعد و اوزان عروضی از خلیل تا سیمین». دنیای سخن، شمارهی مسلسل 1، صص98-101. ##کرمی، محمدحسین؛ مرادی، محمد.(1395). «بررسی میزان تأثیر محتوای اشعار بر انتخاب وزن در قصاید فارسی پیش از مغول». فنون ادبی، شمارهی پیاپی 17، صص17-32. ##کیمنش، عباس.(1379) «تحلیل اوزان عروضی دیوان منوچهری». فصلنامهی دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی تهران، شمارهی155، دورهی43، صص335-356.##لازار، ژیلبر.(1395). بررسی وزن شعر ایرانی. ترجمهی لیلا ضیا مجیدی، تهران: هرمس.##محدثی، جواد.(1376). فرهنگ عاشورا. ج1، قم: معروف.##مقدس، جعفر و حمزه نصراللهی.(1387). «هماهنگی وزن و محتوا در اشعار ناصرخسرو». ادبیات عرفانی و اسطورهشناختی، شمارهی 12، صص1-34. ##مولانا جلالالدینمحمد. (1363). کلیات شمس یا دیوان کبیر. تهران: سپهر.##میرصادقی، میمنت.(1376). واژهنامهی هنر شاعری. تهران: کتاب مهناز.##ناتلخانلری، پرویز.(1345). وزن شعر فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.##نجفی، ابوالحسن.(1394). اختیارات شاعری و مقالههای دیگر در عروض فارسی. تهران: نیلوفر.##نظامیعروضی سمرقندی، احمدبنعمر.(1388). چهارمقاله. به کوشش محمد معین براساس نسخهی محمد قزوینی، تهران: معین.##وحیدیانکامیار، تقی.(1357). بررسی وزن شعر عامیانه فارسی. تهران: آگاه.## ــــــــــــــــ.(1362). «وزن نوحهها». دانشگاه انقلاب، شمارهی 32، صص18-19. ##ـــــــــــــــــ.(1394). وزن و قافیهی شعر فارسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##وقار شیرازی.(1348). دیوان وقار. تبریز: مؤسسهی تاریخ و فرهنگ ایران.##هنرجندقی، اسماعیل.(1366). دیوانهنر. تصحیح سیدعلی آلداوود، تهران: نشر ما.##یغمایجندقی، ابوالحسن.(1384). مجموعه آثار یغمای جندقی. ج1، به تصحیح سیدعلی آلداوود، تهران: توس.##

0 واکاوی«تأثیرات سراسربینی» و «خودسانسوری» در پرتو نقد هنر خویشتن Studying the effects of Panopticism & Self-censorship Based on Literary Auto-criticism https://jba.shirazu.ac.ir/article_5098.html 10.22099/jba.2019.29697.3046 0 در تاریخ ادبیات ملل جهان شواهد متعددی را می‌توان یافت که نشان می‌دهد گاهی پدیدآوران، به‌ناچار، از بیان مطلب و یا تصریح بر آن، پرهیز کرده‌اند و حتی اصول زیباشناختی را برای رعایت احتیاط و پوشیده‌گویی به‌کار گرفته‌اند. بر خلاف سانسور که معمولاً به‌دلایل مختلف مستقیماً توسط عوامل قدرت بر ادیب و آثار او تحمیل می‌شود، خودسانسوری به‌علت ملاحظات فردی، اجتماعی، اعتقادی و سیاسی، از جمله تأثیرات سراسربینی، توسط خود ادیب صورت می‌پذیرد. گاهی شاعران و نویسندگان، به‌صورتهای درون‌متنی و برون‌متنی، خود به اصل وقوع و نیز چگونگی رخداد خودسانسوری بر آثار و یا شخصیت ادبی خویش پرداخته‌اند. در این تحقیق پس از اشارتی به مفهوم دقیق خودسانسوری ادبی؛ زمینه‌ها و علل وقوع آن؛ مخالفت و موافقتها و خودانگیختگی یا دگرانگیختگی خودسانسوری؛ چگونگی تأثیر سرابینی بر متن ادبی و روش انتقادی پان‌اپتیکونیسم؛ تلاش شده است تا به این پرسش پاسخ داده شود که نظریات و شیوه‌های خودانتقادی ادبی به بررسی خودسانسوری در ادبیات چه کمکهایی می‌کند. تشخیص رابطۀ خودسانسوری با نام مستعار؛ عنوان اثر؛ تاریخ اثر؛ گزینش اشعار؛ ساختار اثر؛ زبان شعر و داستان؛ سامیزدات یا انتشار زیرزمینی؛ مسألۀ امید؛ و نهایتاً؛ رابطۀ خودسانسوری با سرنوشت اثر از جملۀ یافته‌هاست. 1 There are numerous examples in the world literature history in which the authors have compulsively kept away of direct expression or clarification of the subject and have even used the aesthetic devices for precaution and encryption. On the contrary to censorship which is usually because of political, cultural and ideological affairs directly obliged by the power to the authors and his writings, Self-censorship is due to personal, social, ideological and even political observations of the author himself. Writers and poets sometimes refer to the phenomenon of self-censorship textually or extra-textually and the process of the phenomenon. In this survey, after referring to the exact meaning of literary self-censorship, and its bases and causes, agreements or disagreements about it, self-motivation or non-self-motivation of it, the process of Panopton & Panopticism in literary criticism, we have tried to this question that how the literary auto-criticism method can help in studying self-censorship. Yet, the relationship among self-censorship and Alias, Topic, date, selection for printing, structure, language, Samizdat, hope and fate of the works of art are treated as well. 262 290 مهرداد نصرتی Mehrdad Nosrati دکترای ادبیات فارسی و مربی گروه(مستقل) ادبیات فارسی دانشگاه یزد ایران drnosrati@gmx.com خودسانسوری ادبی نقد سراسربینی خودانتقادی ادبیات آبرکرامبی، نیکلاس و همکاران.(1367). فرهنگ جامعه‌شناسی. تهران: چاپخش.##اتکینسون، ریتال ‌و همکاران.(1367). زمینهی روانشناسی، ج1، ترجمهی محمّدتقی براهنی، تهران: رشد.##اخوت، احمد.(1387). من و دیگری. تهران: جهان کتاب.##باباچاهی، علی.(1346). در بی‌تکیه‌گاهی. تهران: کتاب زمان.##بهار، محمّدتقی(ملک‌الشعرا).(1380). دیوان اشعار، ج1، به‌کوشش چهرزاد بهار، تهران: توس.##پرهام، مهدی.(1358). «نوعی خودسانسوری». نگین، شمارهی 170، صص8-11.##ترادگیل، پیتر.(1376). زبانشناسی اجتماعی. ترجمهی محمّد طباطبایی، تهران: آگه.##جانزاده، علی.(1362). علامه علی‌اکبر دهخدا. تهران: همگام.##حریری، ناصر.(1368). درباره‌ی هنر و ادبیات:گفت‌وشنودی با مهدی اخوان‌ثالث. بابل: کتابسرا.##حمیدیشیرازی، مهدی.(1333). زمزمهی بهشت. تهران: صفی‌علیشاه.##خرّمشاهی، بهاءالدین.(1374). «خودسانسوری». ‌دانشگاه‌ انقلاب، شمارهی2، صص51-56.##خسروی، فریبرز.(1378). سانسور، تحلیلی بر سانسور کتاب در دورهی پهلوی دوم. تهران: نظر.##____________.(1381). سانسور در آینه. تهران: سازمان اسناد و کتابخانهی ملی.##درساهاکیان، وازریک.(1394). در صحبت اهل قلم. تهران: مروارید.##دریفوس، هیوبرت؛ پل رابینیو.(1378). میشل فوکو فراسوی ساختارگرایی و هرمنیوتیک. ترجمهی حسین بشریّه، تهران: نی.##دهباشی، علی.(1383). جشن‌نامهی دکتر سیمین دانشور. تهران: سخن.##دهخدا، علی‌اکبر.(1341). چرند و پرند. تهران: کتابهای جیبی.##ـــــــــــــ.(1377). لغتنامه. ج9 و13. زیر نظر معین و شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.##راسل، برتراند.(1340). تاریخ فلسفهی غرب، ج1، ترجمهی نجف دریابندری، تهران: کتاب‌های جیبی.##ربّانی خوراسگانی، علی؛ مرتضی خوش‌آمدی.(1388). «مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی زبان پیر بوردیو». مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شمارهی 16، صص155-186.##رجب‌زاده، احمد.(1380). ممیزی کتاب در سال1337-1375. تهران: کویر.##رضایی‌راد، محمّد.(1381). نشانه‌شناسی سانسور و سکوت سخن. تهران: طرح نو.##رویایی، یدالّه.(1393). عبارت از چیست؟(مسائل شعر2). تهران: نگاه.##ریتزر، جورج.(1380). نظریه‌ی جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمهی ‌محسن‌ثلاثی، تهران: علمی.##زادهوش، محمّدرضا. (1385). «سرنوشت کتاب در دنیای سانسور دولتی یا خودسانسوری». فردوسی، شماره‌های 50 و 51، صص38-42.##ساداتمدنی،عبدالله.(1384).علی باباچاهی(تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران).تهران: روزگار.##سالومون، نورمن؛ ارلیچ ریس.(1382). «رسانه‌های آمریکا و خودسانسوری نهادینه». پژوهشهای ارتباطی، ترجمهی محمدرضا نوروزپور، شمارهی 34، صص222-235. ##شاملو، احمد.(1365). هوای تازه. ج 1 و 2، تهران: بامداد.##شمسحکیمی، داود.(1380). سانسور و اسپرانتو. کرج: مؤلف.##عسکریپاشایی.(1378). نام همهی شعرهای تو: گفت‌وشنودی با احمد شاملو، ج1و2، تهران: ثالث.##علوی، بزرگ.(1357). پنجاه و سه نفر. ج1، تهران: جاویدان.##عیاری، مژگان.(1385). «نگاهی به آثار محمّدرضا یوسفی در گفت و گو با نویسنده کودک: هیچگاه تن به خود سانسوری نداده‌ام». علومسیاسی، شمارهی 182، صص58-61.##فاوست، میشل.(1387). آسیبهای سانسور. ترجمهی بهروزبامداد، تهران: چندسویه.##فوکو، میشل.(1387الف). مراقبت و تنبیه: تولد زندان. ترجمهی سرخوش و جهاندیده، تهران: نی.##ـــــــــــ.(1387ب). دانش و قدرت. ترجمهی محمد ضمیران. تهران: هرمس.##کهن، گوئل.(1362). تاریخ سانسور در مطبوعات ایران. تهران: آگاه.##مارکس، کورل.(1384). سانسور و آزادی مطبوعات. ترجمهی حسن مرتضوی، تهران: اختران.##مان، نرمان لسلی.(1353). اصول روانشناسی، ج2، ترجمهی محمود ساعتچی، تهران: امیرکبیر.##محسنیان‌راد،مهدی.(1371).«سانسور و خودسانسوری در ایران».رسانه،شمارهی10،صص4-11.##مرادیکرمانی، هوشنگ.(1386). شما که غریبه نیستید. تهران: معین.##معتضد، خسرو.(1389). چکمه ‌و قلم: رضاشاه و روزنامه‌نگار. تهران: البرز.##معین، محمّد.(1364). فرهنگ فارسی. ج1، تهران: امیرکبیر.##مؤمنی، باقر.(1357). درد اهل قلم. تهران: توکا.##میلر، پیتر.(1384). سوژه، استیلا و قدرت. ترجمهی سرخوش و جهاندیده. تهران: نی.##میلز، سی.رایت.(1388). نخبگان قدرت. ترجمهی بنیاد غرب‌شناسی، تهران: فرهنگ مکتوب.##نتس، روبر.(1377). نگاهی تاریخی به سانسور. ترجمهی فریدون فاطمی، تهران: مرکز.##نصرتی، مهرداد.(1391). مقدمات فرانقد ادبی. کرمان: مؤلّف.##____________.(1393). «معرّفی خودانتقادی، بهمنزلهی روشی جدید و نظام‌مند در مطالعهی فرانقدی ادبیّات و هنر». مقالات نهمین همایش ترویج زبان و ادب فارسی، خراسان شمالی، بجنورد، صص1995-2183. ##نصرتی، مهرداد؛ جلالیپندری، یدالله.(1396.) «نظام‌بخشی به انواع نقد خویشتن در عرصهی خلاّقیتهای ادبی». مقالات دوازدهمین همایش ترویج زبان و ادب فارسی، رشت، صص1260-1280.##نوح، نصرت‌الله.(1392). «شاملو و سیاست». در کتاب: شعری که زندگیست، نقدوتحلیل اشعار احمد شاملو، به اهتمام: مجید قدمیاری، تهران: سخن، صص399-400.##هاشمی، مهدی.(1381). «‌‌‌اعتراض‌ به خودسازی». تندیس، شمارهی2، صص20-21.##Habermas, Jürgen. (2008). Between Naturalism and Religion, Cambridge: Polity Press.##Horkheimer, Max. (1974). Eclipse of Reason, N.Y: oxford.##Laclau, E and Mouffe, C. (2002). "Recasting Marxism" in James martin: Antonio Gramsci, critical Assesment of leading Political philosophers, Voutledge.##Merriam Webster’s Collegiate Dictionary. (2002). 3ed offset printing of 11st Edition (USA, Webster Inc.), Tehran: Jungle Publications.##

0 مقاله کوتاه: نردشیر یا نردِ شیر چیست؟ Stuffed Tree? https://jba.shirazu.ac.ir/article_5499.html 10.22099/jba.2019.34419.3469 0 شاهنامه متنی منحصر به فرد است که به خاطر کهنگی زبان و فضای سرایش و دایرة وسیع واژگانی به خصوص واژگان نادر و خاص گاه کاتبان و مصححان را به چالش کشیده و لغزشگاه آنان گردیده‌است. در یکی از ابیات شاهنامه در داستان هنرنمایی زال نزد منوچهر بیت زیر آمده‌است: بینداخت و بگذاشت بر نرد شیر هم اندر تگ اسپ یک چوبه تیر البته این بیت در طبع‌های دیگر عموماً به جای وجه نردشیر یا نردِ شیر، وجه مانوس«نره شیر» را مضبوط داشته‌اند. سوای این بحث که وجه اصح کدام یک از وجوه مسطور در نسخه‌هاست، گزارش و شرح شاهنامه‌پژوهان از این وجوه و به تبع آن از این بیت نیز ناصواب نمودار گردیده‌است. تمام ناسخان و مصححانی که وجه نره شیر را برای متن و شرح خود اختیار کرده‌اند، از یک نکتة زبانی مهم مغفول مانده‌اند و آن اینکه «شیر» در معنای حیوان درنده با یاء مجهول قرائت می‌شده‌ و شعرای متقدم آن را با «تیر» که با یاء معلوم بوده‌است، قافیه نمی‌کردند. حتی کسانی که نرد شیر را اختیار کرده و شیر را در معنای بزرگ یا نشانه‌ای از شمایل شیر در میدان سوار پنداشته‌اند، نیز همین خطا را کرده‌اند، زیرا به هر روی واژة قافیه را شیر مفروض داشته‌اند. نردشیر همان شیردار یعنی درختی (دار) که شیر (صمغ و شیره) دارد که نمونه‌هایی چون شجر الملحب، لبنی و حلیب در ذیل آن می‌گنجد. این درخت در داستان سیاوش نیز آمده و به غلط به سبزنرد گشتگی یافته-است. 1 Shahnameh is a unique text that has been challenged by scholars in the field of Shahnameh due to the fact that the text and vocabulary of the text are old, as well as its rare words. In the part of Shahnameh, which is related to Zal's performance against Manuchehr, a bit has come in this sense. Zal threw a beam when the horse was running, and that shot struck the lion's tree and penetrated it. Of course, in some of Shahnameh's books, instead of the lactating tree, the lion's sword has come. Those who brought this term and the commentators of Ferdowsi's poetry who took milk in the sense of a wild animal have not been aware of one point. The point is that the ancient Persian poets of livestock did not rhymes in the meaning of the wildlife, because their pronunciation varies in the word "ya".Nardshir is here in the sense of lumbering trees that comes out of gum and sap. The similarity of the milk in the meaning of the jungle animal and drinking liquid milk caused this mistake in the versions. In the story of Siavash, the word Nordshir is distorted to the green tree. 291 301 امیر سلطان محمدی amir soltanmohamadi دانشگاه اصفهان ایران amir.soltanmohamadi@yahoo.com شاهنامه وجه اصح نره شیر نردشیر نردسبز ابنبیطار، عبداللهبناحمد.(1412ق). الجامع لمفردات الادویه و الاغذیه. ج4، بیروت: دارالکتب العلمیه.##اثیراخسیکتی، اثیرالدین.(1389). دیوان. تصحیح و تحشیه از رکنالدین همایون فرخ، تهران: اساطیر.##انصاریشیرازی، علیابنحسین.(بیتا). اختیارات بدیعی. تصحیح و تحشیه محمدتقی میر، تهران: شرکت دارویی پخش رازی.##انوری، محمدبنمحمد.(1376). دیوان. به اهتمام محمدتقی مدرسرضوی، تهران: علمی_فرهنگی.##برگنیسی، کاظم.(1385). شرح و توضیح ابیات شاهنامه. ج1، تهران: فکرروز.##بنداری، فتحبنعلی.(1932). الشاهنامه. تصحیح و توضیح عبدالوهاب عزام، قاهره: دارالکتبالمصریه.##بهفر، مهری.(1396). شرح شاهنامه. تهران: فرهنگ نشر نو.##جبلی، عبدالواسع.(1378). دیوان. به اهتمام، تصحیح و تعلیق ذبیحالله صفا، تهران: امیرکبیر.##جرجانی،اسماعیلبنحسن.(1384). الاغراض الطبیه‌و االمباحث العلائیه. تهران: دانشگاه تهران.##جمالالدین اصفهانی، محمدبنعبدالرزاق.(1379). دیوان. تصحیح حسن وحیددستگردی، تهران: نگاه.##جیحونی، مصطفی.(1380). مقدمهی تحلیلی و نکتههای نویافته. اصفهان: شاهنامهپژوهی.##خاقانی، افضلالدین.(1388). دیوان. تصحیح ضیاءالدین سجادی، تهران: زوّار.##خالقیمطلق، جلال. (1389). یادداشتهای شاهنامه(بخش یکم). تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.##دهخدا، علیاکبر.(1336). لغتنامه. تهران: مجلس شورا.##رازی، زکریا.(1408). المنصوری فی طب. تحقیق حازم بکری صدیقی، کویت: المنظمه العربیه للتربیه و الثقافه و العلوم.##سپهر، محمدتقی.(1351). براهینالعجم. حواشی و تعلیقات جعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.##سلمانساوجی، سلمانبن محمد.(1386). کلیات. مقدمه و تصحیح عباسعلی وفایی، تهران: سخن.##سنایی، مجدودبنآدم. (1388). دیوان. تصحیح محمدتقی مدرسرضوی، تهران: علمی.##شاد، (محمد پادشا).(1335). آنندراج. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیام.##ظهیرفاریابی، (1381). دیوان. تصحیح، تحقیق و توضیح امیرحسین یزدگردی، به اهتمام اصغر دادبه، تهران: قطره.##عیدگاهطرقبهای، وحید.(1393). «اهمیت تلفظ در تصحیح بیتهایی از شاهنامه». گزارش میراث، سال 8، شمارهی 1و 2، صص 45-54.##فردوسی، ابوالقاسم.(614ق). شاهنامه. دستنویس کتابخانهی ملی فلورانس، شمارهی 1217.##ـــــــــــــــــــ.(1386). شاهنامه، دفتر اول. تصحیح جلال خالقیمطلق، تهران: مرکز دایرهالمعارف بزرگ ایران.##ـــــــــــــــــــ.(1388). شاهنامه. دفتر دوم. تصحیح جلال خالقیمطلق، تهران: مرکز دایرهالمعارف بزرگ ایران.##ـــــــــــــــــــ.(1389). شاهنامه. نسخهی سنژزف. بهکوشش ایرج افشار، محمود امیدسالار و نادر مطلبی، تهران: طلایه.##ـــــــــــــــــــ.(1394). شاهنامه. بخش یکم. تصحیح جلال خالقیمطلق، تهران: سخن.##فرخی سیستانی، علیبنجولوغ.(1388). دیوان. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار. کزازی، میرجلالالدین. (1384). نامهی باستان. تهران: سمت.##مختاری، عثمان.(1391). دیوان. به اهتمام جلالالدین همایی، تهران: علمی.##مسعودسعدسلمان.(1390). دیوان. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمد مهیار، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##منوچهری، احمدبن قوص.(1390). دیوان. با حواشی و تعلیقات محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار.##