0 آسیب‌شناسی نارسیسیسمِ زبانی در شعر شاملو Pathology of Linguistic Narcissism in Poems of Shamloo https://jba.shirazu.ac.ir/article_5485.html 10.22099/jba.2019.33533.3383 0 چگونگی شیوهی استفادهی هر شاعر از زبان، بهقطع در فرم و ساختار شعر او سرنوشت‌ساز خواهد بود. شاملو با بهکارگیری امکانات زبان آرکاییک توانسته است، قلمروِ زبانِ شخصی خود را در حوزهی شعر مدرن ایران تثبیت کند. از نگاه منتقد به دور نمیتواند بود که شاملو در مسیر بلوغ هنریِ شعر خود، بهتمامی نیز از منافع بوطیقای زبان گذشتگان بهرهور نبوده است و در موارد موفّقِ کار (که کم هم نیستند)، با ارادهورزی هنری، اشعاری ماندگار به کارنامهی ادبیات معاصر فارسی ارزانی داشته است. در این پژوهش در پی بررسی جوانبی از شعر شاملو هستیم که با تأثر از جاذبههای زبان باستان‌گرایانه، به نوعی «نارسیسم زبانی» دچار شده است (این مطلب در مقدمّه و بهطور مبسوط در تحلیل بحث خواهد آمد). روش این پژوهش تحلیلی – انتقادی است و بعد از توضیح مبانی نظری، به دستهبندیِ عملیِ آسیبهای خودشیفتگی زبانی، در شعر شاملو توجه شده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که زبانورزی بیش از حد شاملو، در برخی از موارد آسیبهایی جدی به شکل و محتوای هنر او وارد کرده است. 1 Abstract The way a poet uses language will be determinant in the form and structure of his poetry. By employing the archaic language, with all its potentials, Shamloo has established his own peculiar language in the field of modern Iranian poetry. Literary critics have found that although Shamloo is believed not to fully master the poetic features of the language of the past, he, thanks to his outstanding artistic talent, has composed immanent poems recorded in the contemporary Persian literature. In this study, we seek to examine aspects of Shamloo's poetry that have been affected by a kind of "linguistic narcissism" under the influence of ancient language (this will be discussed in the introduction and in the analysis section in detail). The method of this research is analytical-critical and after explaining the theoretical foundations, the researcher has examined Shamloo's poems, affected by archaic language, to find traces of linguistic narcissism. The findings of this study show that excessive attention Shamloo has given to language has, occasionally, seriously damaged the form and content of his art. 1 26 اسد آبشیرینی - - استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز ایران asadabshirini@gmail.com واژههای کلیدی: آسیبشناسی زبانی ادبیّات معاصر زبان آرکاییک شاملو نارسیسیسم آدیس، مارک.(۱۳۹۳). ویتگنشتاین. ترجمهی همایون کاکاسلطانی، تهران: پارسه.##آلن، گراهام.(۱۳۹۴). رولان بارت. ترجمهی پیام یزدانجو، تهران: مرکز.##بارت، رولان.(۱۳۹۴). مرگ مؤلّف. ترجمهی گروه مترجمان، تهران: پژوهشکدهی فرهنگ اسلامی.##براهنی، رضا.(۱۳۸۰). طلا در مس. تهران: زریاب.##برتنس، هانس.(۱۳۹۴). مبانی نظریهی ادبی. ترجمهی محمّدرضا ابوالقاسمی، تهران: ماهی.##برشت، برتولت.(۱۳۹۳). زندگی گالیله. ترجمهی عبدالرّحیم احمدی، تهران: نیلوفر.##بنیامین، والتر.(۱۳۹۵). دربارهی زبان و تاریخ. ترجمهی مراد فرهادپور و امید مهرگان، تهران: هرمس.##پاسرین، ماوریتسیو.(۱۳۹۵). هانا آرنت. ترجمهی مریم خدادای، تهران: ققنوس.##پاشایی، ع.(۱۳۷۸). نام همهی شعرهای تو. ج۲، تهران: ثالث.##پورعظیمی، سعید.(۱۳۹۶). من بامدادم سرانجام. تهران: هرمس.##پورنامداریان، تقی.(۱۳۷۴). سفر در مه. تهران: زمستان.##پین، مایکل.(۱۳۹۲). بارت، فوکو، آلتوسر. ترجمهی پیام یزدانجو، تهران: مرکز.##جلالی، بهروز.(۱۳۷۷). جاودانه زیستن، در اوج ماندن. تهران: مروارید.##حافظ، شمسالدین محمد (1368). دیوان حافظ. تصحیح قزوینی و غنی، تهران: اساطیر.##حقوقی، محمّد.(۱۳۸۰). شعر زمان ما 1. تهران: آگاه.##رویل، نیکلاس.(۱۳۹۵). ژاک دریدا. ترجمهی پویا ایمانی، تهران: مرکز.##سلاجقه، پروین.(۱۳۸۴). امیرزادهی کاشیها. تهران: مروارید.##شاملو، احمد.(۱۳۸۰). مجموعهی آثار، دفتر یکم: شعرها، تهران: نگاه.##شفیعیکدکنی، محمّدرضا.(۱۳۷۳). موسیقی شعر، تهران: آگاه.##______________.(۱۳۹۰). با چراغ و آینه. تهران: سخن.##______________.(۱۳۹۱). رستاخیز کلمات. تهران: سخن.##_____________.(۱۳۹۲). زبان شعر در نثر صوفیه. تهران:سخن.##شولوخوف، میخائیل.(۱۳۹۱). دن آرام. برگردان احمد شاملو، تهران: مازیار.##شهرجردی، پرهام.(۱۳۸۱). ادیسهی بامداد. تهران: کاروان.##شیری، قهرمان.(۱۳۹۶). روایت روزگار. تهران: بوتیمار.##صهبا، فروغ.(۱۳۹۲). کارکرد ابهام در فرایند خوانش متن. تهران: آگه.##ضیمران، محمّد.(۱۳۹۵). نیچه پس از هایدگر، دریدا و دولوز، تهران: هرمس.##فروید، زیگموند.(۱۳۴۲). روانکاوی برای همه. ترجمهی هاشم رضی، تهران: پیروز.##لنگرودی، شمس.(۱۳۷۸). تاریخ تحلیلی شعر نو. ج2، تهران: مرکز.##مالپاس، سایمون.(۱۳۹۳). ژان فرانسوا لیوتار. ترجمهی بهرنگ پورحسینی، تهران: مرکز.##محبوبیارانی، حمیدرضا.(۱۳۹۳). زایش و مرگ تراژدی. تهران: نی.##مظفّریساوجی، مهدی.(۱۳۸۶). از بامداد. تهران: مروارید.##مکآفی، نوئل.(۱۳۹۲). ژولیا کریستوا. ترجمهی مهرداد پارسا، تهران: مرکز.##میلز، سارا.(۱۳۹۲). میشل فوکو. ترجمهی مرتضی نوری، تهران: مرکز.##نیچه، فردریش.(۱۳۹۵). فلسفه، معرفت، حقیقت. ترجمهی مراد فرهادپور، تهران: هرمس.##وایت، گراهام.(۱۳۸۷). درآمدی بر فلسفهی مدرن اروپایی. ترجمهی ناهید احمدیان، تهران: پرسش.##هاسه، اولیریش؛ لارج، ویلیام.(۱۳۹۵). موریس بلانشو. ترجمهی رضا نوحی، تهران: مرکز.##

0 جایگاه ترادفات معطوف در غزلیات حافظ the cradophiles in Hafez's sonnets https://jba.shirazu.ac.ir/article_5482.html 10.22099/jba.2019.33805.3410 0 ترادف هنگامی روی میدهد که دو یا چند لفظ، دلالت تقریبا یکسانی به معنایی واحد داشته باشد. گاهی این واژگان در شعر به صورت معطوف ذکر می‌شود، درحالیکه ذکر یکی از آنها برای انتقال مقصود بسنده است. در ادبیات منثور با شکل‌گیری سبک فنی این شیوه گسترش یافت. اما در شعر سنتی که عواملی چون محدودیت‌های وزنی، استقلال ابیات، نکاستن از دایرهی معنایی و تداعی واژگانی، دوری از اطناب، رعایت ایجاز، پرمایگی ابیات و امثالهم بستر لفاظی را از شاعر می‌گیرد، بهنظرمی‌رسد این شیوه چندان رایج و هنرمندانه نباشد. با وجود این، در اشعار شاعران بزرگ، این ساختار بسامد چشمگیری دارد. مقالهی پیش رو این موضوع را در شعر حافظ بررسی کرده و نشان داده حافظ نیز بارها به مقولهی ترادفات معطوف وارد شده است. ترادفات در شعر او به دلایلی چون حمل بخشی از معنای واژه به واژهی دیگر، کاربرد معطوفات مرسوم و قالبی، ایجاد تناسبات و خوشههای آوایی، تناسبات واژگانی و ایجاد ایهام، تاکید بر معنا، ایجاد ساختارهای دوزبانی و غیره انجام گرفته است. 1 The cradophiles occurs when two or more terms have the same meaning in the same sense. Sometimes these words are mentioned in poetry, while mentioning one of them is enough to convey meaning. In literature, the technical style of this method has expanded, but in traditional poetry, the factors of which are weight limits, independence of abyat, negation of the semantic circle and lexical association, distancing from belief, observance, promotion of aby, etc., a poet's bed of rhetoric , It does not seem to be so common and artistic. Nevertheless, in the poems of the great poets of this structure, there is a significant frequency. The preceding article examines this issue in Hafez's poetry, and has shown that Hafez has also been repeatedly referred to the category of cordons. Credits in his poetry have been made for reasons such as carrying some of the meaning of the word to another, using conventional and standardized terms, creating proportions and phonetic clusters, lexical proportions, and creating inspiration, emphasizing meaning, creating bilingual structures, etc. 27 46 یوسف اصغری بایقوت yousof asqari bayqoot گروه زبان و ادبیات فارسیی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، کرمان، ایران ایران yousofa1539@yahoo.com مهدی دهرامی mahdi dehrami دانشگاه جیرفت ایران dehrami3@gmail.com واژههای کلیدی: ترداف حافظ حشو سبک‌شناسی معطوف ابنمنظور، محمدبن مکرم. (1414). لسان العرب. ج9، بیروت: دار صادر بیروت.##پالمر، فرانک.(1366). معنی‌شناسی. ترجمهی کورش صفوی، تهران: مرکز.##جرجانی، علی‌بن‌محمد‌ السیدالشریف.(بی‌تا). معجم التعریفات. تحقیق و دراسه محمد صدیق المنشاوی، مصر: دارالفضیله.##حافظ، شمسالدینمحمد.(1385). دیوان. به تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، به کوشش عبدالکریم جربزهدار، تهران: اساطیر.##دهخدا، علیاکبر.(1377). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.##رمانی، او الحسن علیبن عیسی.(1407ه). الالفاظ المترادفۀالمتقاربۀ المعنی. تحقیق: فتحالله صالح على المصرى، الناشر: دارالوفاء.##سیبویه.(1408). الکتاب. تحقیق و شرح عبدالسلام محمد هارون، ج1، مصر: مکتبه الخانجی بالقاهره.##سیوطی، جلالالدین عبدالرحمن.(1376). الاتقان فی علوم القرآن. ج1، ترجمهی سیدمهدی حائریقزوینی، تهران: امیرکبیر.##شعبانی، منصور و همکاران.(1389). «ساخت همپایگی: با نگاهی به زبان فارسی». ادب‌پژوهی، دورهی4، شمارهی13، صص131-156.## شمیسا، سیروس.(1373). معانی. تهران: میترا.##صدقی، حامد؛ سیفی، طیبه.(1385). «بررسی الفاظ مترادف در نهجالبلاغه». فصلنامهی الهیات و معارف اسلامی، شمارهی 74، صص39-64.##طوسی، خواجه نصیرالدین.(1361). اساس‌الاقتباس. تصحیح محمدتقی مدرسرضوی، تهران: دانشگاه تهران.##عسکری، ابوهلال.(1971م). الصّناعتین(الکتابه و الشعر). تحقیق علیمحمّد بجاوی و محمد ابوالفضلابراهیم، مصر: عیسیالبابی الحلبی و شرکاء.##__________.(1372). معیارالبلاغه(ترجمهی صناعتین).ترجمهی محمدجواد نصیری، تهران: دانشگاه تهران.##عمران‌پور، محمدرضا.(1384). «ساخت‌های همپایه و نقش زیباشناختی آن در کلیله و دمنه». پژوهش‌ زبان و ادبیات فارسی، شمارهی 5، صص121-146.##فرشیدورد، خسرو.(1388). دستور مفصل امروز. تهران: سخن.##قاسم‌نیا، سلمان و همکاران.(1396). «موسیقی قرآن در فرآیند ترکیب و آرایش معطوف به معنای واژگان». کتاب قیم، دورهی7، شمارهی16، صص51-68.##قیسرازی، شمسالدینمحمد.(1314). المعجم فی معاییر اشعارالعجم. تصحیح محمد قزوینی، تهران: مطبعهی مجلس.##کاردگر، یحیی.(1390). «بازنگریی بحث اطناب در کتب بلاغی». فنون ادبی، دورهی3، شمارهی2، صص73-92.##مبرد نحوی، ابوالعباس محمدبن یزید.(۱۳۵۰ق). ما اتفق‌ لفظه‌ و اختلف‌ معناه‌ من‌ القرآن‌ المجید. باعتناء عبدالعزیز المیمنی‌، قاهره‌: المطبعه السّلفیه و مکتبتها.##مرتضوی، منوچهر.(1338). «ایهام یا خصیصهی اصلی سبک حافظ». نشریهی دانشکدهی ادبیات تبریز، سال11، صص 193- 224.##مشتاقمهر و همکاران.(1396). «هنر گزینش و کاربرد واژه در سخن سعدی». متنشناسی ادب فارسی، دورهی جدید، شمارهی3 (پیاپی 35)، صص96-81.##منجد، نورالدین.(۲۰۰۷م). الترادف فی القرآن الکریم بین النظریه و التطبیق. بیروت: دارالفکر المعاصر، دارالفکر.##نغزگویکهن، مهرداد؛ احمدخانی، جلال.(1394). «همپایگی عطفی در زبان فارسی». پژوهش‌های زبانشناسی تطبیقی، دورهی5، شمارهی10، صص197-217.##وطواط، رشیدالدین محمد.(بی‌تا). حدائق‌السحر فی الدقائق‌الشعر. تصحیح عباس اقبال، تهران: مطبعهی مجلس.##Haspelmath, Martin .(2006). "Coordination." In: Shopen, Timothy (ed.) Language typology and syntactic description, vol. II: Complex constructions. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press,PP 1-51.##

0 بازتاب زنانگی در رباعیات مهستی گنجوی The Reflection of Femininity in Mahasti Ganjayee’s Quatrains (Rubāʿī) https://jba.shirazu.ac.ir/article_5461.html 10.22099/jba.2019.33156.3339 0 مهستی گنجوی(490-577ق) بانوی رباعیسرا، بسیار پیشروتر از زمان خود زیسته است؛ زیرا جهانبینی و وضعیت زندگی او موجب سرودن اشعاری شده که با توجّه به شعر زنان شاعر کلاسیک در تاریخ ادبیات فارسی کم سابقه است. مهستی در گذشته با قضاوتهای نادرست، مورد بی مهری قرارگرفته است و در زمان معاصر نیز این اجحاف در برخی پژوهشها دربارهی او هویّداست. نشاندادن ویژگیهای زنانهی مهستی در رباعیاتش از اهداف پژوهش حاضر است. پژوهش، به شیوهی توصیفی و دادهها به روش سندکاوی و کتابخانهای گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که مهستی بیهیچ پردهپوشی آنچه احساس و تجربهی زنانهاش اقتضا میکند، در شعر نمایان میسازد. از خصوصیات زنانهی او میتوان به ابراز عشق و علاقه به جنس مخالف، اشاره به جنسیت خود، تصاویر و ویژگیهای زنانه، اعتراض خاموش فمنیستی، محافظهکاری، زبان اروتیک زنانه اشاره کرد که در متن مقاله با ذکر نمونه به تفصیل بیان شده است. 1 Abstract Mahasti Ganjavi (577-490 AH), renown for her quatrains, was a pioneering poet; her worldview and life condition led her to compose poems that were unprecedented in the poetry of classic female poets in Persian literature. In the past, Mahasti was not welcomed owing to some unsound judgments about her character; in modern time, too, some published studies have done her an injustice. The present study aims at uncovering the feminine features of Mahasti in her quatrains. The research is descriptive and the data are collected by document and library research process, followed by content analysis. The results of the research show that Mahasti's poems express her feminine feeling and experience freely. Her feminine traits include expressing love and affection for the opposite sex, referring to her gender, feminine images and features, silent feminist protest, conservatism, and feminine erotic language, explained in detail in the article. 47 64 سیداحمد پارسا ahmad parsa دانشگاه کردستان، دانشکده علوم انسانی ایران dr.ahmadparsa@gmail.com مهین کریمی Mahin Karimi گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان، دانشگاه کردستان ایران mahin_karimi@yahoo.com واژههایکلیدی: اروتیک زنانه زبان زنانه معشوق مرد مهستی گنجوی نگرش جنسیّتی احمدی، پگاه. (1383). شعر زن از آغاز تا امروز. تهران: چشمه.##اسعدگرگانی، فخرالدین. (1395). ویس و رامین. تصحیح محمد روشن، تهران: صدای معاصر.##اعتصامی، پروین. (1383). دیوان قصاید و تمثیلات و مقطعات. تهران: چاپخانه دولتی ایران.##براون، ادوارد.(1356). تاریخ ادبی ایران. ترجمهی غلامحسین صدریافشار، تهران: مروارید.##براهنی، رضا.(1363). تاریخمذّکروفرهنگحاکموفرهنگمحکوم. تهران: اول.##خالقیمطلق، جلال.(1375). «تنکامهسرائی در ادب فارسی». علومانسانی (ایران‌شناسی)، سال8، شمارهی1، صص15-44.##خسروی، زهره و همکاران.(1382). مبانیروانشناسیجنسیّت. تهران: وزارت علوم و تحقیقات و فناوری، دفتر برنامهریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی.##دهباشی، علی.(1383). جشننامهی سیمین بهبهانی. تهران: نگاه.##روسو، ژانژاک.(1393). امیل: رسالهای در باب آموزش و پرورش. ترجمهی غلامحسین زیرکزاده، تهران: ناهید.##سمرقندی، دولتشاه .(1388). تذکرهالشعرا. به اهتمام محمد رمضانی، تهران: پیک ایران.##شریفی، محمد.(1387). فرهنگادبیاتفارسی. تهران: نشر نو.##صفا، ذبیحالله.(1363). گنج سخن. تهران: ققنوس.##________.(1386). تاریخ ادبیات ایران. تهران: فردوس.##عطار نیشابوری، محمدبن ابراهیم.(1387). الهینامه. تصحیح محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##کاتبارجانی، فرامرز بن خداداد.(1337). سمکعیّار. تصحیح پرویز ناتلخانلری، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.##کراچی، روح انگیز.(1368). «سهم زنان شاعر در شعر فارسی». پژوهشگاهعلومانسانیومطالعاتفرهنگی، شمارهی4، صص25-36.##__________.(1394). «شهر آشوب مهستی، پناهگاه امن اعتراض». پژوهشنامهیادبغنایی، سال13، شمارهی24، صص233-248.##کشاورز، صدر. (1334). زنانی که به فارسی شعر گفتهاند از رابعه تا پروین. تهران: کاویان.##گِرت، استفانی.(1382). جامعهشناسیجنسیت. ترجمهیکتایونبقایی، تهران: دیگر.##قیصری، ابراهیم.(1382). «مهستی گنجهای: بزرگترین زن رباعیسرا». کتابماهادبیاتوفلسفه، شمارهی74، صص92-95.##مدرسی، یحیی.(1368). درآمدیبرجامعهشناسیزبان. تهران: موسسهی مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##مستوفی، حمدالله.(1364). تاریخگزیده. به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.##مشّرف، مریم.(1384). «مهستیشناسی». نامهیفرهنگستان، شمارهی25، صص85-101.##مشیرسلیمی، علیاکبر.(1335). زنانسخنور. ج2، تهران: موسسهی مطبوعات علیاکبر علمی.##محرابی، معینالدین.(1382). مهستی گنجهای، بزرگترین زن شاعر رباعیسرا. تهران: توس.##نجاریان، محمدرضا. (1395). «تحلیل سبکشناسی رباعیات مهستی گنجوی». علومادبی، سال6، شمارهی 9، صص245-272.##نوزاد، فریدون.(1377). مهستینامه. تهران: دنیای نو.##وولف، ویرجینیا. (1388). اتاقیازآنخود. ترجمهی صفورا نوربخش، تهران: نیلوفر.##هاشمیرکاوندی، مجتبی.(1368). مقدمهایبرروان‌شناسیزنبانگرشاسلامی. تهران: افق.##هام، مگی.(1382). فرهنگنظریاتجنسیّتی. ترجمهی فیرزه مهاجر و همکاران، تهران: نشر توسعه.##یاسمی، رشید.(1306). «مهستی گنجوی». آینده، سال2، شمارهی7، صص352-358.##یزدانی، عباس؛ جندقی، بهروز.(1386). فمنیسمودانشهایفمنیستی. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.##Meyer. Fritz. (1963). Die schone Mahasti. wisbaden##

0 بررسی فنا و بقا از منظر سنایی بر مبنای سنت اول عرفانی The Study of Perdition and Survival from Sanai's Point of View Based on the First Mystical Tradition https://jba.shirazu.ac.ir/article_5465.html 10.22099/jba.2019.33491.3379 0 فنا و بقا از مهمترین مباحث سنت اول عرفانی است و در عرفان اسلامی جایگاه ویژهای دارد و در آثار شعرا و عرفا به شکلهای گوناگونی متجلی شده است. هریک از عرفا کوشیدهاند تا با استفاده از تجارب شخصی خود به بیان این دو موضوع بپردازند. سنایی، شاعر و عارف بزرگ سدهی ششم هجری، نیز از این امر مستنثنی نیست. این پژوهش، کوشیده تا به بیان فنا و بقا از دیدگاه سنایی بپردازد. در سنت اول عرفانی، انسان و خدا، دو موجود متمایز از یکدیگرند که ذات و صفات و افعال یکی در دیگری فانی میشود. فنا و بقا به دو بخش عمدهی ظاهر و باطن تقسیمبندی شده است. در فنا، عارف از اراده و وجود خود فانی و نیست میشود و پس از آن به حقتعالی باقی میگردد. فنا، مقدمهای برای دستیافتن به بقاست. بنده به صفات خداوند متصف میشود و به بقای حقیقی دست مییابد. روش تحقیق در این گفتار، اسنادی-کتابخانهای و از نوع توصیفی-تحلیلی است. ابتدا مطالب مربوط به فنا و بقا یادداشتبرداری، سپس به تفصیل دربارهی آن بحث شد. ارائهی دیدگاه سنایی دربارهی فنا و بقا، بررسی انواع و اقسام فنا و بقا و درجاتشان، از نوآوریهای این پژوهش است. وی از فنا و بقای ظاهر و باطن یاد میکند و برای هرکدام درجاتی را قائل است و بالاترین درجه را فنای ذات بنده و باقیشدن به ذات حق میداند که در آن تمامی حجابها از پیش چشم عارف برداشته میشود. 1 Abstract Perdition and survival, enjoying a special status in Islamic mysticism, are important issues in the first mystical tradition and are manifested in the works of poets and mystics in various forms. Each of the mystics has tried to express these two issues based on their personal experience. Sanai, the great poet and mystic of the sixth century AH, is no exception. This research has tried to focus on Perdition and survival from Sanai's point of view. In the first mystical tradition, man and God are two distinct beings whose essence, attributes, and actions dissolve into one another. Perdition and survival are divided in two general categories: inwardness and appearance. In Perdition, the mystic willingly loses his existence and returns to god, the eternal. Perdition is a prelude to survival. Here, human being is endowed with the attributes of God and achieves true eternal survival. In this research, documentary-library and descriptive-analytical methods were used. First, notes were taken of the issues related to the perdition and survival. Then, they are analyzed and explained. To the best knowledge of the researcher, this is the first time that Sanai's view on perdition and survival, their types, varieties and status have been scrutinized. He enumerates the perdition and survival of the appearance and interior, assigns degrees to each, and confers the highest degree to the perdition of the essence, being dissolved into the essence of truth. At this stage, all gaps (veils) are removed. 65 90 سمانه جاری samaneh jari دانشجوی دکترا/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان ایران samaneh.jari@gmail.com محمدرضا نصراصفهانی mohammadreza nasresfahani دانشیار و عضو هیئت علمی/ گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان ایران m.nasresfahanii@yahoo.com واژههای کلیدی: بقا فنا سنایی سنت اول عرفانی قرآن کریم.(1383). ترجمهی حسین انصاری، قم: اسوه.##آتشزای، یحیی؛ ایمانی، بهروز.(1395). «گزارههایی بر دو عید سنایی در حدیقهالحقیقه». گوهر گویا، سال10، شمارهی30، صص 129-144.##ابنعربی، محیالدین.(بیتا). فتوحات مکیه. ج2، بیروت: دارالصادر.##____________.(2004م). رسالهی وجودیه. اعتنی بها ابراهیم الکیالی الشاذلی الذرقاوی، بیروت: دارالکتبالعلمیه.##ابوترابی، خدیجه.(1395). «تجربهی عرفانی در اشعار سنایی غزنوی». مطالعات ادبیات، عرفان و فلسفه، دورهی 2، شمارهی 2/1، صص 106-130.##الهیمنش، رضا؛ ولیپور چهاردهچریک، فلور.(1393). «وحدت وجود از دیدگاه حکیم سنایی غزنوی». عرفان اسلامی، دورهی10، شمارهی40، صص 219-240.##انصاری، خواجهعبدالله. (1417ق). منازلالسائرین. محقق و مصحح علی شیروانی، تهران: دارالعلم.##باباپور، صغری؛ دهباشی، مهدی. (1391). «از فنا در خود تا بقا در حق». عرفان اسلامی، دورهی8، شمارهی32، صص 63-82.##جامی، عبدالرحمن.(1356). نقدالنصوص. تحقیق ویلیام چیتیک، تهران: انجمن حکمت و فلسفه.##دهباشی، مهدی؛ میرباقری فرد، سیدعلیاصغر.(1393). تاریخ تصوف یک. تهران: سمت.##رضاپور، زینب؛ میرباقریفرد، سیدعلیاصغر.(1392). «تحلیل و مقایسه فنا و بقا در سنت عرفانی اول و دوم». مطالعات عرفانی، شمارهی17، صص175-204.##زرینکوب، عبدالحسین.(1362). ارزش میراث صوفیه. تهران: امیرکبیر.##سراج طوسی، ابونصر.(بیتا). اللمع. قاهره: مکتبهالثقافهالدینی.##سنایی، مجدودبنآدم.(1383). حدیقهالحقیقه و شریعهالطریقه. تصحیح محمدتقی مدرس رضوی، تهران: دانشگاه تهران.##_____________.(1388). دیوان اشعار. تصحیح محمدتقی مدرسرضوی، تهران: سنایی.##_____________.(1389). مثنویهای سنایی. تصحیح عبدالرضا سیف و غلامحسین مراقبی، تهران: دانشگاه تهران.##_____________.(1396). سیرالعبادالیالمعاد. تصحیح مریمالسادات رنجبر، تهران: مولی.##سهروردی، شهابالدین ابوحفص. (1375). عوارفالمعارف. ترجمهی ابومنصور اصفهانی، تهران: علمی و فرهنگی.##شفیعیکدکنی، محمدرضا.(1390). تازیانههای سلوک. تهران: آگه.##علیپور، حسن.(1393). «سیر تاریخی و تکاملی اندیشهی فنا در عرفان اسلامی». آیین حکمت، دورهی6، شمارهی20، صص 95-120.##غزالی، ابوحامدمحمد.(1383). کیمیای سعادت. ج1، مصحح و محقق حسین خدیوجم، تهران: علمی و فرهنگی.##ـــــــــــــــــــــــــــــ.(1386). احیاء علومالدین. ج4، مصحح حسین خدیوجم، تهران: علمی و فرهنگی.##قشیری، عبدالکریم بن هوازن.(1374). رسالهی قشیریه. ترجمهی حسنبناحمد عثمانی، تصحیح بدیعالزمان فروزانفر، تهران: علمی و فرهنگی.##کاشانی، عزالدینمحمود.(1390). مصباحالهدایه و مفتاحالکفایه. تصحیح جلالالدین همایی، تهران: هما‏.##لاهیجی، محمد.(1371). مفاتیحالاعجاز فی شرح گلشن‌راز. تصحیح محمدرضا برزگر خالقی و عفت کرباسی، تهران: زوار.##محمودی، مریم.(1388). «فنا و بقا از دیدگاه عطار». فصلنامهی تخصصی عرفان، دورهی5، شمارهی19، صص 108-126.##میرباقریفرد، سیدعلیاصغر. (1391). «عرفان عملی و نظری یا سنت اول و دوم عرفانی». گوهر گویا، دورهی6، شمارهی2، صص65-76.##هجویری، ابوالحسن علی.(1375). کشفالمحجوب. تصحیح و- ژوکوفسکى و والنتین آلکسى یریچ‏، تهران: طهوری.##یزدانفر، ساره. (1391). «بررسی اصطلاحات عرفانی مشترک در حدیقهالحقیقه و مناقب‌العارفین». عرفانیات در ادب فارسی، دورهی3، شمارهی11، 167-189.##

0 ارزیابی حس هویت در خودنگاره ی مولانا بر اساس تحلیل غزلیات شمس The evaluation of Identity Sense in Rumi's Self-Portrait Based on the Analysis of Shams' Lyrics https://jba.shirazu.ac.ir/article_5314.html 10.22099/jba.2019.31118.3173 0 غزلیات شمس را می‌توان تجربه‌ی عارفانه‌‌عاشقانه‌ی مولانا از جهان (درون و برون) دانست و از آنجایی که غزلیات، بازتاب احوال و تفکرات وی است، در این پژوهش غزلیات شمس با عنوان «خودنگاره‌ی مولانا» معرفی و تحلیل می‌شود. برآنیم که با رویکرد روان‌شناسانه، حس هویت را در خودنگاره‌ی وی (تا آنجایی که مقدور است) ارزیابی و معرفی کنیم. برای این هدف در قدم اول، الگوی شناختی با عنوان تعابیر شخصی بر پایه‌ی تحلیل: خودپنداره، خود واقعی، خود آرمانی، خود ممکن، طرح‌واره، جامعه‌بیانگری و خودبیانگری، منطبق بر اصول روان‌شناسی تنظیم و تعریف می‌گردد و براساس آن، ابیات تحلیل و حس هویت فردی و میزان کاربرد آن در ذهن و زبان شاعر و نگارش اثری چون غزلیات شمس ارزیابی می‌شود. درنهایت با تحلیل داده‌ها به روش علمی نشان دادیم که مؤلفه‌های حس‌ هویت در غزلیات شمس به‌صورت سازگار، مثبت، رشدگرا و با روش منحصر‌به‌فرد تجربه شده است یا وجود دارد. 1 Shams’s lyrics can be called Mowlana’s mystical, romantic experience of the world (inward and outward), which is reflected from Rumi’s attitudes and thoughts and influenced by his self-concept. Accordingly, in this study, we define the lyrics as Rumi’s self-portrait. We are going to present a sense of identity in this self-portrait as far as possible by analyzing lyrics with a psychological approach. In order to analyze the content of lyrics, the first step is to set up and define a cognitive model as personal interpretations based on a number of methods as: self-concept, real self, self-ideal, possible self, schema, self-expression, and social-expression, in accordance with the principles of psychology and based on that, by analyzing the lyrics, the sense of identity and level of its usage in poet’s mind and tongue and writing of his relic like Rumi’s lyrics get evaluated. Finally, by analyzing the data using the scientific method, we have shown that the self-identity components in Rumi’s lyrics are changed, and through the path of spiritual journey, they are positively, valuable, and has been adopted in a unique way with positive and growth-oriented self-expressions. 91 116 بی‌بی سمیه حسینی باغسنگانی bibi somaye Hoseini دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران bibisomaye.hoseini@gmail.com احمد خاتمی Ahmad KHatami استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی ایران a_khatami@sbu.ac.ir عبدالحسین فرزاد abdolhosein farzad دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران ایران abdolhosein.farzad@gmail.com محمدهادی هادیزاده mohammad hadi hadizade دکترای مشاوره، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران mh.hadizade@yahoo.com واژگان کلیدی: تعابیر شخصی حس هویت خودنگاره غزلیات شمس مولانا بالبی، جان. (1393). نظریه‌ی دلبستگی. ترجمه‌ی کتایون خوشابی و الهام ابوحمزه، تهران: دانژه.##پروچسکا، جیمز اُ؛ نورکراس، جان سی.(1397). نظریه‌های روان درمانی (نظام‌های روان درمانی). ترجمه یحیی سیدمحمدی، تهران: روان.## ترسک، رابرت لارنس. (1379). مبانی زبان. ترجمه علی فامیان، تهران: مرکز.##ریو، جان مارشال. (1393). انگیزش و هیجان. ترجمه‌ی یحیی سیدمحمدی، تهران: ویرایش.##سهرابی،فرامرز و همکاران.(1391). هوش معنوی و مقیاس‌های سنجش آن. تهران: آوای نور.##مولوی، جلال‌الدین محمد بلخی. (1387). غزلیات شمس تبریز. با مقدمه، گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: سخن.##شولتس، دوآن. (1362). روان‌شناسی کمال الگوهای شخصیت سالم. ترجمه‌ی گیتی ‌خوشدل، تهران: نو.##قربانی، نیما. (1392). روان درمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت: مبادی و فنون. تهران: دانشگاه تهران.##فیضی، کریم. (1393).شعاع شمس غزلیات شمس تبریزی به روایت دکتر دینانی.تهران: اطلاعات.##گنجی، مهدی. (1397). آسیب‌شناسی روانی بر اساس DSM-5. جلد1، تهران: ساوالان.##گنجی، حمزه؛ گنجی، مهدی. (1393). نظریه‌های شخصیت. تهران: ساوالان.##گری، جان گلن. (1390). «شاعران و متفکران و جایگاهشان در فلسفه‌ی مارتین هایدگر». ترجمه‌ی محمد‌سعید حنایی ‌کاشانی، (درباه‌ی شعر) مجموعه مقالات ارغنون، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.##کریمی، یوسف. (1370). روان‌شناسی اجتماعی، تهران: دانشگاه پیام نور.##مولوی، جلال‌الدین محمد بلخی. (1390). مثنوی معنوی. به اهتمام احمد خاتمی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.## مولوی، جلال‌الدین محمد بلخی. (1363). کلیات شمس (دیوان کبیر). با تصحیحات و حواشی بدیع‌الزمان فروزان‌فر، تهران: سپر.##نولن هوکسما، سوزان و همکاران. (1392). زمینه روان‌شناسی اتکینسون و هیلگارد. ترجمه‌ی محسن ارجمند، حسین رفیعی، تهران: ارجمند.##یانگ، جفری و همکاران (1390). طرح‌واره درمانی (راهنمای کاربردی برای متخصصین بالینی). ترجمه‌ی حسن حمیدپور، زهرا اندوز، تهران: ارجمند.##Mirdal, Gretty M. (2010). Mevlana Jalal-ad-DIN Rumi and Mindfulness. Springer Science+Business media.##Papan-Matin, Firooizeh. (2005). The crisis of Identity in Rumi’s ‘Tale of the Reed. University of California, Los Angeles.## https://bit.ly/30CkseG##Charles H. Elliot, Maureen K. Lassen. (1997). A Schema Polarity Model For Case Conceptualization, and Research.AMERICAN PSYCHOLOGICAL ASSOCIATION D12##

0 سیر تحوّل «تشبیب» در شعر سبک‌های خراسانی و عراقی The Evolution of "Tasbib" in the Poetry of Khorasani and Iraqi Styles https://jba.shirazu.ac.ir/article_5471.html 10.22099/jba.2019.32918.3331 0 چکیده قصیده که از کهنترین قالبهای شعر فارسی است، از دیدگاه بلاغیون به چهار بخشِ «تشبیب»، «تنهی اصلی»، «تخلّص» و «شریطه» تقسیم میشود. این پژوهش در پی بررسی سیر تحوّل تشبیب قصیده در دو سبک خراسانی و عراقی است و برای دستیابی به نتیجهی مطلوب، این موضوع را از جوانب گوناگون مطالعه خواهد کرد؛ بنابراین با بررسی آثار منظوم و منثور دو سبک خراسانی و عراقی در پی پاسخ به پرسشهایی از این قبیل است: تشبیب قصاید در طول دورهی مطالعاتی این پژوهش چه تغییر و تحوّلاتی یافتهاست؟ تحوّل تشبیب بر چه اساسی بوده و چه عناصری در این زمینه مؤثر بودهاند؟ دیدگاه شاعر بهعنوان یک شعرشناس دربارهی مقدّمهی قصاید چه بوده است؟ آیا تشبیب از دیدگاه نویسندگان متون منثور با دیدگاه شاعران متفاوت است؟ «وجود مضامین اشعار فارسی در محتوای تشبیب در متون سدههای ششم تا هشتم هجری علاوهبر تأثیرپذیری و پیروی از مضامین اشعار عرب»، «معرّفی و شناسایی تشبیب»، «بررسی تحوّلی نو در شناخت تشبیب در اواخر قرن هشتم» و «شباهت ساختاری و محتوایی تشبیب در متون منثور» از نتایج این پژوهش بهشمار میآیند. 1 Abstract The ode (Qesīda), one of the oldest forms of Persian poetry. To rhetoricians, odes have four sections: tasbib, main body, pseudonym ( takhalos)and sharita. This study seeks to examine the evolution of tasbib in both Khorasanian and Iraqi styles. To accomplish that, the researchers have examined this issue from various perspectives. The prose and poetic works of Khorasani and Iraqi styles have been studied to answer the following questions: what changes did tasbib undergo during the designated period of time? What was the basis for such changes and what factors led to such evolution? What was the poet's viewpoint about the introduction of the odes? Was tasbib viewed differently by writers and poets? 117 138 الهام حسینی سده elham hosseini sedeh دانشجو دانشگاه اصفهانگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ،ایران ایران inspiration1369@yahoo.com حسین آقاحسینی hosein Aghahoseini استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان ایران h.aghahosaini@gmail.com سعید شفیعیون saeid shafieioun دانشگاه اصفهانگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ،ایران ایران saeid.shafieioun@gmail.com واژههای کلیدی: تشبیب تغزل سبک خراسانی سبک عراقی قصیده نثر نسیب ابنرشیق.(1420ق). العُمدَه فی صَناعه الشعر وَ نَقدِه. ج2، به تحقیق عبدالواحد شعلان، قاهره: مکتبه الخانجی.##ابنقتیبه، عبداللهبن مسلم.(1423). الشعر و الشعراء. به تحقیق احمدمحمّد شاکر، قاهره: دارالحدیث.##ابنمنظور.(1363). لسانالعرب. ج1، قم: ادبالحوزه.##انوری، علیبن محمّد.(1340). دیوان. ج2، بهاهتمام محمّدتقی مدرّسرضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##ایمنیآذری، سیّدرحیم. (1388). بررسی تغزّلسرایی در عصر غزنوی. پایاننامهی کارشناسیارشد دانشگاه آزاد رودهن.##بیهقی، ابوالفضل محمّدبنحسین.(1371). تاریخ بیهقی. بهکوشش خلیل خطیبرهبر، تهران: مهتاب.##تاجالحلاوی.(1341). دقایقالشعر. تصحیح سیّدمحمّدکاظم امام، تهران: دانشگاه تهران.##تاریخ سیستان.(1394). بهتصحیح ملکالشعراء بهار، تهران: دنیای کتاب.##جوینی، عطاملکبنمحمّد.(1385). تاریخ جهانگشای جوینی. ج1، بهتصحیح محمّد قزوینی، تهران: دنیای کتاب.##حافظ ابرو.(1380). زبدهالتواریخ. ج1و4، تصحیح سیدکمال حاجسیدجوادی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##حسینینیشابوری، عطاءاللهبن محمود.(1384). بدایعالصنایع. مقدمه و تصحیح رحیم مسلمانیان قبادیانی، تهران: بنیاد موقوفات محمود افشار یزدی.##حمیدالدینبلخی، ابوبکرعمر.(1365). مقامات حمیدی. به تصحیح رضا انزابینژاد، تهران: نشر دانشگاهی.##خاقانیشروانی، افضلالدینبدیل.(1374). دیوان. بهکوشش ضیاءالدین سجادی، تهران: زوار.##خطیبی، حسین.(1366). فن نثر در ادب پارسی. تهران: زوار.##ذکائی بیضایی، نعمتالله.(1364). نقدالشعر. تهران: ما.##رستگارفسایی، منصور.(1373). انواع شعر فارسی. شیراز: نوید.##رشیدوطواط، محمدبن محمد.(1308). حدائقالسحر فی دقائقالشعر. به تصحیح و اهتمام عباس اقبالآشتیانی، تهران: کتابخانهی کاوه.##ــــــــــــــــــــــــــــ.(1339). دیوان. تصحیح سعید نفیسی، تهران: کتابخانهی بارانی.##زبیدی، محمّدمرتضی. (1306ق). تاجالعروس من جواهرالقاموس. ج1، مصر: مطبعه التحریریه.##سزگین، فؤاد.(1412ق). تاریخ التراث العربی. ج2، قم: کتابخانهی آیتالله مرعشی نجفی.##سعدی، مصلح بن عبدالله.(1385). کلیّات. به تصحیح محمّدعلی فروغی، تهران: زوار.##سنایی، ابوالمجد مجدودبن آدم.(1362). مکاتیب. به اهتمام نذیر احمد، تهران: فرزان.##ـــــــــــــــــــــــــــــ.(1381). دیوان. به اهتمام پرویز بابایی، تهران: آزادمهر.##شکری، محمّد.(1393). بررسی هنری مقدّمهی قصاید ظهیرالدین فاریابی و مقایسهی آن با قصاید انوری. پایاننامهی کارشناسیارشد دانشگاه ارومیّه.##شمسالدین آملی، محمّدبن محمود.(1381). نفائس الفنون فی عرائس العیون. ج1، تصحیح ابراهیم میانجی، تهران: اسلامیه.##شمسسجاسی، اسحاقبن ابراهیم.(1368). فرائدالسلوک. به اهتمام نورانیوصال و غلامرضا افراسیابی، تهران: پاژنگ.##شمسقیس، شمسالدین محمد.(1338). المعجم فی معاییر اشعار عجم. تهران: زوار.##عبدالهی، محمّد.(1393). بررسی مضامین تغزّلی قصاید فرّخی سیستانی و متنبّی. پایان‌نامهی کارشناسیارشد دانشگاه شهید باهنر کرمان.##عنصری، حسنبن احمد.(1363). دیوان، بهکوشش محمّد دبیرسیاقی، تهران: سنائی.##غیاثالدین جمشیدبن مسعود کاشانی.(1306). رسالهی اسطرلاب. تهران: کتابخانه الهیات و معارف اسلامی.##فرّخیسیستانی، علیبن جولوغ.(1363). دیوان. بهکوشش محمّد دبیرسیاقی، تهران: اقبال.##فشارکی، محمد.(1379). نقد بدیع. تهران: سمت.##فیروزآبادی، محمدبن یعقوب.(1995). قاموسالمحیط. قاهره: دارالکتب العلمیه.##کمالالدیناسماعیل اصفهانی، ابوالفضل.(1348). دیوان. به اهتمام حسین بحرالعلومی، تهران: کتابفروشی دهخدا.##معزّینیشابوری.(1318). دیوان. به اهتمام عباس اقبالآشتیانی، تهران: کتابفروشی اسلامیه.##منوچهری دامغانی.(1363). دیوان. به کوشش محمّد دبیرسیاقی، تهران: زوار.##موسویفندرسکی، ابوطالببن میرزابیک.(1381). رسالهی بیان بدیع. تصحیح مریم روضاتیان، اصفهان: دفتر تبلیغات اسلامی حوزهی علمیه قم، شعبهی اصفهان.##نصرالله منشی.(1383). ترجمهی کلیله و دمنه. تصحیح مجتبی مینوی، تهران: امیرکبیر.##نظامی عروضی.(1327). چهارمقاله. به اهتمام محمّد عبدالوهاب قزوینی، لیدن: بَریل.##همایی، جلالالدین.(1377). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: توس.##واعظکاشفی سبزواری، کمالالدین حسین. (1369). بدایعالافکار فی صنایع‌ الاشعار. ویراستهی میرجلالالدین کزّازی، تهران: معراج.##

0 درنگی بر چگونگی پیوند ابیات الحاقی در چاپ‌های سنگی مکتوبات صدی A Review of the Verses added to Maktubat-e- Sadi in Stone Prints https://jba.shirazu.ac.ir/article_5454.html 10.22099/jba.2019.33809.3412 0 به باور نسخه‌پژوهان، خوانندگان نسخ خطّی به هنگام مطالعه، اگر روایت‌های دیگری از داستان‌ها و عبارتها یا اشعاری مرتبط با متن را در ذهن ‌داشتند، آنها را در حاشیهی نسخه می‌افزودند. این افزوده‌ها چندی بعد به‌وسیلهی برخی از کاتبان به متن وارد شده است. این تصرّفات را می‌توان به دو دستهی عمدی و غیرعمدی تقسیم کرد. تصرّفات عمدی معمولاً به دست کاتبانی وارد متن می‌شود که یا نسخه را برای خود می‌نویسند، یا هم نقش کاتب و هم وظیفهی مصحّح را بر عهده دارند. موضوع اخیر به‌ویژه در چاپ‌های سنگی مکتوبات صدی، مهمترین اثر فارسی شرف‌الدّین مَنیَری (661 ؟ – 782 ق) نمود یافته است؛ زیرا در چاپ‌های سنگی صد مکتوب، ابیاتی از سوی کاتبان به متن افزوده شده است که در دست‌نویس‌های کهن مکتوبات صدی وجود ندارد. نگارندگان در این نوشتار، ابیات افزوده به متن را شناسایی کرده و سپس چگونگی پیوند آنها را با مکتوبات صدی نشان داده‌اند. بر این اساس، ابیات الحاقی را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: نخست ابیات سخنورانی که پیش از درگذشت شیخ منیری می‌زیسته‌اند و دیگر، اشعار گویندگانِ پس از شرف‌الدّین و سوم ابیاتی که شاعران آنها را نمی‌شناسیم. به باور نگارندگان، گذشته از ابیاتی که هیچ پیوندی با متن ندارند، دیگر ابیات افزوده به چاپ‌های سنگی به شش دلیل: 1. تأکید و تأیید معنا؛ 2. ایضاح متن؛ 3. تکمیل و تتمیم معنای اشعار؛ 4. برگرداندن منظوم معنا؛ 5. تداعی معانی؛ 6. تمثیل و مثل، با مکتوبات صدی پیوند می‌یابند. 1 Abstract As researchers of the handwritten versions assume, reader of such texts tend to attach and add their understanding of the stories, statements or poems in the margin of the texts. Later, these attachments are added to the main text by some writers. These additions are either intentional and unintentional; the former is generally introduced either by those who intend to rewrite the manuscript for themselves or by those who were both writers and correctors of the handwritten texts. This has been manifested in stone prints of the Maktubat-e-Sadi as the most important Persian work by Sharaf al-dîn-e Maneri (1263 ? - 1380). In stone prints of this work, the writers have added some verses to the text which have never been in original handwritten versions. The authors of present research have identified the verses added to the main text and indicated how these verses are linked to Maktubat-e-Sadi. Accordingly, the attached verses can be divided into three classes: first the verses by lecturers who lived prior to Maneri, second, verses of speakers who lived after Sharaf al-dîn and third, verses from some anonymous poets. We assume that irrespective of verses having no links to the main text, other added verses in stone prints are related to the Maktubat-e-Sadi for six reasons: 1) emphasizing and confirming meaning, 2) illuminating the Text, 3) completing and complementing the poems' meanings, 4) rendering the meaning in verse, 5) Meaning interpretation and 6) simile and idiomatic expressions. 139 170 محمّدصادق خاتمی mohammadsadegh khatami دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران ایران m.s.khatami92@gmail.com سلمان ساکت salman saket استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد ایران saket@ferdowsi.um.ac.ir واژه‌های کلیدی: ابیات الحاقی چاپهای سنگی شرف‌الدّین منیری مکتوبات صدی قرآن کریم. (1386). ترجمه، توضیحات و واژهنامه از: بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان.##افشین‌وفایی، محمد. (1392). «حافظ در شبهقارّه». در: دانشنامهی زبان و ادب فارسی در شبهقارّه، زیر نظر گروه شبهقارّه، ج3، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، صص 7–28.##امیدسالار، محمود. (1389). سی و دو مقاله در نقد و تصحیح متون ادبی. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##ــــــــــــــــ.(1384 - 1385). «علّامه قزوینی و فنّ تصحیح متن». نامهی بهارستان، سال6، شمارهی 1 - 2، دفتر 11–12، صص 189–206.##اوحدی بلیانی، تقی‌الدّین محمدبن محمد. (1389). عرفات‌العاشقین و عرصات‌العارفین. تصحیح ذبیح‌الله صاحبکاری، آمنه‌ فخراحمد، با نظارت علمی محمد قهرمان، ج4، تهران: میراث مکتوب و کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##حافظ، شمس‌الدّینمحمد. (1375). دیوان حافظ. به‌تصحیح و توضیح پرویز ناتلخانلری، ج2، تهران: خوارزمی.##خاتمی، محمدصادق و همکاران. (1398). «ضرورت تصحیح انتقادی مکتوباتِ صدی از شرف‌الدّین مَنیَری». متن‌شناسی ادب فارسی، سال55، دورهی جدید، سال11، شمارهی اوّل (پیاپی 41)، صص 37–56.##خلیلیافغان. (1309). آثار هرات. به‌عنوان همایون اعلیحضرت نادرشاه غازی به ارادهی جناب جلالت‌مآب عبدالرّحیم خان نائب سالار و وکیل نائب‌الحکومهی هرات، به ‌اهتمام آقای ارجمند عبدالعلیم‌جان پسر نائب سالار صاحب‌موصوف، ج 2، هرات: مطبعهی فخریهی سلجوقی.##دهخدا، علیاکبر. (1363). امثال و حکم. ج1 و2و3، تهران: امیرکبیر.##رضوی، سیّداطهرعباس. (1380). تاریخ تصوف در هند. ترجمهی منصور معتمدی. ج1، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##زرقانی، سیّدمهدی و همکاران. (1391). «مخاطب‌شناسی سنایی در آثار منثور قرن ششم تا دهم هجری». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، سال6، شمارهی3، پیاپی 23، صص 1–34.##سعدی، مصلحبنعبدالله. (1385). کلیات سعدی. به‌تصحیح محمدعلی فروغی. تهران: هرمس.##ـــــــــــــــــــــ. (1389). گلستان سعدی. ‌تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی. تهران: خوارزمی.##سمعانی، شهاب‌الدّین ابوالقاسم احمد. (1368). روح‌الارواح فی شرح اسماء الملک‌ الفتّاح. به‌تصحیح و توضیح نجیب مایل هروی، تهران: علمی و فرهنگی.##سنایی، مجدودبن آدم. (1377). حدیقة‌الحقیقة و شریعة‌‌الطّریقة. تصحیح و تحشیهی محمدتقی مدرّس رضوی، تهران: مؤسّسهی انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.##ــــــــــــــــــــ. (1382). حدیقة‌الحقیقه و شریعة‌الطّریقه (فخری‌نامه). به‌تصحیح و با مقدّمهی مریم حسینی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##ــــــــــــــــــــ. (1388). دیوان حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی غزنوی. با مقدّمه و حواشی و فهرست به‌سعی و اهتمام محمدتقی مدرّس رضوی، تهران: سنایی.##ـــــــــــــــــــ. (1397). حدیقه‌الحقیقه. مقدّمه، تصحیح، تعلیقات و فهرست‌ها محمدجعفر یاحقّی، سیّدمهدی زرقانی. ج1، تهران: سخن.##شفیعیکدکنی، محمد‌رضا. (1394). در هرگز و همیشهی انسان (از میراث عرفانی خواجه عبدالله انصاری). تهران: سخن.##شیمل، آنهماری. (1389). در قلمروی خانان مغول. ترجمهی فرامرز نجدسمیعی، تهران: امیرکبیر.##عطّار، محمدبنابراهیم. (1316). پندنامه. با مقدّمه و تصحیح از روی نسخ متعدّده به‌اهتمام تقی حاتمی، به سرمایهی حاج سیّداحمد کتابچی مدیر. تهران: کتابفروشی اسلامیه.##ـــــــــــــــــــ. (1386). اسرارنامه. مقدّمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##ـــــــــــــــــــ. (1387). منطق‌الطّیر. مقدّمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##عینالقضات، عبداللهبنمحمد. (1373). تمهیدات. با مقدّمه و تصحیح و تحشیه و تعلیق عفیف عُسَیران، تهران: کتابخانهی منوچهری.##لعلیبدخشی، میرزا لعل‌بیگ. (1376). ثمرات‌القدس من شجرات‌الانس. تصحیح سیّدکمال سیّدجوادی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##مشار، خانبابا. (1337). فهرست کتاب‌های چاپی فارسی. ج1، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##ـــــــــــ. (1342). فهرست کتاب‌های چاپی فارسی. ج2، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##ـــــــــــ. (1352). فهرست کتاب‌های چاپی فارسی از آغاز تا آخر سال 1345 براساس فهرست خانبابا مشار و فهارس انجمن کتاب. ج2، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##مطیع‌الامام، سیّد. (1372ش/ 1414ق/ 1993م). شیخ شرف‌الدّین احمدبن یحیی منیری و سهم او در نثر متصوفانه‌ی فارسی. اسلام‌آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.##منیری، شرف‌الدّین. مکتوبات صدی، اسلامآباد: کتابخانهی گنجبخش، شمارهی 13926 [نسخهی خطّی]، تاریخ کتابت: سدهی 8 ق.##ـــــــــــــــــ مکتوبات صدی. اسلامآباد: کتابخانهی گنجبخش، شمارهی 14713 [نسخهی خطّی]، تاریخ کتابت: سدهی 8 ق.##ـــــــــــــــــ. (۱۹۹۴م). مکتوبات صدی، نسخهی عهد مصنّف [چاپ عکسی]، (صفحه‌شمار گوناگون). تعارف پروفیسر سیّدحسن عسکری، تقدیم سیّدشاه محمد اسمعیل روحی. پتنه: خدابخش اورینتل پبلک لائبریری.##ـــــــــــــــــ. مکتوبات صدی. اسلامآباد: کتابخانهی گنجبخش، شمارهی 4055 [نسخهی خطّی]، تاریخ کتابت: سدهی 9 ق.##ـــــــــــــــــ. مکتوبات صدی. تهران: کتابخانهی مجلس شورای اسلامی، شمارهی 17586 [نسخهی خطّی]، بدون تاریخ کتابت: [احتمالاً سدهی 9 ق].##ـــــــــــــــــ. مکتوبات صدی. کشمیر: کتابخانهی علّامه اقبال دانشگاه کشمیر، شمارهی 93701 [نسخهی خطّی]، تاریخ کتابت: 1041 ق.##ـــــــــــــــــ. (1286 – 1287 ق). مکتوبات صدی [چاپ سنگی]. به‌اهتمام منشی جیکوبندها و انتظام یاد علی‌خان. 2 ج، آره: مطبع منشی سنت پرشاد صاحب آروی.##ـــــــــــــــــ. (1287 ق/ 1870م). مکتوبات صدی [چاپ سنگی]. با تصحیح و مقابله و تحشیهی محمدعلی اکرم صاحب آروی (د. پس از 1306 ق)، به‌سعی و اهتمام محمد علیبخشان (مدیر مطبع)، لکهنو: مطبع علوی.##ـــــــــــــــــ. (1303 ق/ 1885م)، مکتوبات حضرت شیخ شرف‌الدّین یحیی منیری قدّس سرّه [چاپ سنگی]. حسب تحریک جناب مولانا محمد ابوالحسن صاحب، لکهنو: مطبع منشی نول‌کشور.##ـــــــــــــــــ. (1319 ق/ 1902 – 1901م). سه صدی مکتوبات (مضامین تصوف و عرفان) [چاپ سنگی]. لاهور: مطبع اسلامی، کتبخانهی اسلامی پنجاب.##ـــــــــــــــــ. (1329 ق/ 1911م). مکتوبات حضرت شیخ شرف‌الدّین یحیی منیری قدّس سرّه [چاپ سنگی]. حسب تحریک جناب مولانا محمد ابوالحسن صاحب، کانپور: مطبع منشی نول‌کشور.##مولوی، جلال‌الدّین محمد. (2535). کلیات شمس یا دیوان کبیر. با تصحیحات و حواشی بدیع‌الزّمان فروزانفر، جزو ششم، تهران: مؤسّسهی انتشارات امیرکبیر.##میبدی، احمدبناحمد. (1382). کشف‌الاسرار و عدّةالابرار. به‌سعی و اهتمام علیاصغر حکمت، ج9، تهران: مؤسّسهی انتشارات امیرکبیر.##نوشاهی، عارف. (1391). کتابشناسی آثار فارسی چاپشده در شبهقارّه (هند، پاکستان، بنگلادش) از 1160–1386هـ ش/ 1195–1428هـ/1781–2007م. ج1، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.##

0 آیا پادشاهی منوچهر صد و بیست سال بود؟ (بحثی درباره‌ی سال‌های زندگانی و پادشاهی منوچهر بر اساس روایات پهلوی، تاریخی و طومارهای نقّالی) Was Manouchehr's Kingdom a Hundred and Twenty Years Old One? A Discussion on Manouchehr's Years of Life and Kingdom, Based on Pahlavi and Historical Narratives and Orally-Narrated Scrolls ) https://jba.shirazu.ac.ir/article_5460.html 10.22099/jba.2019.34690.3500 0 در نسخههای شاهنامه سرنویسهایی آمده که در آنها آغاز پادشاهیای یا عنوان رویدادی بیان شده است. در آغاز پادشاهی منوچهر عبارت «پادشاهی منوچهر صد و بیست سال بود» آمده و در گفتار «اندر اندرزکردن منوچهر نوذر را»، مرگ منوچهر در صد و بیست سالگی روی داده است؛ درنتیجه این پرسش به ذهن میرسد که آیا مدّت پادشاهی منوچهر صد و بیست سال بوده یا او صد و بیست سال عمر کرده است؟ زیرا اگر عمر او صد و بیست سال باشد، طبعاً سالهای شهریاری وی باید کمتر از این زمان بوده باشد. در برخی متون تاریخی و طومارهای نقّالی روایتهایی ذکر شده که زندگانی منوچهر را بیش از صد و بیست سال بیان کردهاند. در بسیاری از منابع تاریخی، موسی(ع) معاصر منوچهر پیشدادی است و در تورات و بسیاری از متون تاریخی، طول عمر موسی(ع) صد و بیست سال ذکر شده، که احتمالاً در اثر آمیختگی روایتهای منوچهر با روایتهای موسی(ع) این دوران زندگانی به منوچهر منسوب شده است. در روایات اساطیری-حماسی نمونههایی از انتقال برخی ویژگیها و کردارها از یک شخصیت به شخصیت دیگر دیده میشود که باعث شکلگیری این فرضیه میشود که با توجه به همزمانی موسی و منوچهر، احتمالاً برخی از ویژگیهای آنها به یکدیگر منتقل شده که مهمترین آنها نسبتدادن طول عمر موسی(ع) به منوچهر است. از این رو در این پژوهش سعی شده با بررسی منابع رسمی و نقّالی برای اثبات یا رد فرضیهی مذکور و همچنین مشخصنمودن سالهای زندگانی منوچهر پاسخهایی عرضه شود. 1 Abstract Copies of the Shahnameh contain titles that describe the beginning of the kingdom or the title of the event. At the beginning of Manouchehr's kingdom, the following statement "Manouchehr's kingdom was one hundred and twenty years old" is written and in the speech, under " advising Manouchehr", his death is recorded to occur at the age of one hundred and twenty years. The question, therefore, arises as to whether Manouchehr's kingdom was one hundred and twenty years old or he lived for one hundred and twenty years? For, if he lived for one hundred and twenty years, naturally his years of reign must have been fewer than this. Some historical texts and narrated scrolls cite narratives that have described Manouchehr's life for more than one hundred and twenty years. In many historical sources, Moses is a contemporary of Manoochehr Pishdadi, and in the Torah and many historical texts, Moses is mentioned to live for a hundred and twenty years. It is likely that Manoochehr's narratives is confused by that of Moses. In myth-telling narratives, there are examples of the transfer of certain traits and deeds from one character to another, forming the hypothesis that, given the coincidence of Moses and Manouchehr, some features of these characters have been transferred to each other, the most important of which is to attribute Moses's lifespan to Manouchehr's. Therefore, this study attempts to provide answers by examining official and cited sources to prove or disprove this hypothesis as well as discovering the length of Manouchehr's life. 171 192 محمد شیروئی mohammad shiroei دانشگاه ارومیه ایران m.shiroei2548@gmail.com عبدالناصرعبدالناصر نظریانی abdolnaser nazaryani دانشگاه ارومیه ایران a.nazariani@urmia.ac.ir واژههای کلیدی: منوچهر موسی (ع) دوران زندگانی و پادشاهی متون پهلوی متون تاریخی کتاب مقدس. (1378). ترجمهی فاضل خان همدانی. تهران: انجمن کتاب مقدس ایران.##آصفآگاه، سیدحسن.(1387). سوشیانت منجی ایرانویج. تهران: آیندهی روشن.##آموزگار، ژاله.(1391). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.##آیدنلو، سجاد.(1388). از اسطوره تا حماسه. تهران: سخن.##ابناثیر، عزالدین.(1383). الکامل فی تاریخ. ترجمهی سیدمحمد حسین روحانی، ج1، تهران: اساطیر.##ابنبلخی.(1385). فارسنامه. به اهتمام گای لیسترانج و آلن نیکلسون، تهران: اساطیر.##ابنمسکویه.(1369). تجاربالامم و تعاقب الهمم. ترجمهی ابوالقاسم امامی، ج1، تهران: سروش.##اصفهانی، حمزهبن حسن.(1346). سنی ملوک الارض و الانبیا. ترجمهی جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.##بلعمی، ابوعلی.(1353). تاریخ بلعمی. تصحیح محمدتقی بهار، به کوشش محمد پروین گنابادی، ج1، تهران: زوّار.##بیرونی، ابوریحان.(1386). آثارالباقیه. ترجمهی اکبر داناسرشت، تهران: امیرکبیر.##تفضلی، احمد.(1389). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: سخن.##ثعالبی، ابومنصور.(1368). غرراخبار ملوک الفرس و سیرهم. ترجمهی محمد فضائلی، تهران: نقره.##حاجیخلیفه.(1376). تقویمالتواریخ. مترجم ناشناخته، تهران: احیاء کتاب.##خالقیمطلق، جلال.(1386). «از شاهنامه تا خداینامه». نامهی ایران باستان، سال7، شمارهی1 و 2، صص 1-120.##داستان گرشاسب، تهمورث و جمشید، گلشاه و متنهای دیگر (بررسی دست‌نویس م. او 29). (1378). آوانویسی و ترجمه از متن پهلوی کتایون مزداپور، تهران: آگاه.##دینوری، ابوحنیفه.(1383). اخبارالطوال. ترجمهی محمود مهدویدامغانی، تهران: نی.##سراج، منهاجالدین.(1391). طبقات ناصری. کابل: بنیاد جهانداران غوری.##شاهنامهی نقّالان (طومار مرشد عبّاس زریری اصفهانی). (1396). ویرایش جلیل دوستخواه، ج1و2، تهران: ققنوس.##صدیقیان، مهیندخت.(1375). فرهنگ اساطیری-حماسی، ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##طبری، محمد.(1375). تاریخ طبری. ترجمهی ابوالقاسم پاینده، ج1 و 2، تهران: اساطیر.##طومار شاهنامهی فردوسی.(1381). به کوشش احمد هاشمی و سیدمصطفی سعیدی، ج1، تهران: خوش نگار.##طومار نقالی شاهنامه.(1391). تصحیح سجاد آیدنلو، تهران: بهنگار.##فردوسی، ابوالقاسم.(1386). شاهنامه. تصحیح جلال خالقیمطلق با همکاری محمود امیدسالار در دفتر ششم و ابوالفضل خطیبی در دفتر هفتم، تهران: مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.##ــــــــــــــــــ (1393). شاهنامه. تصحیح جلال خالقیمطلق، ج1، تهران: سخن.##فرنبغدادگی.(1390). بندهش. ترجمهی مهرداد بهار، تهران: توس.##گردیزی، عبدالحیبن ضحاک.(1363). زینالاخبار. به اهتمام عبدالحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب.##گزیدههای زادسپرم.(1366). ترجمه محمدتقی راشدمحصل، تهران: موسسهی مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##مجملالتواریخ و القصص.(1318). تصحیح محمدتقی بهار، تهران: کلالهی خاور.##مسعودی، علیبنحسین.(1349). التنبیه و الاشراف. ترجمهی ابوالقاسم پاینده، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##ــــــــــــــــــــــ.(1382). مروجالذهب. ترجمهی ابوالقاسم پاینده، ج1، تهران: علمی فرهنگی.##مقدسی، مطهربن طاهر.(1374). البدء و التاریخ. ترجمهی محمدرضا شفیعیکدکنی، ج3، تهران: آگه.##میرخواند.(1338). تاریخ روضهالصفا. ج1، تهران: پیروز.##مینوی خرد.(1385). ترجمهی احمد تفضلی، تهران: توس.##هفت لشکر (طومار جامع نقالان).(1377). تصحیح مهران افشاری و مهدی مداینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##یشتها.(1377). به تصحیح ابراهیم پورداوود،تهران: اساطیر.##یعقوبی، احمدابن اسحاق. (1382). تاریخ یعقوبی. ترجمهی محمدابراهیم آیتی، ج1، تهران: علمی و فرهنگی.##

0 تحلیل گفتمان «قصیده‌ی در‌از راه رنج تا راه رستاخیز» با الگوی لاکلائو و موف The Discourse Analysis of "The Long Ode to Suffering to the Resurrection", Based on the Laclau’s and Mouffe’s Critical Theory https://jba.shirazu.ac.ir/article_5411.html 10.22099/jba.2019.33615.3399 0 مقاله‌ی پیش رو، شعر روایی «قصیده‌ی دراز راه رنج تا رستاخیز» کسرایی را با رویکرد تحلیل گفتمان لاکلائو و موف بررسی و تحلیل می‌کند تا ستیز اجتماعی و هویت سوژه‌ها را به لحاظ کسب قدرت در دل گفتمان دهه‌ی پنجاه شمسی روشن سازد. جایگزینی دالِ «ملّت»، به جای «امّت» و برجسته‌سازی آزادی و برابری در ستیز با گفتمان مسلط، برآمده از شگرد و ساختار گفتمان انتقادی کسرایی‌ است. هدف پژوهش حاضر معرفی گفتمان سیاوش کسرایی در ستیز با گفتمان مسلط زمانه است و چگونگی شکل‌گیری و خلق سوژه از سوی گفتمان‌ها، سؤال اصلی این پژوهش محسوب می‎شود. مهم‌ترین یافته‌ی این پژوهش همانا شگرد گفتمانی کسرایی، یعنی برجسته‌سازی و وجه استعاری گفتمان است که در شرایط بحران اجتماعی، چهره‌ای آرمانی از گفتمان خودی در برابر آن دیگری ارائه می‌کند. وجه هنری و شاعرانه‌ی این شعر، به دلیل برجستگی سویه‌ی ایدئولوژیک و سیاسی آن، برجسته نیست. 1 Abstract The present article examines Siavash Kasrai's narrative poem "The Long Ode to Suffering to the Resurrection" employing the critical approach given by Laclau and Moff. It is to show the social conflict and the issues prominent in terms of gaining power in the discourse of the fifties. Substituting the status of " Ummah " for " nation ", together with emphasizing freedom and equality in the struggle against the dominant discourse, is the technique of the critical discourse employed by Kasrai. The main purpose of this study is to introduce the discourse of Siavash Kasraei which is in conflict with the dominant discourse of the time as well as the way issues (concepts) are formed and created by discourse. The most remarkable finding of this research is the discursive techniques used by Kasrai, i.e. highlighting discourse and focusing on metaphorical aspect of discourse, which during social crisis presents ideal images of 'we' against 'others'. The artistic and poetic aspects of this poem are overshadowed by its ideological and political aspect. 193 218 حافظ صادق پور Hafez Sadeghpoor عضو هیأت علمی تمام وقت گروه زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا، دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی ایران h.sadeghpoor@iau-astara.ac.ir محمد پارسانسب mohammad parsanasab استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران ایران parsanasab63@yahoo.com واژههای کلیدی: تحلیل گفتمان شعرروایی قصیده‌ی دراز راه رنج تا رستاخیز کسرایی آبراهامیان، یرواند. (1384). ایران بین دو انقلاب. ترجمه‌ی احمد گل‏محمدی، محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.##آشوری، داریوش.(1373). دانشنامه‌ی سیاسی (فرهنگ اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی). تهران: مروارید.##بیمن، ویلیام.(1381). زبان، منزلت و قدرت در ایران. ترجمه‌ی رضا ذوقدارمقدم، تهران: نی.##پردل، مجتبی.(1390). بررسی منتخبی از غزلیات حافظ براساس نظریهی گفتمان لاکلائو و موف. پایان‌‌نامهی کارشناسیارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.##تاجیک، محمد.(1383). گفتمان، پادگفتمان و سیاست. تهران: مؤسسهی تحقیقات و توسعه علوم انسانی.##حاجتی، سمیه؛ صفایی سنگری، علی.(1392). «تحلیل اجتماعی-شناختی اشعار احمد مطر و سیاوش کسرایی». مجلهی زبان و ادبیات عربی، سال5، شمارهی9، صص45-79.##دانشنامهی جهان اسلام.(1393). «حزب توده ایران». زیر نظر غلامعلی حدادعادل، ج13، تهران: بنیاد دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.##داودی مقدم، فریده.(1392). «تحلیل نشانه - معناشناختی شعر «آرش کمانگیر» و «عقاب» تحول کارکرد تقابلی زبان به فرایند تنشی». جستارهای زبانی، دورهی4، شمارهی1 (13)، صص105-124.##رویانی، وحید؛ حاتمینژاد، منصور.(1393). «آرش کمانگیر و میدان ادبی ایران». نقد ادبی، سال7، شمارهی26، صص67-89.##سلطانی، علی‌اصغر.(1383). «تحلیل گفتمان به‌مثابه نظریه و روش». علوم سیاسی، ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺑﺎﻗﺮﺍﻟﻌﻠﻮﻡ(ﻉ)، شماره‌ی28، صص153-180.##عرب یوسفآبادی، فائزه.(1396). «تحلیل گفتمان انتقادی مکتوبات حلّاج بر مبنای الگوی لاکلائو و موف». جستارهای زبانی، دورهی8، شمارهی6، صص1-21.##فرکلاف، نورمن.(1379). تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمهی فاطمه شایسته پیران، تهران‌: مرکز‌ مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.##قمری، داریوش.(1380). تحول ناسیونالیسم در ایران 1332-1320. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.##کسرایی، سیاوش.(1378). مجموعه اشعار؛ از آوا تا هوای آفتاب. تهران: نگاه.##کسرایی، محمدسالار؛ پوزششیرازی، علی.(1388). «نظریهی گفتمان لاکلا و موفه، ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی». فصلنامه‌ی سیاست، دوره‌ی39، شماره‌ی3، صص339-360.##لاکلائو، ارنستو؛ موف، شانتال.(1392). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی به‌سوی سیاست دموکراتیک رادیکال. ترجمه‌ی محمد رضایی، تهران: ثالث.##لنگرودی، شمس.(1377). تاریخ تحلیلی شعر نو، ج3، تهران: مرکز.##مقدمی، محمدتقی.(1390). «نظریه‌ی تحلیل گفتمان لاکلا و موفه و نقد آن». فصلنامه‌ی معرفت فرهنگی اجتماعی، سال2، شماره‌ی2، صص91-124.##ملک‌زاده، مهدی.(1362). تاریخ انقلاب مشروطیت ایران. تهران: انتشارات علمی.##یورگنسن، ماریان، فیلیپس، لوئیز.(1392). تحلیل گفتمان. ترجمهی هادی جلیلی، تهران: نگاه.##Laclau, E, (1990). New Reflections on the Revolution of our Time, (London: verso).##Laclau (Ed), (1994). The Making of Political Identities,( London: verso).##Laclau, E, Mouffe (1996). Emancipation ( s ), (London: Verso).##Laclau E,& Mouffe C. (1985 [2001]). Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics. London: Verso.##Mouffe C. (2008). Critique as Counter-Hegemonic Intervention. Transversal multilingual webjournal. Vienna: European Institute for Progressive Cultural Policies. Retrieved 18 Sept 2012: ##

0 ورا نام بانوگشسپ گو است (معرّفی داستانی منظوم از ازدواج بانوگشسپ با گیو گودرز) And Her name is Banu Goshasp (Introducing a Poetic Story about Banu Goshasp's Marriage to Giv Goudarz) https://jba.shirazu.ac.ir/article_5462.html 10.22099/jba.2019.34187.3450 0 چکیده بانوگشسپ، دختر رستم و همسر گیو، معروف‌ترین پهلوان بانوی ادب حماسی ایران است. در شاهنامه از این قهرمان نام برده نمی‌شود؛ امّا در چند متن پهلوانی پس از آن، از پهلوانی‌های او یاد می‌شود و در روایات عامیانه نیز داستان‌های بسیاری دربارهی پیروزی‌ها یا ناکامی‌ها او آمده است. یکی از حوادث مهم زندگی بانوگشسپ، داستان ازدواج او با گیو پسر گودرز است که از این پیوند، بیژن به دنیا می‌آید. از ازدواج این دو قهرمان، سه روایت منظوم به دست ما رسیده است: نخست، روایت کوتاهی که به برخی دستنویس‌های شاهنامه از قرن هشتم به بعد افزوده شده است؛ دوم، روایت معروفی که در بخش چهارم منظومهی بانوگشسپ‌نامه آمده است؛ سوم، روایت کمتر شناختهشده‌ای که در یکی از دستنویس‌های شاهنامه کتابت شده و تاکنون پژوهشگران به آن توجه نکردهاند. در این مقاله پس از بررسی این سه روایت منظوم، متن پیرایش شدهی روایت سوم را می‌آوریم، سپس به تحلیل روایت اخیر خواهیم پرداخت. 1 Abstract Banu Goshasp, the daughter of Rustam and wife of Giv, is the most famous heroine of Iranian epic poetry. In Shahname, no reference is given to this heroine, but in several texts after Shahname, she has been repeatedly recalled for her heroic actions, and in popular narratives, there are many stories about her victories or failures. One of the major events in Banu Goshasp's life is the story of her marriage to Giv, the son of Goudarz, and her giving birth to Bijan. Their marriage is narrated in three verses, as follows: first, a brief narrative that has been added to some manuscripts of Shahname since the eighth century onwards; second, the well-known narrative that has been appeared in the fourth part of the Banu Goshasp-Nama verse; and third, the less known narrative, written in one of the manuscripts of Shahname, which has so far received scant attention. In this paper, we will first examine these three versified narratives and analyze the edited version of the third narrative. 219 250 رضا غفوری Reza Ghafouri دانشگاه حضرت نرجس (س) رفسنجان ایران reza_ghafouri1360@yahoo.com واژه‌های کلیدی: بانوگشسپ بانوگشسپ‌نامه پهلوانبانو شاهنامه آیدنلو سجّاد. (1384). «مهین دخت بانوگشسپ سوار». کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره‌ی 93، صص 34- 45.##ــــــــــــ.(1387الف). «پهلوان بانو». مطالعات ایرانی، سال7، شمارهی13، صص11- 24.##ــــــــــــ.(1387ب). «چند بنمایه و آیین مهم ازدواج در ادب حماسی ایران». مجلهی ادبیات و علوم انسانی مشهد، شمارهی 160، صص 1-23.##ــــــــــــ.(1388). متون منظوم پهلوانی. تهران: سمت.##ــــــــــــ.(1397). «نقد و تحلیل شبرنگ‌نامه داستان رستم و پسر دیو سپید». پژوهش‌نامهی انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال18، شمارهی2، صص 1- 29.##انجویشیرازی، سیّدابوالقاسم. (1369). فردوسی‌نامه. ج1 و2، تهران: علمی.##اوستا؛ کهن‌ترین سرودهای ایرانیان.(1384). گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه، تهران: مروارید.##ایرا‌ن‌شاهبن ابی‌الخیر.(1370). بهمن‌نامه. تصحیح رحیم عفیفی، تهران: علمی و فرهنگی.##باقی محمّدبن مولانا یوسف.(1392). اسکندر‌نامه روایت آسیای میانه. به اهتمام حسین اسماعیلی، ج2، تهران: معین.##بانوگشسپ‌نامه.(1382). تصحیح روحانگیز کراچی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##تهمتن‌نامه.(1398). تصحیح و تحقیق رضا غفوری، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##خالقی‌مطلق، جلال.(1396). «گشسپ بانو». شاهنامه و فرهنگ ایران، ترجمه فرهاد اصلانی- معصومه پورتقی، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##_______________.(1386). حماسه. تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.##_______________.(1389). یادداشت‌های شاهنامه. ج1، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.##ذوالفقاری، حسن.(1393). «بانوگشسپ‌نامه». دانش‌نامهی فرهنگ مردم ایران، ج1، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.##رستم نامه. (1387). تصحیح محمّد بهشتی، تهران: پیری.##رستم‌نامه.(بیتا). دستنویس کتابخانهی ملک به شمارهی 000/06424##رستم و اسفندیار عامیانه.(بیتا). نسخهی کتابخانهی مجلس شورای اسلامی، به شمارهی 15567.##زرّین‌قبانامه.(1393). تصحیح سجّاد آیدنلو، تهران: سخن.##زرّین‌کوب، عبدالحسین.(1383). از گذشتهی ادبی ایران. تهران: سخن.##سام‌نامه. (1392). تصحیح وحید رویانی، تهران: میراث مکتوب.##شاهنامهی نقّالان. (1396). طومار مرشدعباس زریریاصفهانی، ویرایش جلیل دوستخواه، ج3، تهران: ققنوس.##شبرنگ‌نامه.(1395). به کوشش ابوالفضل خطیبی، گابریله وان‌دن‌برگ، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##شکوهی، فریبا.(1384). «بانوگشسب‌نامه». دانش‌نامهی زبان و ادبیات فارسی، ج1، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.##صفا، ذبیح‌الله.(1354). حماسه‌سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر.##ــــــــــــ.(1369). تاریخ ادبیات در ایران. ج2، تهران: فردوس.##ــــــــــــ.(1383). «رزم‌نامهی سکاوند کوه». هفتاد مقاله، ج1، گردآوردهی یحیی مهدوی- ایرج افشار، تهران: اساطیر.##طومار جامع نقّالی شاهنامه.(1396). تصحیح فرزاد قائمی، مشهد: به نشر.##طومار شاهنامهی فردوسی.(1381). به کوشش احمد هاشمی- سیّد مصطفی سعیدی، ج1، تهران: خوش نگار.##طومار کهن شاهنامهی فردوسی.(1390). به‌ کوشش جمشید صداقتنژاد، تهران: دنیای کتاب.##طومار نقّالی شاهنامه.(1391). مقدّمه، ویرایش و توضیحات سجّاد آیدنلو، تهران: به‌نگار.##عبدالرزّاق اصفهانی، کمال‌الدّین.(1383). مطلع‌السّعدین. تصحیح عبدالحسین نوایی، ج2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##عطایی.(بیتا). برزونامهی ‌جدید. دست‎نویس ‌کتابخانه‌ی‌پاریس به شمارهی 1189.##ــــــــــــ (بیتا). برزونامهی جدید. نسخهی آنکتیل دوپرون، به شمارهی R.9 .804##علییزدی، شرف‌الدّین. (1387). ظفرنامه. تصحیح سیّدسعید میرمحمّدصادق و عبدالحسین نوایی، ج2، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##غفوری، رضا. (1398). « گزارشی نویافته از پیوند رستم با خاندان کیانیان». آینه‌ی میراث، دورهی 17، شمارهی 65، صص 1-258.##ــــــــــــ (1399). «پیوند بانوگشسپنامه با متون پهلوانی و دورهی سرایش آن». ادب فارسی، سال 10، شمارهی 1، پیاپی 25، صص 1- 19.##فرامرزنامه.(1324ه.ق). به اهتمام رستم تفتی، بمبئی: چاپخانه فیض‌رسان.##فردوسی، ابوالقاسم.(1353).شاهنامهی فردوسی. تصحیح ژول مول، ج3، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.##ــــــــــــ.(1380). شاهنامهی فردوسی. تصحیح و توضیح ملک‎الشّعراء بهار، به کوشش علی میرانصاری، ج2، تهران: اشتاد.##ــــــــــــ.(1382). شاهنامه فردوسی. چاپ مسکو، به کوشش سعید حمیدیان، ج5، تهران: قطره.##ــــــــــــ.(1386الف). شاهنامه. تصحیح جلال خالقی‌مطلق و همکاران، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.##ــــــــــــ.(1386ب).شاهنامه فردوسی. تصحیح عباس اقبال، سعید نفیسی، مجتبی مینوی، به کوشش بهمن خلیفه، (چاپ بروخیم)، تهران: طلایه.##ــــــــــــ.(1390). شاهنامه: از دستنویس موزهی فلورانس محرم 614. به کوشش عزیزالله جوینی، تهران: دانشگاه تهران.##ــــــــــــ.(1829). شاهنامه. تصحیح تورنر ماکان، ج2، کلکته: بینا.##ــــــــــــ.(1880). شاهنامه. تصحیح ولّرس، ج3، لیدن: بریل.##ــــــــــــ.(بیتا). شاهنامه. دستنویس موزهی کتابخانهی پاریس به شمارهی persan 228##کزّازی، میرجلال‌الدین.(1390). نامهی باستان. ج2، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).##لطفی‌نیا، حیدر.(1388). حماسه‌های قوم کرد. تهران: سمیرا- سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.##مجمل التّواریخ و القصص.(1383). تصحیح محمّدتقی بهار، تهران: دنیای کتاب.##مختاری.(1397). شهریارنامه. تصحیح رضا غفوری، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##مرزبان فارسی، رفیع‌الدّین.(1399). فرامرزنامه‌ی کوچک، تصحیح ابوالفضل خطیبی- رضا غفوری، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##مستوفی، حمدالله.(1381). تاریخ گزیده. به‌اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.##مشکین‌نامه.(1386). طومار حسینبابا مشکین. به اهتمام داوود فتحعلی بیگی، تهران: نمایش.##مول، ژول.(1345). دیباچهی شاهنامه. ترجمه جهانگیر افکاری، تهران: سازمان کتاب‌های جیبی.##مولوی، نرگس؛ قائمی، فرزاد.(1397). «تحلیل زمینه‌های اجتماعی داستان بانوگشسپ در حماسه‌های شفاهی». زن و فرهنگ، سال10، شمارهی 37، صص 55- 70.##نثر نقّالی شاهنامه.(1397). تصحیح رضا غفوری، تهران: آرون.##نحوی، اکبر.(1381). «ملاحظاتی درباره‌ی فرامرزنامه و سراینده‌ی آن». مجلّه‌ی دانشکده‌ی ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران، دورهی164، صص119- 136.##هفت‌لشکر.(1377). تصحیح مهران افشاری- مهدی مداینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##هفت منظومهی حماسی.(1394). تصحیح رضا غفوری، تهران: میراث مکتوب.##همزه‌ای، فریبرز.(1394). رزم‌نامه: اسطوره‌های کهن زاگرس. ج3، کرمانشاه: دانشگاه رازی.##Rieu Charles.(1895).Supplement to the Catalouge of the Persian manuscritps in the British museem. Oxford Uiversity Press.##Zutphen, Marjolijn van. (2017). '' Banu Gushasp in the Shahnama: A Case Study.##of the British Library Ms. Or. 2926 and the Interpolated Banu Gushaspnama'', Shahnama StudiesIII , Leiden –Boston: Brill.##

0 تحلیل و آسیب‏شناسی مهم‏ترین رویکردهای‏های نقد بر اشعار اخوان ثالث در مقاله‏های نمایه شده(1370- 1395) Analysis and Pathology of the Most Important Approaches to Criticisms of Akhavan- Sales' poems in Indexed Articles (1991-2016) https://jba.shirazu.ac.ir/article_5475.html 10.22099/jba.2019.34733.3506 0 چکیده یکی از شاخه‏های اصلی در نقد شعر معاصر، توجه به ویژگی‏های آثار شاعران، بر پایه‏ی رویکردهای رایج نقد بوده است. از میان شاعران مطرح سده‏ی اخیر، مهدی اخوان‏ ثالث(1307- 1369)، باتوجه به مقبولیت اشعارش، نمودی شاخص در پژوهش‏های شعر معاصر داشته و منتقدان بسیاری، به نقد اشعار او از زوایای گوناگون پرداخته‏اند. با نظر گرفتن اهمیت پژوهش‏های انجام‏شده، در شناخت بهتر وضعیت اخوان‏پژوهی و رویکردهای اصلی نقد اشعار او، در این مقاله، به روش تحلیل محتوا و با تاکید بر سه رویکرد اصلی زیبایی‏شناسی، نمادگرایی و اسطوره‏ای -کهن‏الگویی، تعداد ‍‍52 مقاله‏ی نمایه شده در محدوده‏ی زمانی (1370 تا 1395)، طبقه‏بندی، معرفی و نقد شده است. نتایج نشان می‏دهد، نقدهای زیبایی‏‏شناسی با تاکید بر هنجارگریزی، بیش‏ترین بسامد را در پژوهش‏های این حوزه داشته است. در مقالات بررسی شده، همچنین بیش از همه بر جنبه‏های باستان‏گرایانه، نقد روایی و اسطوره‏ای اشعار اخوان توجه شده و بسیاری از جنبه‏های دیگر شعر او از نظر پژوهشگران دانشگاهی مغفول بوده است. از آسیب‏های علمی و روش‏شناسی مقالات نیز باید به بی‏توجهی پژوهشگران به پیشینه‏ی تحقیق و انتخاب موضوع‏های تکراری، نداشتن محدوده و روش مشخص پژوهش و برخی اجتهادات ذوقی اشاره کرد. 1 Abstract One of the main branches of contemporary poetry criticism, paying attention to the features of poets' works, is based on approaches common in criticism. Among the prominent poets of this century, Mehdi Akhavan-Sales (1928-1990), has a prominent status in contemporary poetry research and many critics have criticized his poems from various perspectives. Considering the importance of the research conducted so far, the present article, to better understand approaches taken in the research performed on poems of Akhavan-Sales, along with the criticisms of his poems, has employed the content analysis method, with the emphasis given to three main approaches of aesthetics, symbolism and archetypal mythology. To accomplish this, 52 articles indexed in the period (1991 to 2016), have been classified, introduced and critiqued. The findings show that aesthetic criticism with an emphasis on abnormality have had the highest frequency in research conducted in this field. In the reviewed articles, while more attention has been paid to the archaic, narrative and mythological aspects of poems of Akhavan-Sales, many other aspects of his poetry have been neglected by academic researchers. Among the scientific and methodological drawbacks of the articles, it is found that researchers have neglected the research background, chose repetitive topics, failed to assign specific research scope, and have,at times, conducted research based on their personal tendency. 251 273 محمد مرادی mohamad moradi استادیار دانشگاه شیراز ایران shahraz57@yahoo.com فاطمه احمدی fatemeh ahmadi دانشگاه شیراز/ دانشجو ایران baran.ahmadi678@gmail.com واژگان کلیدی: اخوان ثالث زیبایی‏شناسی نقد ادبی نقد اسطوره‏ای نمادگرایی احمدپور، علی.(1383). «از شعر تا قصه و روایت». فصلنامه‏ی ادبیات داستانی، شماره‏ی85، صص6-11.##________.(1391). «زبان و کاربردهای باستان‏گرایانه در اشعار مهدی اخوان ثالث». فصلنامهی تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، شماره‏ی 19، صص87-98.##احمدی پوراناری، زهره. (1386). «گونه‏های تکرار و گذر در روایت». نشریه‏ی کیهان فرهنگی، شماره‏ی 252، صص38-41.##امامی، نصرالله.(1389). مبانی و روشهای نقد ‏ادبی. تهران: جامی.##اسماعیلی، زیبا.(1395). «هنجارگریزی زمانی (باستان‏گرایی) در اشعار اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی عرفان و فلسفه، شماره‏ی2، صص32-50.##انوشیروانی، علی‏رضا. (1384). «تاویل نشانه‏شناختی ساختارگرای شعر زمستان اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی پژوهش‏های زبان خارجی، شماره‏ی23، صص5-20.##باقی‏نژاد، عباس.(1392). «روایت شاعرانه و شعر روایی اخوانثالث». فصلنامه‏ی بهار سخن، شمارهی 24،‏صص 217-236.##براهنی، رضا.(1371). طلا در مس. تهران: کتاب زمان.##بهمنیمطلق، حجت‏الله؛ پورنامداریان، تقی.(1391). «تأملی در زبان قصاید اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی‏ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره‏ی1، صص1-23.##بیرانوند، نسرین و همکاران.(1395). «آشنایی‏زدایی دستوری و توصیفی در آثار اخوانثالث». فصلنامه‏ی عرفان و فلسفه، شماره‏ی2، صص67-81.##پارسا، احمد.(1388). «تحلیل و بررسی سروده‏ی نادر یا اسکندر اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی شعرپژوهی (بوستان ادب)، شماره‏ی1، صص35-50.##پارسا، احمد؛ مرادی، فرشاد.(1393). «بررسی سمبولیسم اجتماعی در سروده‏های دهه‏ی سی مهدی اخوان‏ثالث با تکیه بر کودتای 28 مرداد سال 1332». فصلنامه‏ی شعرپژوهی (بوستان ادب)، شماره‏ی19، صص55-70.##تشکری، منوچهر.(1380). «نگرشی به زبان شعری اخوانثالث». فصلنامه‏ی پژوهشنامهی علوم انسانی، شماره‏ی31، صص39-50.##ترابی، ضیا‏الدین.(1379). «غنای موسیقایی شعر مهدی اخوان‏ثالث». ماهنامه‏ی گزارش، شماره‏ی115، صص82-84.##ثروتثمرین، فرزانه؛ اسماعیلی، محمدمهدی.(1391). «بررسی تطبیقی الگوی ساخت اسم و صفت مرکب در اشعار سپهری و اخوانثالث». فصلنامه‏ی مطالعات نقد ادبی، شماره‏ی26، صص55-84.##حسن‏زاده‏میرعلی، عبدالله؛ قنبریعبدالملکی، رضا.(1391). «تحلیل ریخت‏شناسی روایت اسطوره‏ای کتیبه براساس نظریه‏ی ولادیمیر پراپ». فصلنامه‏ی پژوهش‏های زبان و ادبیات تطبیقی، شماره‏ی3، صص81-100.##_____________________________ .(1392). «تحلیل ریخت‏شناسیقصه شهر سنگستان». فصلنامه‏ی پژوهش‏های نقد ادبی و سبک‏شناسی، شماره‏ی13، صص67-92.##حسن‏لی، کاووس.(1386). گونه‏های نوآوری در شعر معاصر فارسی. تهران: ثالث.##حقوقی، محمد.(1370). شعر زمان ما. تهران: نگاه.##حیدری، حسن؛ صباغی، علی.(1390). «پرسش بلاغی در شعر مهدی اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی پژوهش‏های ادبی، شماره‏ی31و32، صص51-80.##خلج، رضا. (1388). «اخوان، شاعر واژه‏ساز». فصلنامه‏یرشد آموزش زبان و ادبیات فارسی، شماره‏ی3، صص40-45.##خلج، رضا؛ پارسا، احمد.(1395). «بررسی تحلیلی تشبیهات سیاه در سروده‏های مهدی اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی شعرپژوهی(بوستان ادب)، شماره‏ی1، صص87-110.##دستغیب، عبدالعلی. (1373). نگاهی به مهدی‏اخوان‏ثالث. تهران: مروارید.##رحیمیان، جلال؛ بتولیآرانی، عباس.(1381). «منظورشناسی جمله‏های پرسشی در اشعار اخوان‏ثالث». علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، شماره‏ی1، صص42-55.##روزبه، محمدرضا.(1381). ادبیات معاصر ایران (شعر). تهران: روزگار.##زرقانی، سیدمهدی.(1387). «آمیزش شعر و داستان در آثار اخوانثالث». مجله‏ی شعر، شماره‏ی27، صص72-79.##________ .(1391). چشم‏انداز شعر معاصر ایران. تهران: ثالث.##شادرویمنش، محمد؛ برامکی، اعظم.(1391). «شگردهای روایت در شعرهای روایی مهدی اخوان‏ثالث». مجله‏ی ادب فارسی، شماره‏ی10، صص83-102.##شریف‏نیا، فردین.(1393). «بی‏برگی باغ من: بررسی و رمزگشایی در شعر باغ من اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره‏ی111، صص47-50.##شریفیان، مهدی؛ علی‏عراقی، فتانه.(1387). «جنبه‏های بلاغی در شعر مهدی اخوانثالث». فصلنامه‏ی زبان و ادبیات فارسی، شمارهی13، صص55-70.##شفیعیکدکنی، محمدرضا.(1380). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: سخن.##_______________.(1391). حالات و مقامات م. امید. تهران: سخن.##شمسلنگرودی، محمد.(1370الف). «اخوان از آغاز تا امروز». در: ناگه غروب کدامین ستاره (یادنامهی مهدی اخوان‏ثالث)؛ ویراسته‏ی محمد قاسم‏زاده و سحر دریایی، صص 249-421، تهران: بزرگمهر.##______________.(1370ب). تاریخ تحلیلی شعر نو. تهران: مرکز.##صهبا، فروغ.(1384الف). «برجسته‏سازی واژه و ترکیب در شعر اخوان». پژوهشنامهی علوم انسانی، شماره‏ی 45و46، صص147-162.##ـــــــــــ. (1384ب). «کهن‏گرایی واژگانی در شعر اخوان». دو فصلنامه‏ی پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره‏ی 5، صص41-64.##طغیانی، اسحاق؛ صادقیان، سمیه.(1390). «هنجارگریزی در مجموعه‏ی شعر از این اوستا». پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره‏ی1، صص61-79.##طهماسبی، طغرل.(1389). «باستان‏گرایی در شعر اخوان». فصلنامه‏ی کتاب ماه ادبیات، شمارهی 153، صص16-21.##عبدالله‏زادهبرزو، راحله.(1390). «فراهنجاری‏های دستوری در شعر اخوان و شاملو». فصلنامه‏ی ادبیات فارسی دانشگاه آزاد مشهد، شماره‏ی29، صص115-137.##عرب، عباس؛ نقی‏پور، معصومه.(1391). «رمزگشایی واژه‏ی شب در سروده‏های عبدالوهاب البیاتی و مهدی اخوان‏ثالث». کاوش‏نامه‏ی ادبیات تطبیقی، شماره‏ی6، صص91-104.##عمرا‏ن‏پور، محمدرضا.(1384). «ساخت‏های کهن‏گرا در شعر اخوان». دو فصلنامه‏ی نثرپژوهی ادب فارسی(ادب و زبان)، شماره‏ی23، صص99-124.##عمران‏پور، محمد؛ صهبا، فروغ.(1388). «همسان‏سازی و کارکرد زیبایی‏شناختی آن در اشعار اخوان». دو فصلنامه‏ی پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره‏ی13، صص107-136.##فرضی، حمیدرضا.(1391). «نقد کهن‏الگویی قصه شهر سنگستان». ادبیات عرفانی و اسطوره‏شناختی، شماره‏ی28، صص179-211.##فولادوند، عزت‏الله.(1386). «غبار قرن‏ها زبان و ادبیات فارسی، شکست و دلمردگی در آیینه‏ی اساطیر شعر اخوانثالث». ماهنامه‏ی حافظ، شمارهی44، ‏صص 25-30.##قاسم‏زاده، مسعود؛ دریایی، سحر. (1370). ناگه غروب کدامین ستاره: یادنامه‏ی مهدی اخوانثالث(م. امید). تهران: بزرگمهر.##قنبریعبدالملکی، رضا. (1391). «تحلیل روایت‏شناسانه‏ی شعر کتیبه اخوان‏ثالث»، ماهنامه‏ی حافظ، شماره‏ی94، صص51-53. ##قوام، ابوالقاسم؛ سنچولی، احمد.(1389). «مجاز مرسل و پیوند آن با ابهام در شعر نیما، اخوان، سپهری و فروغ فرخزاد». مجله‏ی جستارهای ادبی، شماره‏ی169، صص111-128.##کاخی، مرتضی.(1391). «باغ بی‏برگی». یادنامه‏ی مهدی اخوان ثالث، تهران: زمستان.##کردبچه، لیلا.(1393). «ایجاز و حذف در شعر معاصر با تکیه بر اشعار نیما یوشیج، احمد شاملو، مهدی اخوان‏ثالث، سهراب سپهری و یدالله رویایی». فصلنامه پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره‏ی34، صص121-144.##کریمی، فرزاد؛ غلامحسین‏زاده، غلامحسین.(1391). «سبک‏شناسی روایت در شعر اخوان‏ثالث». دو فصلنامه‏ی کاوش‏نامه زبان و ادبیات‏فارسی، شماره‏ی 24، صص43-72.##کیانیشاهوندی، یعقوب؛ رضایی، عبدالله.(1392). «هنرسازه‏های زبانی سروده‏های م.امید، مطالعه‏ی موردی آخر شاهنامه». فصلنامه‏ی پژوهش‏های نقد ادبی و سبک‏شناسی، شماره‏ی11، صص171-194.##ماهیار، عباس؛ شاه‏مرادیان، کامران.(1389). «نگاهی به سبک اشعار نیمایی مهدی اخوان‏ثالث و تحولات عروضی آن». سبک‏شناسی نظم و نثر (بهار ادب)، شماره‏ی2،صص183-198.##محمدی‏آملی، محمدرضا. (1380). آواز چگور (زندگی و شعر مهدی اخوانثالث). تهران: ثالث.##محمدی، محمدرضا.(1371). «زیبایی‏شناسی قافیه در اشعار اخوان ثالث». مجله‏ی کلک، شماره‏ی 30، صص164-175.##مدرسی، فاطمه؛ احمدوند، مهدی.(1384). «آشنایی‏زدایی و هنجارگریزی در اشعار نیمایی اخوانثالث». دو فصلنامه‏ی علامه، شماره‏ی 6، صص199-228.##فاطمه مدرسی؛ ریحانی‏نیا، پیمان. (1391). «بررسی کهن‏الگوی سایه در اشعار مهدی اخوان ثالث»، فصلنامه‏ی ادبیات پارسی معاصر، شماره‏ی 3، صص113-137.##مرادی، محمدهادی؛ عیدرویانی، جواد.(1390). «میراث‏گرایی در شعر مهدی اخوان‏ثالث و امل دنقل». پژوهش‏های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، شماره‏ی 1، صص 27-50.##مرتضوی، جمال‏الدین؛ شوقی، زیبا.(1386). «نمادپردازی در شعر مهدی اخوانثالث». فصلنامه‏ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شماره‏ی 18و19، صص181-194.##سیدجمالالدین مرتضوی.( 1388). «فرایند روایت در شعر اخوان». فصلنامه‏ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شماره‏ی 14و 15، صص187-196.##مسرت، حسین.(1396). میراث نیاکان، یادنامه‏ی مهدی اخوانثالث. یزد: اندیشمندان یزد.##مشرف، مریم.(1387). «طعن یا آیرونی در آثار مهدی اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی جستارهای ادبی، شمارهی 161، صص149-166.##مصفا، مظاهر؛ جمالی، منصور.(1389). «جایگاه زبان کهن در شعر اخوان». مجله‏ی ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، شماره‏ی 25، صص 101-117.##معروف، یحیی؛ ویسی، روشنک.(1391). «بررسی تطبیقی مفهوم نمادین باران در شعر سیاب و اخوانثالث». دوفصلنامه‏ی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، شماره‏ی 7، صص175-193.##موسوی، کاظم.(1382). «تجلی قرآن و حدیث در اشعار مهدی اخوان‏ثالث». ماهنامه‏ی کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شمارهی73، صص46-53.##میزبان، جواد.(1382). از زلال آب و آیینه، تأملی در شعر مهدی اخوانثالث (م. امید). تهران: پایه.##ناظمیان، رضا.(1386). «در انتظار گودو بررسی تحلیلی مفهوم منجی نجات‏بخش در شعر اخوان‏ثالث البیاتی و نزارقبانی». فصلنامه‏ی لسان مبین، شماره‏ی2، صص243-256.##هاتفیاردکانی، غلامرضا.(1392). «کاربرد ترکیبات و اصطلاحات عامیانه در شعر مهدی اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره‏ی 108. صص 56-58.##یاحقی، محمدجعفر.(1378). جویبار لحظه‏ها. تهران: جامی.##یعقوبی، علیسرور.(1388). «هماهنگی و هدفمندی تصویر در شعر مهدی اخوان‏ثالث». فصلنامه‏ی اندیشه‏های ادبی، دوره‏ی 1، شماره‏ی 2، صص69-84.##یوسفی، غلامحسین.(1369). چشمه‏ی روشن. تهران: بزرگمهر.##

0 مقاله کوتاه: تصحیح و توضیح بیتی از سعدی: شمع را باید از این خانه به‌در بردن و کُشتن... Correction and Explanation of a Stanza by Sa'di: "The Candle Should Be Taken out of This House and Blown out!" https://jba.shirazu.ac.ir/article_5540.html 10.22099/jba.2020.35503.3589 0 برای فهم یک شعر پیبردن به معانی واژهها، اصطلاحات و ترکیبها کافی نیست؛ بلکه آگاهی از دانشها، کُنشها، اوضاع اجتماعی، هنرها و فرهنگهای روزگار سرایش شعر، به درک آن، کمک بسزایی مینماید. بیت «شمع را باید از این خانه به در بردن و کُشتن/ تا که همسایه نگوید که تو در خانهی مایی» در تصحیحها و شرحهای غزلیات سعدی ضبطهای گوناگون و معانی متفاوتی دارد. نگارنده با مروری کوتاه بر شرحهای غزلیات سعدی دریافت که شارحان یا به دلیل سادهانگاریِ بیت، آن را شرح نکردهاند، یا به برخی لغات موجود در این بیت بیتوجه بودهاند؛ پس شرح این بیت مشهور سعدی لازم به نظر رسید. این جُستار در پی آن است تا ضمن بررسی اختلاف نسخ و تحلیل شرحهای مختلف غزلهای سعدی از منظری جدید، به منطقیترین و کمخطاترین معنا دست یابد. معنایی که مبتنیبر فرهنگ تودهی مردم شیراز و شاید دیگر نواحی ایرانزمین باشد. 1 Abstract To understand a poem, it is not enough to understand the meanings of words, terms and their combinations; Rather, being equipped with the scientific knowledge, social conditions, art, and cultures of the time of composing the poem helps us to understand it better. The verse "The candle should be taken out of this house and blown out / so that the neighbor does not beware that you are in our house" has received different recordings and different interpretations in the course of corrections and descriptions of Sa'di's sonnets. The author, having briefly reviewed the descriptions of Sa'di's sonnets, found that the commentators either did not explain this verse because they considered it too simple to be explained, or ignored some of the words in this verse; This made the description of this famous verse necessary. While examining and comparing different versions and explanations of Sa'di's sonnets, the present study seeks to find the most logical and correct meaning of his sonnet, the meaning that is based on the popular culture of Shiraz and perhaps that of other parts of Iran. 274 283 محمد هادی خالق زاده mohammad hadi khaleghzadeh استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی ایران - واحد یاسوج ایران asatirpars@gmail.com واژههای کلیدی: سعدی غزلیات کُشتن شمع تصحیح فرهنگ عامه افلاکی، احمد بن اخی ناطور.(1375). مناقبالعارفین. تحسین یازیجی، تهران: دنیای کتاب.##حسنپور، عباس.(1396).«درنگی در کُشتن آتش».رشد آموزش، شمارهی121،صص81-83.##حمیدی، جعفر.(1366). «میهمان – میزبان». نشریهیرشد، شمارهی11، صص 49-51.##دهخدا، علیاکبر.(1377). لغتنامه. زیر نظر محمد معین و سیدجعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.##راوندی، مرتضی.(1384). تاریخ اجتماعی ایران. ج5، تهران: روزبهان.##رضایی، بهمن؛ تشکری، منوچهر.(1393). «نگاهی به شمع و بازتاب آن در شعر فارسی». بهار ادب، شمارهی25، صص 67-85.##روانشاد، محمدتقی.(1328). شمهای از آثار شیخ رابع. شیراز: چاپخانهی موسوی.##سپاسدار، محمود.(1397). فرهنگ واژهها و اصطلاحات شیرازی. تهران: پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.##سعدی، مصلحالدّین.(1345). کلیات سعدی. به کوشش ابوالقاسم حالت، تهران: علمی.##____________. (1371). گزینهی غزلیات. شرح حسن انوری، تهران: قطره.##____________. (1374). غزلیات. شرح بهاءالدین اسکندری، تهران: قدیانی.##____________. (1375). غزلیات. تصحیح محمدعلی فروغی، تهران: میلاد.##____________. (1376). غزلهای سعدی. تصحیح اسماعیل صارمی و حمید مصدق، تهران: قدیانی.##____________. (1377). دیوان، شرح خلیل خطیبرهبر، تهران: مهتاب.##____________. (1380). غزلیات. توضیح کاظم برگنیسی، تهران، فکرروز.##____________. (1385). غزلهای سعدی. تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: سخن.##____________. (1386). غزلهای سعدی. شرح تورج عقدایی و محمدرضا برزگر خالقی، تهران: زوار.##____________.(1389). برگزیدهی غزلیات. شرح جهانبخش نوروزی، شیراز: کوشامهر.##____________. (1390الف). غزلیات. تصحیح حبیب یغمایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##____________ (1390ب). غزلیات. شرح فرح نیازکار، تهران: هرمس.##سلمان ساوجی، جمالالدین.(1336). دیوان. به سعی منصور مشفق، تهران: صفیعلیشاه.##شمیسا، سیروس.(1377). فرهنگ اشارات. ج2، تهران: فردوس.##_________. (1380). نقد ادبی. تهران: فردوس.##صائب‌، محمدعلی‌.(1374). دیوان. به‌اهتمام جهانگیر منصور، ج1، تهران‌: نگاه‌.##صدیقیان، مهیندخت.(1379). فرهنگ واژهنمای غزلیات سعدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##میرفخرایی، مهشید.(1367). روایت پهلوی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##ناصح، محمدمهدی.(1369). «سعدی و فرهنگ عامه». ذکر جمیل سعدی: مجموعهمقالاتی دربارهی سعدی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##ناصرخسرو، ابومعین.(1370). دیوان.تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقق،تهران:دانشگاه تهران.##نظامی، الیاس بن یوسف.(1385). هفتپیکر. به سعی سعیدحمیدیان، تهران: قطره.##____________________.(1389). خسرو و شیرین. به سعی سعیدحمیدیان، تهران: قطره.##یغمایی، حبیب.(1355). «مولانا صائب»، تهران: یغما، شمارهی 332، صص 106-112.##