0 گونه شناسی ساخت های قالبی در رباعیات مولوی The typology of stereotypical structures in Mowlavi's quartains https://jba.shirazu.ac.ir/article_4962.html 10.22099/jba.2018.30043.3074 0 گفتار قالبی‌شده یا کلیشه‌های زبانی، از جمله امکانات زبان عامیانه برای بیان مطلب هستند که به ویژه در محاوره‌های عادی روزمره، کاربردی گسترده دارند. بسامد کاربرد عبارت‌ها و گزاره‌های قالبی در متون ادبی (نظم یا نثر) با عامیانگی کلام پیوندی مستقیم دارد؛ از این رو، می‌توان با بررسی متون از چشم‌انداز چنین کاربردهایی، میزان عوامانگی گفتار را در آن‌ها سنجید و اغراض به‌کارگیری چنین زبانی را کشف کرد. در پژوهش پیش رو ساخت‌های قالبی در رباعیات مولوی، بررسی و تاثیر آن بر عامیانگی سخن وی، مشخص گردیده‌است. آمار به‌دست‌آمده نشان می‌دهد کنایه با بیش‌ترین کاربرد، زبانی کنایی را برای متن، رقم زده؛ شیوه‌ی استدلال و بیان مطلب مولوی بر تمثیل‌پردازی استوار است که با بعد آموزگاری شخصیت وی و تلاش او برای تفهیم مطلب، بسیار سازگار است. گزاره‌ی دیگر، تعارف است که با رابطه‌ی کلیشه‌ای عاشق و معشوق شعر سنتی فارسی پیوند می‌یابد؛ تهدید نیز افزون بر کاربرد تعلیمی آن، به کار نمایان ساختن چهره‌ی پرخاش‌جوی معشوق در رباعیات، آمده‌است؛ ضمن آن‌که تعلیم مریدان بی‌ذوق یا تمایل به حماسه‌ی عرفانی نیز مولوی را به رجزخوانی (از زیرگونه‌های تهدید) واداشته‌است. کاربرد القاب کلیشه‌ای نیز تیپ‌سازی‌های اجتماعی شاعر را رقم زده‌است. دشنام، دعا و نفرین نیز به ترتیب، در رده‌های پایین‌تر طرف توجه مولوی بوده‌اند و هریک به اغراضی خاص، در رباعیات او به کار گرفته‌شده‌اند. 1 ّCliches or linguistic stereotypes are slang language features which are widely used in everyday conversations. The frequency of the use of stereotypical expressions and propositions in literary texts (poem or prose) is directly related to the colloquial speech. Therefore, by examining texts from the perspective of such applications, they can measure the extent of colloquialism of speech, and discover the purposes of the use for such a language. In the forthcoming research, the stereotypical structres in Molavi's Ru'ba'iyat have been investigated and its effect on the colloquialism of his speech has been determined. The statistics show that irony, the most commonly used figure, has resulted an ironical language for the text; the way of reasoning and expressing Rumi's content is based on allegory, which is highly consistent with the teaching dimension of his personality and his attempt to convey the subject. Another proposition is the compliment associated with the relationship between the lover and the beloved of the traditional Persian poetry; the threat, in addition to its educational application, has shown the appearance of a violent expression of the beloved in the Rubaiyates, while the teaching of insensible disciples or the tendency to mystical epic has also forced Rumi into exasperation (from subspecies of threat). The use of cliché titles has also been the source of the poet's social typical characters. Prayer and curse were respectively in the lower ranks of Mowlavi's attention, and each of them was used for a certain purpose in his quatrains. 1 18 شهین حقیقی shahin haghighi دانشگاه جهرم ایران hagh.1390@gmail.com طاهره جوشکی tahere jooshaki دانشگاه شهید چمران اهواز ایران ta.joushaki@yahoo.com "گفتار قالبی" "ادبیات عامیانه" "رباعیات مولوی" "مولوی" قرآن کریم. (1384). ترجمه‌ی سیدجلال‌الدین مجتبوی، قم: مبلغان.##آتش‌سودا، محمدعلی. (1385). «زبان عامیانه در غزل حافظ». نامهی فرهنگستان، سال8، شمارهی 3، صص85- 112.##آسیایی، رویا و عباسی، مریم. (1391). «نفرین به مثابه خشونت زبانی، مطالعهی تطبیقی نفرین‌های رایج در زبان ترکی و لکی». مجموعه مقالات هشتمین همایش زبان‌شناسی ایران، شمارهی 280، صص1-10.##آقاگل‌زاده، فردوس و همکاران. (1389). «شناسایی و توصیف گفتارهای قالبی‌شده‌ی زبان فارسی بر پایه‌ی نقش عوامل جامعه‌شناختی زبان». زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 2، شمارهی 3، صص 119-134.##اکرمی، غلامرضا. (1387). «دعا و نیایش در ایران». اخبار ادیان، سال6، شمارهی1 و 2، صص 58- 62.##امیدسالار، محمود. (1381). «نکاتی دربارهی فحش و فحاشی در زبان فارسی». ایران‌شناسی، سال14، شمارهی 54، صص 341- 350.##انوری، حسن. (1388). فرهنگ فشردهی سخن. تهران: سخن.##________. (1390). فرهنگ کنایات سخن. تهران: سخن.##باغینی‌پور، مجید. (1379). «گفتار قالبی و کاربرد خلاقانه‌ی آن». زبان‌شناسی، سال15، شماره‌ی 1، صص 45-57.##بهمنیار، احمد. (1369). داستان‌نامه‌ی بهمنیاری. به کوشش فریدون بهمنیار، تهران: دانشگاه تهران.##پادشاه (شاد)، محمد. (1336). فرهنگ آنندراج. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیام.##پارسا، احمد. (1384). «مثل‌ها از نگاهی نو». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شمارهی75، صص4-17.##پشتدار، علی‌محمد. (1388). «تعارفات زبان فارسی از دیدگاه علم بلاغت (مجاز)». نامه‌ی پارسی، شمارهی 48- 49، صص 59- 70.##توحیدیان، رجب. (1385). «شاه و گدا در ادبیات منظوم عرفانی». مجلهی‌ ادبیات فارسی، شمارهی 5، صص 1-28.##جعفری، راشد. (1396). «گونه‌شناسی ساخت‌های قالبی در ادبیات مکتبخانه‌ای ایران». پایان‌نامهی ‌کارشناسیارشد دانشگاه جهرم.##دهخدا، علیاکبر. (1353). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.##ـــــــــــــــ (1395). امثال‌الحکم. تهران. امیرکبیر.##ذوالفقاری، حسن. (1386). «بررسی ساختار ارسال‌المثل؛ بحثی در ارسال‌المثل و تفاوت آن با برخی گونه‌ها و ساختارهای مشابه آن». پژوهش‌های ادبی، شمارهی 15، صص31-62.##ـــــــــــــــــ (1394). «گونه‌شناسی ساخت‌های قالبی در زبان عامه». جستارهای زبانی، دورهی 6، شمارهی 4، صص 69- 98.##راشدمحصل، محمدرضا. (1386). «بررسی تاریخی و ساختاری القاب». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، شمارهی 3، صص1-22.##رامپوری، غیاث‌الدین. (1388). غیاث‌اللغات. به کوشش منصور ثروت، تهران: امیرکبیر.##زارع، محبوبه و علویمقدم، مهیار. (1389). «بازتاب عنصر حماسه در قصاید سنایی». مجموعهمقالات پنجمین همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سبزوار، صص 318-330.##زرین‌کوب، عبدالحسین. (1371). شعر بی‌دروغ؛ شعر بی‌نقاب. تهران: علمی.##شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1386). صور خیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.##ـــــــــــــــــــــــ (1391). رستاخیز کلمات. تهران: سخن.##ـــــــــــــــــــــــ (1392). زبان شعر در نثر صوفیه. تهران: سخن.##شمس قیس رازی. (1314). المعجم فی معاییر اشعار عجم. تصحیح محمدبن عبدالوهاب قزوینی، مقدمه‌ی محمدبن عبدالوهاب قزوینی و مدرسی رضوی، تهران: خاور.##شمیسا، سیروس. (1375). بیان و معانی. تهران: فردوس.##ـــــــــــــــ (1387). سیر رباعی. تهران: نشر علم.##شیری، قهرمان. (1389). «فرهنگ شفاهی در حدیقه‌ی سنایی». ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا، سال 1، شمارهی 2، صص 51-85.##صالحیمازندرانی، محمدرضا و همکاران. (1396). «کارکرد کنایه در غزلیات شمس». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، سال11، شمارهی2، پیاپی33، صص 95- 116.##صدری‌افشار، غلامحسین و همکاران. (1373). فرهنگ فارسی امروز. تهران: فرهنگ معاصر.##صدری‌افشار، غلامحسین. (1392). فرهنگ زبانزدها. تهران: مازیار.##فتوحی، محمود. (1383- 1384). «تمثیل، ماهیت، اقسام، کارکرد». مجلهی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 12 و 13، شمارهی 47- 49، صص 141- 176.##قبادی، حسینعلی. (1381). «حماسه‌ی عرفانی، یکی از انواع ادبی در ادبیات فارسی». پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، شماره 1،صص 1-20.##قوامی، بدریه. (1390). «هنر زبانی مولوی در کلیات شمس». فصل‌نامهی زبان و ادب فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، سال 3، شماره‌ی 6، صص179-206.##مشیری، مهشید. (1388). فرهنگ زبان‌ فارسی؛ الفبایی- قیاسی. تهران: سروش.##معین، محمد. (1375). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر.##مولوی، جلال‌الدین محمد. (1381). کلیات شمس تبریزی. به کوشش توفیق سبحانی، تهران: قطره.##نجفی، ابوالحسن. (1387). فرهنگ فارسی عامیانه. تهران: نیلوفر.##نفیسی، علی‌اکبر. (1355). فرهنگ ناظم‌الاطباء. با مقدمه‌ی محمدعلی فروغی، تهران: کتابفروشی خیام.##ورتینکوف، الکساندر. (1380). «برخی ساخت‌های نحوی قالبی‌شده در زبان فارسی». ترجمه‌ی محسن شجاعی، زبان‌شناسی، سال 16، شمارهی1، صص 77-82. ##همایی، جلال‌الدین. (1389). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: اهورا.##یاوری، هادی. (1387). «گزاره‌های قالبی در قصه‌ی امیرارسلان». نقد ادبی، سال1، شمارهی 4، صص 153- 188.##

0 خدای وحدت وجودی و تصاویر برآمده از آن در آثار منظوم عطار نیشابوری pantheism and its images in attar's verses https://jba.shirazu.ac.ir/article_5051.html 10.22099/jba.2018.28545.2939 0 اندیشه وحدت وجود یکی از اندیشه های غالب در عرفان است. عطار نیشابوری نیز به عنوان یکی از نمایندگان عرفان اسلامی، طبیعتاً از اندیشه وحدت وجود متاثر بوده است. بسیاری از تصاویری که عطار نیشابوری از خداوند و رابطه او با انسان و طبیعت عرضه کرده در چارچوب اندیشه وحدت وجود جای می‌گیرد. این مقاله در پی آن است تا پر بسامدترینِ این تصاویر را در آثار منظوم عطار بررسی و تحلیل کند. همچنین از آنجا که از اندیشه وحدت وجود، سه قرائت (یعنی عینیت، متافیزیک سطوح و تجلی) موجود است کوشش شد تا رابطه این قرائت های سه گانه از وحدت وجود با تصاویر مذکور سنجیده شود تا نشان داده شود عطار احتمالا به کدام یک از قرائت های سه گانه از وحدت وجود گرایش داشته است. در نتیجه این پژوهش روشن شد که چهار تصویر « آشکارِ نهان »، « بحر» ، « خورشید » و « سیمرغ » بیشترین بسامد را در بین تصاویر وحدت وجودی از خدا در آثار منظوم عطار دارد . در هر تصویر به « رابطه خدا و جهان و انسان » ، « خدای درون » ، « راه وصال » و « تجربه عرفانی » پرداخته شد. در همه تصاویر جهان و انسان جزوی از خدا و وابستة گریز ناپذیر آن دانسته شده است. تمنای انسان برای رسیدن به گونه‌ای در او تعبیه شده است. این تصاویر زمانی که خصلت تجربی می‌یابند و حاصل مکاشفات عرفانی هستند غالباً صورتی متناقض‌نما پیدا می‌کنند. 1 Pantheism is one of the dominant concepts in mystical thought, and it is said that this concept is basically originated from mystical experiences of mystics. Attar Neishabouri as a Muslim mystic (Sufi) was influenced by the concept of Pantheism and tried to express the concept in the form of literary images in his verses. In this article, Authors intended to discover how images in Attar’s verses are employed to illustrate Pantheism. As a result, it is known that Attar used four images including ‘Hidden Apparent’, ‘Ocean’, Sun’ and, ‘Simorq’ in high frequency in his verses to depicting the abstract notion of Pantheism. Also, as there are three approach to Pantheism, i.e. Identity, Metaphysics of levels and Manifestation, the Authors tried to demonstrate the connection between images and these three approaches to Pantheism. One of the common characteristics between these images are being paradoxical especially when it comes to realm of mystical experience. 19 42 ایمان زرگران iman zargaran دانشگاه تربیت مدرس ایران zzargar58@yahoo.com حسینعلی قبادی hoseinali ghobadi استاد دانشگاه تربیت مدرس ایران ghobadi.hosein@yahoo.com همایون جمشیدیان homayun jamshidian دانشیار دانشگاه گلستان ایران homayunjamshidian@yahoo.com عطارنیشابوری وحدت وجود عرفان تصویر خدا ابراهیمیدینانی، غلامحسین.(1385). دفتر عقل و آیت عشق. ج1، تهران: طرح نو.##اتونی، بهزاد؛ اتونی، بهناز. (1389). «وحدت وجود از دیدگاه یک عارف و یک فیلسوف». عرفانیات در ادب فارسی(ادبستان). دورهی 1، شمارهی 4، صص 106-118.##استیس، و.ت. (1361). عرفان و فلسفه. ترجمهی بهاءالدین خرمشاهی، تهران: سروش.##ایزوتسو، توشیهیکو. (1381). خدا و انسان در قرآن. ترجمهی احمد##___________. (1389). صوفیسم و تائوئیسم. ترجمهی محمدجواد گوهری، تهران: روزنه.##پلنت، استیون. (1382). سیمون وی. ترجمهی فروزان راسخی، ویراستهی مصطفی ملکیان، تهران: نگاه معاصر.##پورنامداریان، تقی. (1386الف). دیدار با سیمرغ؛ شعر و عرفان و اندیشههای عطار. ویراست 3، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.##پورنامداریان، تقی. (1386ب). رمز و داستانهای رمزی. تهران: علمی و فرهنگی.##جهانگیری، محسن. (1359). محییالدین ابنعربی چهرهی برجستهی عرفان اسلامی. تهران: دانشگاه تهران.##ریتر، هلموت. (1388). دریای جان؛ سیری در آراء و احوال شیخ فریدالدین عطار نیشابوری. ترجمهی عباس زریابخویی و مهرآفاق بایبوردی، تهران: الهدی.##سهروردی، یحیبنحبش (1388). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح سیدحسین نصر، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.##شایگان، داریوش. (1387الف). هانری کربن: آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی. ترجمهی باقر پرهام، تهران: فرزان روز.##ــــــــــــــــ. (1387ب). آیین هندو و عرفان اسلامی. ترجمهی جمشید ارجمند، تهران: فرزان روز.##عطار نیشابوری، فریدالدین. (1385). منطقالطیر. مقدمه و تصحیح محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##________________. (1386). دیوان عطار نیشابوری. به اهتمام و تصحیح تقی تفضلی، تهران: علمی و فرهنگی.##________________. (1388ب). اسرارنامه. مقدمه و تصحیح محمدرضا شفیعیکدکنی،##ویرایش2، تهران: سخن.##عینالقضات همدانی، عبداللهبن محمد. (1386). تمهیدات. تصحیح عفیف عسیران، تهران: منوچهری.##_______________________. (1387). نامهها. به اهتمام علینقی منزوی و عفیف عسیران، تهران: اساطیر.##کاکایی، قاسم. (1389). وحدت وجود به روایت ابنعربی و مایستر اکهارت. تهران: هرمس.##کربن، هانری. (1393). چشماندازهای معنوی و فلسفی: اسلام ایرانی. ج2، مقدمه و ترجمهی انشاءالله رحمتی، تهران: سوفیا.##________. (1394). چشماندازهای معنوی و فلسفی: اسلام ایرانی. ج3، مقدمه و ترجمهی انشاءالله رحمتی، تهران: سوفیا##کریمی، سودابه. (1393). بانگ آب (دریچهای به جهاننگری مولانا). موخره: مصطفی ملکیان، تهران: رشد آموزش.##مالمیر، تیمور و همکاران. (1386). «تبیین متناقضنمای وحدت و کثرت در آثار عطار». نشریهی دانشگاه ادبیات و علوم انسانی تبریز، دورهی 50، شمارهی 201، صص 97-118.##نجمالدین رازی، عبداللهبنمحمد. (1387). مرصادالعباد. به اهتمام محمدامین ریاحی، تهران: علمی و فرهنگی.##Netton, ian Richard .(1994). Allah transcendent: studies in the structure and semiotics of eslamic philosophy, theology and cosmology, Curzon press.##Owen. H.p. (1971). Concepts of deity, London macmillan.##

0 رمزگشایی از مضمون شکار در هفت‌پیکر بر اساس رویکرد اسطوره‌شناختی Decoding the theme of hunting in “haft piker” on the mythological approach https://jba.shirazu.ac.ir/article_5036.html 10.22099/jba.2018.30502.3121 0 مفاهیم اسطوره‌ای به دلیل گستردگی آنها در عمق ساختارهای ذهنی انسان قسمت وسیعی از زیر‌ساختهای وجودی ما را تشکیل داده‌اند. شکار نیز به منزله آیینی بنیادین و دیرینه و به دلیل شاخصه‌های اسطوره‌ای در دایره مفاهیم اسطوره‌ای می‌گنجد. از جهتی این مثنوی سراسر مشحون از رمز و نمادهای اسطوره‌ای است که در برخی از موارد با شکار پیوندی وثیق برقرار می‌کند. از دیدگاه رویکرد اسطوره‌شناختی، بهرام در هفت پیکر تنها به دلیل آنکه مولفه‌های شخصیت شکارگر اسطوره‌ای را داراست در پی رسیدن به جایگاه ابرمرد است. این مقاله علاوه بر آنکه شکار را مفهومی اسطوره‌ای می‌داند از این رویکرد نیز زوایای نهانی داستان و شناخت عمیق‌تر آن را بر اساس اسطوره شکار نشان می‌دهد و بر آن است که هر زمان پیامی بنیادین یا رخدادی عظیم در راه است از رهگذر اسطوره شکار، انتقال پیام صورت می‌پذیرد. از جهتی بنیادی‌ترین اسطوره که سبب قوام، دل‌انگیزی و رازآلود بودن این داستان شده، اسطوره شکار است. 1 Abstract The mythical concepts, due to their wide extension in the depths of human mental structures, form a large part of our existential infrastructure. Hunting also constitutes a fundamental and long-standing ritual, due to mythical features in the circle of mythical concepts. In a way, this masnavi is a mysterious mystery symbolic that in some cases hides a link. From the point of view of the mythological approach, Mars in seven bodies is only seeking to achieve super-manly status because of the components of the mythical predator's personality. In addition to hunting as a mythical concept, this paper also illustrates the hidden aspects of the story and its deeper recognition based on the myth of hunting, and suggests that whenever a fundamental message or massive incident occurs, Through the myth of hunting, the message is transmitted. In the direction of the most fundamental myth that makes the story more conspicuous, mysterious and mysterious, is the myth of hunting. 43 62 حمید غلامی hamid gholami دانشگاه اراک ایران h.gholamv@gmail.com محسن ذوالفقاری mohsen zolfaghary استاد دانشگاه اراک ایران m-zolfaghary@araku.ac.ir جلیل مشیدی jalil moshaidi دانشگاه اراک ایران jmoshayedi12@yahoo.com حسن حیدری hasan hidari دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک ایران h-haidary@araku.ac.ir «ابرمرد اسطوره ای» «اسطوره» «بهرام گور» «شکار» اسلامی ندوشن، محمد.(1370). جام جهانبین. تهران: جامی.##اسماعیلپور، ابوالقاسم. (1377). اسطوره بیان نمادین. تهران: سروش.##الیاده، میرچا. (1378). اسطورهی بازگشت جاودانه. ترجمهی بهمن سرکاراتی، تهران: قطره.##ــــــــــــ .(1386). چشماندازهای اسطوره. ترجمهی جلال ستاری، تهران: توس.## اوستا. (1385) گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه، تهران: مروارید.##بهدانی، مجید؛ مهرپویا، حسین. (1391) «بررسی بهرام گور در هنر ایران از دورهی ساسانی تا دورهی قاجار». نگره، شمارهی 19، پاییز 90، صص5-17.##تاجبخش، احمد. (1357). تاریخ مختصر تمدن و فرهنگ ایران قبل از اسلام. تهران: دانشگاه ملی سابق.##بلعمی، ابوعلی. (1385). تاریخ بلعمی. تصحیح محمدتقی بهار، تهران: زوار.##حصوری، علی. (1385). مبانی طراحی سنتی در ایران. تهران: چشمه.##ذوالفقاری، محسن و غلامی، حمید. (1395). «رمزگشایی از دو افسانه هفتگنبد بر اساس اسطورهی آفرینش». متنپژوهی ادبی، سال 20، شمارهی 68، صص70-85.##ریگودا. (1377). گزیده سرودههای ریگودا. باتحقیق و ترجمهیسیدمحمدرضا جلالینائینی، تهران: علمی و فرهنگی.##طبری، محمدبن جریر.(1362). تاریخ طبری، تصحیح ابوالقاسم پاینده. تهران: اساطیر.##عوفی، سدیدالدین محمد. (1372). جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات. تهران: انقلاب اسلامی.##فریزر، جیمز. (1383). شاخه‌ی زرین. ترجمه‌ی کاظم فیروزمند، تهران: آگاه.##فردوسی، ابوالقاسم(1385) شاهنامه. به کوشش: سعید حمیدیان، تهران: قطره.##شوالیه، ژان و گربران، آلن. (1379). فرهنگ نمادها. ترجمهی سودابه فضایلی، ج1، تهران: جیحون.##شیپمان، کلاوس. (1384). مبانی تاریخ ساسانیان. ترجمهی کیکاووس جهانداری، تهران: نشر و پژوهش فرزانروز.##کخ، هاید ماری. (1380). از زبان داریوش. ترجمهی پرویز رجبی، تهران: کارنگ.##کریستنسن، آرتور.(1384). ایران درزمان ساسانیان. ترجمهی اقبال آشتیانی، تهران: نگاه.##کمبل، جوزف. (1386). قدرت اسطوره. ترجمهی عباس مخبر، تهران: قطره.##گرین، راجر لنسلین. (1392). اساطیر یونان از آغاز آفرینش تا عروج هراکلس. ترجمهی عباس آقاجانی، تهران: سروش.##نظامی، الیاسابنیوسف. (1377). هفت‌پیکر. تصحیح و شرح بهروز ثروتیان، تهران: توس.##وارنر، رکس. (1389). دانشنامهی اساطیر جهان. ترجمهی ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران: نشر اسطوره.##وثوقبابایی، الهام؛ مهرآفرین، رضا. (1394). «بررسی و تحلیل نقش شکار در دورهی ساسانی». نگره، شمارهی 35، پاییز 94.##وکیلی، شروین. (1395). اسطورهشناسی ایزدان ایرانی. تهران: شورآفرین.##یاوری، حورا. (1374). روانکاوی و ادبیات. تهران: تاریخ جهان.##Muller,jan-Derk.(2002). Das nibelungenglied. Berlin: Erich schmidet.##

0 بازشناسی شعر و اندیشة مشرقی شیرازی Recognition of Poetry and Idea of Mashreghi Shirazi https://jba.shirazu.ac.ir/article_4892.html 10.22099/jba.2018.28344.2908 0 چکیده حکیم حسن مشرقی شیرازی از عرفای شیعی و از سخن‌سرایان اواخر قرن دهم و نیمة اوّل قرن یازدهم ه.ق است که در هیچ‌یک از تذکره‌ها مطلبی در بارة او نیامده است. مجموعه آثار مشرقی شیرازی در یک دیوان گردآوری شده که تاکنون به چاپ نرسیده است، کلیات وی شامل 9 کتاب و حدود 23 هزار بیت است. مضامین اشعار مشرقی عرفان، حکمت، موعظه، اخلاق، مدح ائمّة اطهار(ع) و... است که در قالب‌های‌ غزل، مثنوی، قصیده، رباعی و قطعه سروده شده است؛ حکیم حسن مشرقی کتاب «شبستان انس» را در بحر بوستان سعدی و کتاب «شمس‌المشرقین» را در بحر تحفة العراقین خاقانی با مضامین عارفانه و اخلاقی سروده است. در این مقاله با روش مطالعة اسنادی، به بررسی اجمالی زندگی و آرای مشرقی پرداخته شده، در ابتدا زندگی مشرقی و سپس آثار او معرّفی گردیده و پس از آن، اندیشه‌های او و ویژگی‌های زبانی و سبکی دیوانش، به ویژه دیدگاه‌های عرفانی وی که در عرفان نظری، متأثّر از افکار ابن عربی است بررسی و بازشناسی شده است؛ این پژوهش می‌تواند راهی را برای شناساندن ارزش ادبی «دیوان مشرقی» باز کند. 1 Abstract Hakim Hassan Mashreghi Shirazi is one of the Shia mystics and speakers of last 10th and first half of 11th AH century. there are no trace of he in biographies. Mashergi Shirazi's works; gathered in a Divan but never published; include 9 books reaching 23000 verses. The main subjects of his poems are mysticism, wisdom, preaching, morality, eulogy of Imams and etc. composed in ghazal, mathnawi, qasida, rubaʿi, piece. Hakim Hassan Mashreghi Shirazi composed Shabestan-E-Ons like Boustan Saadi and Shams-ol-Mashreghain like Khaqani's Tohfat-ol-Araghain with moral and mystic content. In this paper, using documentary study method, an overview of life and ideas is presented. At first, his life and then his works are introduced, and after which his thoughts, linguistic characteristics and style, and specially his mystical viewpoint, In theoretical mysticism, influenced by Ibn Arabi's thoughts, has been reviewed and recognized. this research can open the way for the literary value of Masherghi's Divan. 63 88 غلامحسین فهندژ سعدی Gholam Hossein Fahandezh Saadi دانشگاه شیراز ایران fahand110@yahoo.com زرین واردی Zarrin Varedi دانشگاه شیراز ایران zvaredi@rose.shirazu.ac.ir واژه های کلیدی: 1.مشرقی شیرازی 2.زندگی 3.آثار و افکار 4.عرفان قرآن مجید. (1379). ترجمهی ناصر مکارمشیرازی، قم: انتشارات مدرسهی امام علی‌بنابی ‌طالب(ع).##آشتیانی، سیّدجلال. (1370). شرح مقدّمهی قیصری بر فصوص‌الحکم. تهران: امیرکبیر.##آملى، سیّدحیدر. (1422). تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم فی تأویل کتاب الله العزیز المحکم. ج 6 و7، قم: نور على نور.##ــــــــــــــ. (1368). جامع الأسرار و منبع الأنوار. تهران: علمى و فرهنگى.##ــــــــــــــ. (1382). انوار الحقیقه و اطوار الطّریقه. قم: نور علی نور.##ابن‌عربى، محیى‌الدین. (1378). ترجمان الاشواق. محقق: رینولد‌آلین نیکلسون، ترجمه‌ی گل‌بابا سعیدی، تهران: روزنه.##ــــــــــــــــــــ. (1946). فصوص الحکم. ج2، قاهره: دار إحیاءالکتبالعربیه.##برزگرجویباری، محمدمهدی.(1389). تصحیح غزلیّات مشرقی شیرازی. پایان‌نامه‌ی دکتری دانشگاه تهران. ##جهانگیری، محسن. (1375). محییالدّین ابنعربی، چهرهی برجستهی عرفان اسلامی. تهران: دانشگاه تهران.##جهانشاهیافشار، علی. (1385). تصحیح دو مثنوی از کلّیّات مشرقی شیرازی: شبستان انس و شمسالمشرقین. پایاننامهی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران.##حافظ، شمسالدین محمّد. (1370). دیوان حافظ. تصحیح و مقدمه: محمد بهشتی، تهران: مطبوعاتی حسینی.##حسنزاده آملى، حسن. (1365). هزار و یک نکته. ج2، تهران: نشر فرهنگی رجاء.##حسینى تهرانى، سیدمحمدحسین. (1427ق). الله‌شناسى. مشهد: علامه طباطبایى.##درایتی، مصطفی. (1334). فهرستگان نسخههای خطّی ایران (فنخا). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملّی.##دهخدا، علیاکبر. (1377). لغتنامهی دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.##دیوان امام علیّ(ع). (1368). مقدّمه و اصلاحات مصطفی زمانی، قم: پیام اسلام.##راوندى، مرتضی. (1356). تاریخ اجتماعی ایران. ج2، تهران: امیر کبیر.##ستّاری، جلال. (1382). عشق صوفیانه. تهران: مرکز.##سجّادی، سیدجعفر. (1370). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: کتابخانهی طهوری.##سهروردى، شهابالدین ابوحفص. (1375). عوارفالمعارف. ترجمه‌ی ابومنصور اصفهانى، تهران: علمى و فرهنگى.##شبسترى، نجم‌الدّین محمودبنعبدالکریم. (1368). گلشن راز. تصحیح: صمد موحّد، تهران: کتابخانهی طهوری.##شوشتری، انسیه. (1390). مقدمه و تصحیح مثنویها و رباعیات حکیم مشرقی شیرازی. پایاننامهی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد.##عطّار نیشابورى، فریدالدّین. (1376). لسانالغیب(وصلتنامه). تهران: سنایى.##عین‌القضات همدانى. (1341). تمهیدات. تهران: دانشگاه تهران.##قانونی، حمیدرضا. (1394). «معرّفی زبان و اشعار حکیم ابوالعلاء مشرقی شیرازی، شاعر قرن دهم و نسخه‌های خطّی دیوان وی». سخنرانی در همایش بین‌المللی میراث زبانی.##کاکایی، قاسم. (1393). وحدتوجود به روایت ابنعربی و مایستر اکهارت. تهران: هرمس.##کبیر، یحیی. (1393). مبانی عرفان. تهران: مطبوعات دینی.##مجلسی، محمّدباقر. (بیتا). بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمّة الاطهار(ع). ج67، لبنان: دار احیاء التّراث العربی.##مجلسیکوپایی، مرضیّـه. (1391). تصحیح دیوان قصاید حکیم مشرقی شیرازی. پایان‌نامهی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد.##مشرقی شیرازی، حسن. (1030 ه.ق). نسخهی خطّی کلّیّات دیوان. تهران: کتابخانهی ملک وابسته به آستان قدس رضوی، نسخهی خطّی شماره‌ی 4688.##مصباحالشریعه. (1377). ترجمه و شرح عبدالرّزّاق گیلانى، قم: پیام حق.##مطهّرى، مرتضی. (1377). مجموعهآثار شهید مطهرى. 28جلد، تهران: صدرا.##مکارمشیرازى، ناصر. (1371). تفسیر نمونه. ج20، تهران: دارالکتب الإسلامیه.##میبدى، احمدبنمحمد. (1352). خلاصهی تفسیر ادبى و عرفانى قرآن مجید به فارسى از کشف الاسرار. ج2، تهران: اقبال.##نعیم، محمّد. (1387). شرح مثنوی. محقّق: علی اوجبی. تهران: کتابخانهی موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##نهجالبلاغه. (1389). ترجمهی محمد دشتی، تهران: طلیعهی سبز.##نیّری، محمدیوسف. (1392). نرگس عاشقان. شیراز: دانشگاه شیراز.##هندی، علاءالدّین علیبنحسام‌الدّین. (1945). کنز العمّال فی سنن الاقوال و الافعال. ج 1، هند: حیدرآباد.##

0 بررسی جایگاه روایت شنوها و انگیزه راوی در الهی نامه ی عطار نیشابوری (با تکیه بر نظریه ارتباطی رومن یاکوبسن) Study of the Status of Hearing Narrations in ElahiNamehof Attar Neishabouri https://jba.shirazu.ac.ir/article_5025.html 10.22099/jba.2018.28778.2954 0 در علم روایت شناسی در هر متن روایی (داستان) دو سطح- جهان داستان و جهان روایت- وجود دارد و تجلی این دو جهان در الهی نامه یعطار باعث ایجاد گونه ی روایت پردازی خاصی گردیده است. از این نظر که در حکایت های این کتاب «نویسنده ی ملموس»(نویسنده ظاهری)در ابتدا با ورود به جهان داستان به نقل روایت پرداخته و روایت شنوِ آن درونی است در ادامه ناگهان خطاب وی از جهان داستان و روایت شنوِ درون داستانی قطع و در لباس پند و اندرز متوجه روایت شنوِ برون داستانی می شود. روایت شنو (مخاطب) از عناصر جدایی ناپذیر هر متن روایی(داستان) است. همچنین روایت شنو با تکیه بر جایگاه داستان و طرح داستان به دو نوع روایت شنوِ درون داستانی(هنگامی که داستان حالت گفتگو دارد و کنشگران یک دیگر را خطاب قرار می دهند) و روایت شنوِ برون داستانی(هنگامی که نویسنده ی ملموس خواننده ی ملموس را خطاب قرار می دهد) تقسیم می شود؛به گونه ای که در ادبیات داستانی هیچ متنی را نمی توان یافت که از وجود روایت شنو(مخاطب) خالی باشد. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به بررسی جایگاه روایت و پایگاه روایت شنوها در الهی نامه ی عطار می پردازد. در این پژوهش از الگوی یاکوبسن نیز استفاده گردیده است نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که گذر از روایت شنوِ درون داستانی به روایت شنوِ برون داستانی در الهی نامه به دلیل نوع خاص ادبی و وجود درس اخلاق توسط نویسنده ی ملموس است. 1 In the science of narration in every text narrative there are two levels - the world of narration and the world of narration - and the manifestation of these two worlds in Elahi Nameh of Attar has created a certain narrative form. In this regard, in the narrative of this book, the tangible writer initially narrates the story of the world through narration, and the narrative of the story is inward. Then, suddenly, his address to the world of narrative and storytelling is interrupted into the story, and in the dress of adventure, he realizes the narrative Hear a story. The narrative of the listener is an integral part of any narrative text. Also narration, relying on the narrative levels of the story, is divided into two kinds of narrative narratives in the narrative and the narrative of the narrative, when the tangible writer addresses the tangible singer), So that in the fictional literature, no text can be found that is empty of the narrative . The present study is descriptive-analytic and uses library resources to study the narratives and the narrative basis of hearing in Elahi Nameh of Attar. The results of this study indicate that the passage from the narrative of the story through the narrative in the narrative of the story is in the Elahi Nameh of the letter due to the specific type of literature and the existence of ethics by the tangible writer. 89 104 شهین قاسمی shahin ghasemi مدیرگروه ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی اهواز ایران sh.ghasemi158@yahoo.com الهی نامه ی جایگاه روایت روایت شنو عطار یاکوبسن احمدیپور، زهره.(1382). تحلیل ساختاری و نقد داستانهای کوتاه الهینامهی عطار. پایاننامهی کارشناسی ارشد دانشگاه یزد.##اسکولز، رابرت. (1379). ساختارگرایی در ادبیات. ترجمهی فرزانه طاهری، تهران: آگه.##پورنامداریان، تقی. (1386). دیدار با سیمرغ. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات عرفانی.##حافظ شیرازی، شمسالدینمحمد.(1387). دیوان اشعار. تهران: سخن.##سجودی، فرزان.(1380). ساختگرایی، پساساختگرایی و مطالعات ادبی. تهران: حوزهی هنری.##سعدی شیرازی، مصلحبنعبدالله. (1388). گلستان. تهران: ظهور.##عباسی، علی و محمدی، هادی. (1380). صمد: ساختار یک اسطوره. تهران: چیستا.##عطارنیشابوری، شیخ فریدالدینمحمد. (1387). الهینامه. تصحیح محمدرضا شفیعی‌ کدکنی، تهران: سخن.##علیزاده، ناصر و سلیمانیان، سونا. (1391). «کانون روایت در الهینامهی عطار بر اساس نظریهی ژرار ژنت». پژوهشهای ادب عرفانی، شماره ی22، صص113-140.##قاسمیپور، قدرتالله. (1388). «تحلیل ساختار روایتگیر و راوی با تکیه بر هفتپیکر نظامی». زبان و ادب، شمارهی22، صص189-204.##قوام، ابوالقاسم و بامشکی، سمیرا. (1389). «نقشهای روایتشنو در مثنوی». نقد ادبی، شمارهی 9، صص91-113.##گیرو، پییر. (۱۳۸۰). نشانه‌شناسی. ترجمهی محمد نبوی، تهران: آگاه.##لینتولت، ژپ. (1390). رسالهای در باب گونهشناسی روایت- نقطهی دید. ترجمهی علی عباسی و نصرت حجازی، تهران: علمی و فرهنگی.##محمدیفشارکی، محسن و خدادادی، فضلالله. (1392). «بررسی گونهی روایی در متن سفرنامهی ناصرخسرو بر اساس نظریهی ژپ لینتولت». متنشناسی ادب فارسی، شمارهی 3، پیاپی19، صص 53-68.##یاکوبسن، رومن. (۱۳۶۹). زبانشناسی و نقد ادبی. ترجمهی مریم خوزان و حسین پاینده، تهران: نی.##_________. (۱۳۸۶). روند بنیادین در دانش زبان. ترجمهی کورش صفوی، تهران: هرمس.##Atkin, G. Dougla&LauruMorrow. (1989) .Contemporary Literary Theory. New York: Massachusetts Press.##Prins, Jerald. (1980). Reader-Response Criticism. (Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press,pp. 17-25##Rimmon- kennan, Shlomith. (2002) .Narrative Fiction, London: Routhledge.##Toolan, Michael. (2001) .Narrative. London:Routhledge.##Genette, Gerard. (1972) .FiguresIII, Paris: Seuil.## ##

0 واکاوی مقایسه‌ای کهن‌الگوی پیردانا در سه منظومه‌ی منطق‌الطیر، مصیبت‌نامه و الهی‌نامه عطار (با بیان تقابل پیردانا با مفهوم انسان کامل در عرفان و فلسفه) An Archetype Comparative Analysis of sage on Attar's Manṭiq-uṭ-Ṭayr, Muṣībat-Nāma and Ilāhī-Nāma (expressing the confrontation of sage with the concept of perfect man in mysticism and philosophy https://jba.shirazu.ac.ir/article_4961.html 10.22099/jba.2018.30259.3092 0 تجلی روح الهی در وجود انسان کامل را در عرفان تعبیر به عشق به ذات حق می‌کنند. در عرفان روح انسان در حال تعالی و سلوک به سوی حق است. انسان کامل در آخرین مرحله‌ی سلوک (فنا) حقیقتی خداوندوار هم‌چون سی مرغ عطار و سالکان واصل در آثار عرفانی می‌یابد. پیر‌دانا در روانشناسی یونگ تاحدی هم‌چون پدر یا مرشد یا شیخ در عرفان است که با بصیرت و روشنگری و تیزبینی سالکان و انسان‌ها را به صورت عام به سوی تهذیب نفس، حفظ منش و اخلاق دعوت می‌کند. این پژوهش در پی بیان خصوصیات پیردانا و آشکار ساختن تفاوت و شباهت آن با انسان کامل و پیر (مراد) در عرفان و فلسفه، بر آن است تا جنبه‌های دانایی و هدایت‌گری پیردانا را با توجه به ویژگی‌های کهن‌الگویی و روانکاوانه‌اش مشخص کند و نقش آن را در شخصیت‌های هدهد (در منطق‌الطیر)، پیر (در مصیبت‌نامه) و پدر (در الهی‌نامه) نمایان و تحلیل سازد؛ هرچند نقش دانایی، خصلت روحانی ناآگاه روان، شناسایی و تفکر پیر دانا در شخصیت هدهد و پیر به صورت ارشادی و هدایت-گونه آشکارتر است. 1 In the school of mysticism, the epiphany of the divine spirit in the true human being is interpreted as the love of the essence. In this school, the spirit of human is ascending and conducting to the right. A true human being, on the last step of demeanor, find a divine truth such as sī murğ by Attar or achieved peripatetics in mystical works. In jung's psychology, sage is someone like a father, a master or a sheikh in mysticism, who with the help of peripatetics’ insight, enlightenment and perspicuity, in general invite people to the refinement of the soul, preservation of character, and morality. Thus, this study attempts to express the features of a sage, comparing its similarities and differences with a true human being and a Master in mysticism and philosophy. Also, it seeks to identify the aspects of sage’s wisdom and guidance in terms of archetypal and psychoanalytic features of him, moreover, its role is highlighted and analyzed in Hod Hod (Manṭiq-uṭ-Ṭayr), Pir (Muṣībat-Nāma) and Father (Ilāhī-Nāma) characters; however, sage’s wisdom, spiritual nature of the unconscious psyche, identification, and his thoughts in Hod Hod and Pir’s characters are more visible in terms of spiritual manner and guidance. 105 128 پروین گلی زاده parvin golizade دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز ایران dr_golizadeh@yahoo.com نسرین گبانچی nasrin gobanchi زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران ، اهواز ایران n.gobanchi@gmail.com کهن‌الگو پیر دانا منطق‌الطیر مصیبت‌نامه و الهی‌نامه قرآن کریم. (1391). ترجمهی مهدی الهی قمشهای، قم: یاسین نور.##آچیکگنچ، آلبارسلان. (1378). مطالعهای در هستیشناسی تطبیقی (وجود از دیدگاه صدرالدین شیرازی و مارتین هیدگر). ترجمهی محمدرضا جوزی، تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران- دانشگاه مکگیل.##ابنعربی، محمدبنعلی. (1389). فصوصالحکم. ترجمه و تحلیل محمدعلی موحد و صمد موحد، تهران: کارنامه.##احمدی، بابک. (1388). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.##بوخنسکی، یوزف ماری. (1380). راههایی به تفکر فلسفی «درآمدی به مفاهیم نمادین». ترجمهی پرویز ضیاءشهابی، آبادان: پرسش.##پالمر، مایکل. (1388.) فروید، یونگ و دین. ترجمهی محمد دهگانپور و غلامرضا محمودی، تهران: رشد.##پورمند، حسنعلی و روزبهانی، رویا. (1397). «تحلیل کهنالگویی الهینامهی عطار (داستان زن صالحه) براساس نظریات یونگ». شعرپژوهی (بوستان ادب)، شمارهی 1، صص 23-44.##پورنامداریان، تقی. (1383). رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی (تحلیلی از داستان‌های عرفانی – فلسفی ابنسینا و سهروردی). تهران: علمی و فرهنگی.##زرینکوب، عبدالحسین. (1391). صدای بال سیمرغ (دربارهی زندگی و اندیشهی عطار). تهران: سخن.##ستاری، جلال. (1389). مدخلی بر رمزشناسی عرفانی. تهران: مرکز.##سجادی، سیدجعفر. (1350.) فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: کتابخانهی طهوری.##سجادی، سیدضیاءالدین. (1385) مقدمهای بر مبانی عرفان و تصوف. تهران: سمت.##سیاسی، علیاکبر. (1386). نظریههای شخصیت یا مکاتب روانشناسی. تهران: دانشگاه تهران.##شجاعی، محمد. (1362). انسان و خلافت الهی. تهران: مؤسسهی خدمات فرهنگی و رسا.##شعرانی، عبدالوهاب. (1390). طلای سرخ (گزارشی از اندیشههای عارف نامدار ابنعربی در فتوحات مکیّه). ترجمهی احمد خالدی، تهران: سروش.##شوالیه، ژان؛ گربران، آلن. (1382). فرهنگ نمادها، ج1، ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، تهران: جیحون.##شولتز، داونپی و سیدنیالن شولتز. (۱۳۸۶). نظریه‌های شخصیت. ترجمهی یحیی سیدمحمدی، تهران: ویرایش.##طاهری، محمد و همکاران. (1393). «بررسی کهنالگوی پیرفرزانه در داستان زال». فصلنامه ادب پژوهی، شمارهی 28، صص 155-179.##___________________. (1392). «بررسی و تحلیل کهنالگوی پیرفرزانه در رسالههای سهروردی». مجلهی پژوهشهای ادب عرفانی، شمارهی 24، صص 105-134.##عطار نیشابوری، فریدالدین محمدابراهیم. (1383). منطقالطیر. تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1388). مصیبتنامه. تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . (1392) الهینامه. مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران: سخن.##کالوین، اس.هال. (1375). مبانی روانشناسی تحلیلی یونگ. ترجمهی محمدحسین مقبل، تهران: مرکز فرهنگی و انتشارات دانشگاهی.##محمدی، فرزانه. (1391) نقد کهنالگویی منطقالطیر عطار نیشابوری. پایان‌نامه‌ی کارشناسیارشد دانشگاه یاسوج.##مطهری، مرتضی. (1391). انسان کامل. تهران: صدرا.##مورنو، آنتونیو. (1388). یونگ، خدایان و انسان مدرن. ترجمهی داریوش مهرجویی، تهران: مرکز.##نسفی، عزیز. (بیتا). انسان کامل. (بیجا): (بینا).##نفیسی، سعید. (1320). جستجو در احوال و آثار فریدالدین عطار نیشابوری. تهران: کتابفروشی و چاپخانهی اقبال.##نوریان، سیدمهدی و اشرف خسروی. (1392). «بررسی کهنالگوی پیرخرد در شاهنامه». شعر پژوهی (بوستان ادب)، شمارهی 1 (پیاپی 15)، صص 167-186.##نیچه، فردریش ویلهلم. (1381). چنین گفت زرتشت. ترجمهی داریوش آشوری، تهران: آگاه.##هایدگر، مارتین. (1385). «زرتشت نیچه کیست؟». گزیده و ترجمهی محمدسعید حنایی کاشانی، مجموعه زرتشت نیچه کیست؟ و مقالات دیگر، تهران: هرمس.##همدانی، امید. (1389). عرفان و تفکر: از تأملات عرفانی مولوی تا عناصر عرفانی در طریق تفکر هایدگر. تهران: نگاه معاصر.##یاوری، حورا. (1387). روانکاوی و ادبیات (دو متن، دو انسان، دو جهان از بهرام گور تا راوی بوف کور). تهران: سخن.##یونگ، کارل گوستاو. (1372) روانشناسی ضمیر ناخودآگاه. ترجمهی محمدعلی امیری، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.##____________. (1386). انسان و سمبولهایش. ترجمهی محمود سلطانیه، تهران: جامی.##Jung.C,G. ( 1953-79). The Collected works of C,G.Jung, ed.sir Herbert Read. Micheal Fordhamand Gerhard Adler; exec. Ed. William MCGuire, trans.R.F.C.Hull. London.##

0 تحلیل و نقد تصحیح دیوان مشتاق اصفهانی criticizing and analyzing correction Moshtaq e Isfahani Divan https://jba.shirazu.ac.ir/article_5016.html 10.22099/jba.2018.29863.3054 0 میرسیّد علی مشتاق اصفهانی از شاعران بنام قرن دوازدهم و از تأثیرگذاران مکتب بازگشت است. روی‌گردانی از سبک هندی که همزمان با دورة فترت صفویان بود، زمینه‌ای را برای مشتاق و دوستانش فراهم کرد تا شیوة شاعران گذشته را بازآفرینی کنند. مشتاق کاروان سالار شد و گروهی از شاعران هم‌عصرش نیز با او همگام شدند. وی که از شاعران سبک عراقی تأثیر پذیرفته در قالب‌های غزل، قصیده، رباعی، ترجیع‌بند و ترکیب‌بند طبع‌آزمایی نموده‌ است. تصحیحی که حسین مکّی در سال 1320 ش. از دیوان او منتشر کرده‌ است، تنها متن نصحیح شده از اشعار اوست. مصحِّح سه نسخه از جمله نسخة سعید نفیسی و اقبال آشتیانی را مقابله و مقایسه نموده؛ در حالی‌که بیش از بیست نسخه از این دیوان وجود دارد که مکّی آنها را مدّ نظر نداشته است. در این پژوهش سعی شده با نقد این اثر اشکالات وزنی، دستوری و چاپی که از مقابله با نسخه‌ها به دست آمده است، ارائه گردد. 1 Mir Sayyed Ali Moushtag Esfahani is a poet of the twelfth century and is a follower of the school of return. A romantic Indian style, which coincided with the Safavid period, provided a platform for enthusiastic friends and friends to recreate the way of the past poets. He became enthusiastic about the caravan and a group of her contemporary poets joined him. He has been influenced by Iraqi style poets in Ghazal, Ode, Ruba'i, Prehistory and Composition. Correction that Hussein Maki was in 1320. It has been published, the only text is correcting his poems. Corrected the three versions, including the version of the late Saeed Nafisi and Iqbal Ashtiani, while there are more than twenty copies of this Divan that did not consider their correctors. In this research, we tried to critically evaluate the effects of weights, grammatical and print errors that were obtained from the version of the editions. Keywords: Farsi Poetry, Literary return, Correction, Moushtag Esfahani, Hossein Maki. 129 148 محبوبه مجیدی نیا Mahboubeh Majidinia دانشگاه اصفهان ایران mmajidinia20101@yahoo.com علی اکبر احمدی دارانی aliakbar ahmadidarani دانشگاه اصفهان ایران aliakbar_ahmadidarani@yahoo.com "بازگشت ادبی" " تصحیح" "مشتاق اصفهانی" "حسین مکی" "شعر فارسی" احمدیپوراناری، زهره و همکاران. (1389). «بررسی تخلص در غزلهای نظیرهوار دورهی بازگشت ادبی». فنونادبی،سال 2، شمارهی 1، صص 31- 48.##آذربیگدلی، لطفعلیخان. (1366). دیوان اشعار. به اهتمام حسن ساداتناصری و غلامحسین بیگدلی، تهران: چاپ علمی.##__________________. (1377). تذکرهی آتشکده. تهران: روزنه.##بهار، محمدتقی. (1382). سبکشناسی. ج3، تهران: امیرکبیر.## بیانی، مهدی. (1363). احوال و آثار خوشنویسان. تهران: علمی.##جمال‌زاده، سیّد‌محمّد‌علی. (1350). «مشتاق اصفهانی». مجله‌یکاوه (مونیخ آلمان)،شماره‌ی 35، صص 118-120.##حافظ، شمس‌الدینمحمد.(1375). دیوان اشعار. به تصحیح علامه قزوینی و قاسم غنی، تهران: داد.##خاتمی، احمد. (1374). پژوهشی در نثر و نظم دورهی بازگشت ادبی. تهران: پایا.##خاتمی، احمد؛ امنخانی، عیسی و علیمددی، منا. (1388). «نگاهی به چرایی بازگشت ادبی ازمنظر نظریهی گفتمان فوکو». تاریخ ادبیات دانشگاه تهران، شمارهی3/60،صص73- 88.##خاقانی، بدیلبنعلی.(1316). دیوان قصاید. به تصحیح و تحشیهی علی عبدالرسولی، تهران: چاپخانهی سعادت.##دنبلی، عبدالرّزاق بیگ (1349). تجربه‌الاحراروتسلیه‌الابرار. به تصحیح و تحشیه‌ی حسن قاضی طباطبایی، ج 1، تبریز: چاپخانه‌ی شفق. ##دهخدا، علی‌اکبر.(1373). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.##زرّین‌کوب، عبدالحسین.(1367). سیری در شعر فارسی. تهران: نوین.##سعدی، مصلحبنعبدالله.(1377).دیوان اشعار. به‌کوشش خلیل خطیبرهبر، تهران: مهتاب.##صبا، محمدمظفرحسین.(1343). تذکرهی روز روشن. به تصحیح و تحشیهی محمدحسین رکن‌زادهی آدمیت، تهران: رازی.##علیاصغری، محمود. (1389). «جایگاه دورهی بازگشت در سبکشناسی». مجلهی رشد آموزش زبان و ادبفارسی، شمارهی 96، صص 4- 9.##قاجار، محمودمیرزا. (1346). سفینهالمحمود. به کوشش عبدالرسول خیامپور، تبریز: شفق.##کیمنش، عباس. (1335). «انجمنهای ادبی از آغاز شعر فارسی دری تا سال 1335». مجلهی دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، شمارهی176، صص61-80.##گرجی، احمد، متخلص به اختر. (1343). تذکرهی اختر. ج1، به کوشش عبدالرسول خیامپور، تبریز: بی‌نا.##مشتاق اصفهانی، میرعلی.(1320). دیوان. تهران: مروج.##منزوی،احمد.(1350). فهرست نسخه‌های خطی فارسی. تهران: مؤسسهی فرهنگی منطقه‌ای.##مهدوی، مصلح‌الدین (1384). دانشمندانوبزرگاناصفهان. ج2، اصفهان: گلدسته.##همایی، جلال‌الدّین (1347). «صفحه‌ای از تاریخ اصفهان قرن (11-14)». مجلّه‌یوحید، شماره‌ی 52، صص 332-339.##

0 خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریه ی طرح واره در سبک شناسی شناختی Reading two of Ali Babachahi's poetry works, based on schema theory in cognitive stylistics https://jba.shirazu.ac.ir/article_5034.html 10.22099/jba.2018.29382.3017 0 خوانش دو شعر از علی باباچاهی بر اساس نظریه ی طرح واره در سبک شناسی شناختی در این مقاله سعی بر این است که در ابتدا با استفاده از نظریه ی طرح واره در سبک شناسی شناختی، از یک سو بعضی از دگرگونی های سبکیِ شعر معاصر را از طریق نشان دادن انحراف ها و تغییرات طرح واره ای در شعر باباچاهی نشان دهیم؛ و از سوی دیگر با خوانش و تحلیل دو شعر از باباچاهی، گسست چند طرح واره مورد بررسی قرار گیرد تا با در نظر داشتن چگونگیِ گسست های طرح واره ای و چگونگیِ خلق طرح واره های جدید در شعر باباچاهی بتوانیم به بعضی از مؤلفه های سبکی او دست یابیم.از جمله مؤلفه های سبکی به دست آمده در این تحقیق که به روشنی می توان از ویژگی های سبکی شعر باباچاهی محسوب کرد اعوجاج ساختاری و گسست طرح واره ی ظرف و مکان است که در نهایت به خلق طرح واره ی ریزمی انجامیده است. به زعم نگارندگان مقاله، سبک شناسی سنتی در تحلیل و به دست دادن ویژگی های سبکی چنین اشعاری ناتوان است. واژگان کلیدی: 1- سبک شناسی شناختی 2- علی باباچاهی 3- گسست طرح واره 4- خلق طرح واره 1 Reading two of Ali Babachahi's poetry works, based on schema theory in cognitive stylistics Abstract Using schema theory in cognitive stylistic, this paper on one hand, tries firstly to point out to some of the contemporary modern poetry stylistic variations through showing deviations and schema changes in Babachahi's poetry works, and on the other hand, by reading and analysis of two of Babachahi's poetry works, proceeds to scrutinize some schema so that considering the modality of schema disruption and/or creation of new designs in Babachahi's poetry works we could reach out to some of his stylistic components. Nevertheless the aim of the paper is not only reading Babachahi's poetry work but also more importantly it's about obtaining the criteria for studying verbal poetry works which in the writer's point of view the traditional stylistic is unable to analyzing and knowing characteristics of such poetry works Key Words: 1- cognitive stylistics 2- Ali Babachahi 3- schema disruption 4- creation of schema 149 168 ابراهیم محبی ebrahim mohebbi دانشجوی دکتری زبان و ادبات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر کرد ایران ebrahimpage@yahoo.com مظاهر نیکخواه mazaher nik'khah عضو هیات علمی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد ایران mazahernikkhah@gmail.com محمد حکیم‌آذر mohammad hakimazar عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحدشهرکرد ایران hakimazar@gmail.com "سبک شناسی شناختی" " علی باباچاهی " " گسست طرح واره " "خلق طرح واره" استاکول، پیتر. (1393). بوطیقای شناختی. ترجمهی محمدرضا گلشنی، تهران: علمی.##باباچاهی، علی.(1392). باغ انار از این طرف است. تهران: نگاه.##ــــــــــــــ.(1393). این کشتی پر اسرار. تهران: نگاه.##ــــــــــــــ.(1394). دری به اتاق مناقشه. تهران: نگاه.##بارسلونا، آنتونیو.(1390). استعاره و مجاز با رویکرد شناختی. ترجمهی فرزان سجودی و دیگران، تهران: نقش جهان.##حافظ، خواجه شمسالدینمحمد. (1381). دیوان. به کوشش خلیل خطیبرهبر، تهران: صفی علیشاه.##حمیدیان، سعید. (1383). داستان دگردیسی. تهران: نیلوفر.##خواجات، بهزاد. (1381). منازعه در پیرهن. اهواز: رسش.##سپهری، سهراب. (1358). هشت کتاب. تهران: طهوری.##شاکری، جلیل و محمدینسب، سمیه. (1394). «برجستهسازیهای زبانی در شعر علی باباچاهی بر مبنای الگوی زبانشناختی جفری لیچ». هشتمین همایش ملی پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، صص 1139-1150.##شایگان، داریوش.(1384). افسونزدگی جدید. ترجمهی فاطمه ولیانی، تهران: فرزان.##صفاری، عباس.(1390). دوربین قدیمی. تهران: مروارید.##ضیایی، حسین.(1391). معرفت و اشراق در اندیشهی سهروردی. ترجمهی سیماسادات نوربخش، تهران: فرزان.##فتوحی، محمود.(1392). سبک‌شناسی نظریهها رویکردها و روشها. تهران: سخن.##لوطیج، محمد.(1393). هفتاد گل زرد. تهران: سرزمین اهورایی.##لیکاف، جورج و جانسون، مارک. (1394). استعارههایی که با آنها زندگی میکنیم. ترجمهی هاجر آقاابراهیمی، تهران: نشر علم.##لیکاف، جورج.(1395). فلسفهی جسمانی. ترجمهی جهانشاه میرزابیگی، ج1، تهران: آگاه.##محبی، ابراهیم.(1392). «شعر پستمدرن در ایران». مجلهی پژوهشهای نقد ادبی و سبک‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی شهرکرد، ویژه‌ی هفتهی پژوهش، صص 311-342.##نورگارد، نینا.(1394). فرهنگ سبکشناسی. احمد رضاییجمکرانی و مسعود فرهمندفر، تهران: مروارید.##هارلند، ریچارد.(1388). ابرساختگرایی. ترجمهی فرزان سجودی، تهران: چشمه.##

0 خوانش شعر شفیعی کدکنی در دهه 50 بر اساس نظریه ایدئولوژی آلتوسر Reading of Shafiei’s poetry in the 50's based on the theory of Althusser's ideology https://jba.shirazu.ac.ir/article_4963.html 10.22099/jba.2018.29459.3025 0 شفیعی کدکنی یکی از نمایندگان شعر اجتماعی و سیاسی معاصر است و در این پژوهش، با تکیه بر نظریه ایدئولوژی آلتوسر به بررسی لایه‌ اجتماعی-سیاسی شعر او در دهه 50 پرداخته شده است. آلتوسر ادبیات و هنر را بخشی از دستگاه‌ ایدئولوژیک دولت می‌داند که به‎طورکلی، در خدمت پیشبرد اهداف دولت قرار دارد ولی در شرایط خاص ممکن است در خدمت ایدئولوژی‌های برآمده از خاستگاه‌های متفاوت نیز قرار گیرد. در این پژوهش، با استناد به دفترهای شعر شفیعی در دهه 50، و بیش از همه «در کوچه‌باغ‌های نشابور»، که از آثار مطرح او و آن دوره است، روشن می‌گردد که ساختار شعر شفیعی کدکنی، بازتولید ساختار اجتماعی دو قطبی آن دوره است، که با نمادهای محوری خواب و بیداری نمادپردازی می‌شود. او با نقد زیرساخت‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی سرمایه‌داری رو به رشد معاصر، به دنبال استقرار ایدئولوژی جایگزین دیگری است که چهره مادی و عینی مشخصی ندارد. و فراتر از این، با تصویر سرنوشت شخصیت‌های تاریخی مثل حلاج، عین‌القضات و... به دنبال آن است مدلی برای تحلیل تاریخ سیاسی-اجتماعی ایران ارایه دهد و فارغ از زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی متفاوت، نشان می‌دهد که همین ساختار دو قطبی در طول تاریخ نیز فعال بوده است. او با تاکید بر مسوولیت شاعر، ضمن نقد شعر یاس‌آلود و خواب‌زده، به نوعی ایده‌الیسم هنری گرایش می‌یابد و می‌خواهد از امکانات هنر برای استقرار ایدئولوژی خود سود ‌جوید. 1 Shafiei Kadkani is one of the representative of contemporary political and social poetry. In this research relaying on Althusser’s theory the social-economical state in Shafiei’s poetry has been state. In Althusser’s opinion, the real art is not on ideological discourse, but allows us to see the ideology (that) this art refers to it, so this art is related to the ruling ideology of the social and its reflection. The basis of this research is the book “The mirror of the voices” containing Shafiei’s prerevolutionary poems, by discussing and deciphering of the symbols of Shafiei’s poetry it has been shown that his poetry contains two types of conflicting and different ideologies: One is dominant and the other one is un-dominant. The structure of Shafiei’s poetry is influenced by contradictions of Iranian society of the decade 50 has been changed into a bipolar structure. Since, the resolving of this conflict is impossible unless one part of it is eliminated, so the nature of his poetry is revolutionary, protesting and in following of it is challenging and idealist. 169 188 حسن محمدیان Hasan Mohamadyan دانشگاه مازندران ایران hasanmohamadyan@gmail.com غلامرضا پیروز gholamreza pirouz دانشگاه مازندارن ایران pirooz40@yahoo.com مرتضی محسنی Morteza Mohseni دانشگاه مازندران ایران mohseni45@yahoo.com آلتوسر ایدئولوژی شعر اجتماعی و سیاسی شفیعی کدکنی آبراهامیان، یرواند. (1385). ایران بین دو انقلاب. ترجمهی کاظم فیروزمند، حسن شمس‌آوری و محسن شانهچی، تهران: مرکز.##آلتوسر، لویی. (1396). علم و ایدئولوژی. ترجمهی مجید مددی، تهران: نیلوفر.##ایگلتون، تری. (1381). درآمدی بر ایدئولوژی. ترجمهی اکبر معصومبیگی، تهران: آگه.##باقی‌نژاد، عباس. (1396). «جلوه‌های اعتراض و مقاومت در شعر شفیعیکدکنی».ادبیات و دفاع مقدس، دورهی1، شمارهی1، دانشگاه ارومیه، صص1-14.##پیروز، غلامرضا. (1388). «ایدئولوژیگرایی در رماننویسی معاصر فارسی (عصر پهلوی)». نشریهی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شمارهی 14، صص 149-166.##تاجبخش، پروین و قاسمی‌پور، سمیه. (1393). «بررسی داستان بچهی مردم آلاحمد بر اساس نظریهی ایدئولوژی آلتوسر». ادب و زبان، سال 17، شمارهی 35، صص 99-118.##تسلیمی، علی. (1390). نقد ادبی. تهران: کتاب آمه.##جهاندیده، سینا. (1391). «صندوقخانهی ایدئولوژی؛ بررسی داستان گیاهی در قرنطینه بیژن نجدی». نقد ادبی، دورهی 5، شمارهی 17، صص 129-156.##حسین‌پورچافی، علی. (1390). جریان‌های شعری معاصر فارسی از کودتای 1332 تا انقلاب اسلامی 1357. تهران: امیرکبیر.##ذبیحی، رحمان و واحدیطلب، سلیمه. (1396).«تقابل دوگانهی استبداد و آزادی در برخی نمادهای مجموعهی آیینهای برای صداها از شفیعیکدکنی». مجموعهمقالات دومین همایش ملی مشاهیر و مفاخر خراسان، مشهد: دانشگاه شهید مفتح.##روزبه، محمدرضا. (1381). ادبیات معاصر ایران (شعر). تهران: روزگار.##زرینکوب، حمید. (1358). چشم‌انداز شعر نو فارسی. تهران: توس.##شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1372). مفلس کیمیافروش؛ نقد و تحلیل شعر انوری. تهران: سخن.##_______________. (1379). آیینهای برای صداها. تهران: سخن.##_______________.(1383الف). «نقش ایدئولوژیک نسخه بدلها». نامهی بهارستان، سال 5، شمارهی 1، صص 93-110.##_______________. (1383ب). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: سخن.##شمس لنگرودی، محمد. (1390). تاریخ تحلیلی شعر نو. ج 3و 4، تهران: مرکز.##شوکینگ، لوینل. (1373). جامعهشناسی ذوق ادبی. فریدون بدره‌ای، تهران: توس.##صحرایی، قاسم و گلشنی، شهاب. (1388). «شور رهایی در اشعار پیش از انقلاب شفیعیکدکنی». پژوهشنامهی ادب غنایی، سال 7، شمارهی 12، دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص 73-104.##فرتر، لوک. (1392). لویی آلتوسر. ترجمهی امیر احمدیآریان، تهران: مرکز.##فولادوند، عزتاله. (1387). از چهره‌های شعر معاصر. تهران: سخن.##ولک، رنه و اوستین، وارن. (1390). نظریهی ادبیات. ترجمهی ضیا موحد و پرویز مهاجر، تهران: نیلوفر.##هی‎‌وود، اندرو.(1379). درآمدی بر اندیشه‌های سیاسی. ترجمه‌ی محمد رفیعیمهرآیادی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی (وزارت امور خارجه).##Nikki R. Keddie, Yann Richard. (2006). Modern Iran: Roots and Results of Revolution.##

0 مقاله کوتاه: پَنجه یا پُنجه؟ درباره‌‌‌‌‌‌‌ی بیتی از بوستان سعدی Panjeh or ponjeh? About a bit of boostan https://jba.shirazu.ac.ir/article_5346.html 10.22099/jba.2019.33172.3340 0 طرزِ خواندنِ ترکیبات و نیز وجوهِ چندگانه‌‌‌‌‌‌‌ی معنایی از عمده دشواری‌های بوستان است. از همین مقوله است بیتِ «زنِ شوخ چون دست در قلیه کرد/ برو گو بنه پنجه بر روی مرد» که مصححان و شارحانِ بوستان بیشتر به ضبطِ مشکوکِ مصراع نخست آن پرداخته‌اند و کوشیده‌اند معنی آن را دریابند، غافل از این که مصراع دوم ابهام بیشتری دارد. در این تحقیق ضمن پیشنهادِ معنی «روبند زنان» بر اساس خوانش این واژه به صورتِ «پُنجه» که در فرهنگ‌ها و متون مختلف آمده و می‌تواند یک گام برای گشودنِ معنی مصراع نخست این بیت دشوار بوستان نیز باشد، درباره‌‌‌‌‌‌‌ی آشفتگی فرهنگ‌های لغت در معنی‌ها و ضبط‌های مختلف واژه‌‌‌‌‌‌‌ی «پُنجه» بحث شده است. همچنین برای دریافتِ مفهوم سعدی در مصراع نخست، به ترکیبِ «قلیه‌خوار: قلتبان» در فرهنگ‌ها که از نظر شارحان به دور مانده، اشاره شده است. در باب هفتمِ بوستان و در بخش «گفتار اندر پرورش زنان و ذکر فساد ایشان» بیت‌هایی آمده که در ضبط بیتی از آن‌ها جای تردید است. 1 One of the major difficulties of the garden is how to read the compositions as well as the multiple meanings of the meaning. This is the case of a bit of a "witty woman like a hand on the shoulder / Go bane paw on the man", whose investigators and interpreters of the garden have been more concerned with the dubious recording of the first travesty and have tried to understand what it means, unaware that the second travels are more ambiguous. has it. In this study, while proposing the meaning of "women's slavery" based on reading this word as "cloak" that has come up in various cultures and texts and can be a step to unravel the meaning of the first utterance of this difficult bit of gardening, about the confusion of dictionaries in meanings and Various recordings of the word "claw" are discussed. In order to get the notion of Saadi in the earliest times, it has also been pointed out the combination of "slaughter-eaters" in cultures that was left out by exponents. 189 198 مجید منصوری majid mansouri دانشگاه بوعلی سینا همدان ایران majid.mansuri@gmail.com تصحیح بوستان پُنجه پیچه احمد مختار، عبدالحمید عمر. (1429ق). معجم‌اللغه العربیه المعاصره. بی‌جا: عالم‌الکتب.##اسدیطوسی، ابومنصورعلیبناحمد. (1319). لغت فرس. تصحیح و اهتمام عباس اقبال، تهران: چاپخانه‌‌‌‌‌‌‌ی مجلس.##_____________________. (1365). لغت فرس. تصحیح و تحشیه‌‌‌‌‌‌‌ی فتح‌الله مجتبایی و علی‌اشرف صادقی، تهران: امیرکبیر.##امیرخسرو دهلوی. (1387). دیوان. تصحیح اقبال صلاح‌الدین، با مقدمه و اشراف محمد روشن، تهران: نگاه.##امیرخسرو دهلوی. (1964). مجنون و لیلی. متن علمی و انتقادی و مقدمه از طاهر احمد اوغلی محمد اوف، مسکو: دانش.##انوری، حسن و همکاران. (1383). فرهنگ کنایات سخن. تهران: سخن.##برهان تبریزی، محمدحسینبنخلف. (1376). برهان قاطع. به اهتمام محمد معین، تهران: امیرکبیر.##تاج‌الأسامی. (1367). مولف ناشناخته، تصحیح علی اوسط ابراهیمی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##حسن‌دوست، محمد. (1393). فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.##خزائلی، محمد. (1353). شرح بوستان. تهران: جاویدان.##دهخدا، علی‌اکبر. (1329). «چند نکته در تصحیح لغت فرس اسدی۴». مجله‌‌‌‌‌‌‌ی یغما، شماره‌‌‌‌‌‌‌ی ۳۳، صص 48۰-485.##دهخدا، علیاکبر و همکاران. (1377). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.##سعدی شیرازی، مصلح‌الدین. (1310). سعدی‌نامه یا بوستان. تصحیح امیرخیزی، تبریز: مطبعه تبریز.##________________. (1354). کتاب بوستان. شرح محمدعلی ناصح، تهران: بنیاد نیکوکاری نوریانی.##________________. (1372). بوستان. از روی نسخه‌‌‌‌‌‌‌ی تصحیح شده‌‌‌‌‌‌‌ی محمدعلی فروغی، تهران: ققنوس.##________________. (1381). بوستان. تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.##________________.(1385). کلیات سعدی. تصحیح محمدعلی فروغی، تهران: هرمس.##سودی بسنوی. (1352). شرح بوستان. ترجمه و تحشیهی اکبر بهروز، تبریز: کتابفروشی حقیقت.##صفی‌پوری، عبدالرحیم. (1296ق). منتهی‌الارب فی لغه‌العرب. افست از چاپ سنگی، تهران: کتابخانه‌‌‌‌‌‌‌ی سنایی.##کردی نیشابوری، ادیب یعقوب. (2535). کتاب‌البلغه. به اهتمام مجتبی مینوی و فیروز حریرچی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.##کرمینی، علی‌بن‌محمدبن‌سعید. (1385). تکمله‌الأصناف. تصحیح علی رواقی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.##مایل‌هروی، نجیب. (1369). نقد و تصحیح متون. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.##مدبری، محمود. (1370). شرح احوال و اشعار شاعران بی‌دیوان. کرمان: پانوس.##نخجوانی، محمدبنهندوشاه. (2535). صحاح الفرس. به اهتمام عبدالعلی طاعتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##نصیری‌شیراز، زهرا و همکاران. (1397). «بررسی ابیات تازه و منسوب به رودکی سمرقندی در فرهنگ لغت حلیمی (شرح بحر‌‌ الغرائب)». متن‌شناسی ادب فارسی، دوره‌‌‌‌‌‌‌ی ۱۰، شماره‌‌‌‌‌‌‌ی۴، شماره‌‌‌‌‌‌‌ی پیاپی۴۰، صص 1-20.##