دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 11 1 2019 05 22 Graphic Structures and Referrals in the Ghazals of Hafez ساخت های گرافیکی و منطق ارجاع در غزل های حافظ 83 104 4844 10.22099/jba.2018.28558.2935 FA احمد گلی استاد دانشگاه شهید مدنی آذربایجان هما رفیعی مقدم دانشجوی دکتری Journal Article 2018 02 25 <strong> </strong> <strong> </strong> <strong>Goli</strong><strong>*</strong><strong>                             H. Rafiei Moghadam</strong><strong>*</strong><strong>^*</strong> Shahid Madani University of Azarbaijan     <strong>Abstract</strong> The geometric design of ghazals of Hafez is considered as the most outstanding feature of his poetry discussed by many critics. Though some have written on the vertical cohesion of his ghazals, more has been written on the horizontal structure and geometrical order of the ghazals. Using literary and textual linguistics it is argued that there is a referential system that make two hemistiches with many close and far-fetched references.  Hence Hafez make the vertical structure of his ghazals when there is a dominant  narrative structure; while sometimes the horizontal takes over with many near and far-fetched relations inventing graphic structure to be available for the reader. Thus, the vertical and horizontal structure have a dialectic relationship. <strong> </strong> <br clear="all" /> * Prof of Persian Language & Literature, ah.goli@yahoo.com ** PH.D. Candidate of Persian Language & Literature, homa.rafiei@gmail.com ساخت هندسی غزل‌های حافظ، یکی از بارزترین ویژگی‌های شعر حافظ است که در تحقیقات حافظ ‌‌پژوهی بارها مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه دربارۀ انسجام عمودی غزل‌های حافظ، دیدگاه‌های متفاوت و حتی متباینی طرح شده است، در مورد ساختار افقی و نظم هندسی ابیات شعر او اتفاق نظر بیشتری وجود دارد. با این همه هنوز الگوهای ساختمند حافظ در شکل‌بخشی به ساختار ابیات، به شکل نظام‌یافته تبیین و صورت‌بندی نشده است. این مقاله می‌کوشد با تکیه بر آموزه‌های زبان‌شناسی متن و شعر، وجهی از نظام ارجاعی، نشانه-شناختی و رابطه‌ای ابیات غزل‌های حافظ را نشان دهد که چگونه ساخت گرافیکی یک بیت در سطح دو مصراع، با انواع ربط‌های دور و نزدیک و قرینه‌سازهای پیدا و پنهان ساخته می‌شود. این مقاله به این نتیجه رسیده‌است که حافظ ساختار عمودی غزل‌هایش را در شرایطی که ساخت روایی بر شعر حاکم است یا دارای وحدت موضوع است، کاملاً به خواننده نشان می‌دهد؛ اما در شرایط دیگر با دور کردن ساختار عمودی، ساختار افقی را با انواع رابطه‌های دور و نزدیک، بازی پیدا و پنهان نشانه‌ها و خلق ساخت‌های گرافیکی با تداعی‌ها و قرینه‌های رفت و برگشتی، به خواننده نزدیک می‌کند. در این شرایط نسبت ساختار عمودی با ساختار افقی دیالکتیکی است. https://jba.shirazu.ac.ir/article_4844_07911d558e3ce17c25e6cfd048d0e6f9.pdf