دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 17 3 2025 10 23 The Dominant and the Dominated: An Unknown Prediction Method and an Unformed Genre حساب غالب و مغلوب: حسابی ناشناخته و گونه ای شکل نایافته 31 44 7938 10.22099/jba.2025.50564.4582 FA محسن شفیعی قهدریجانی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران محسن محمدی فشارکی دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2024 11 10 Divination books (Faalnameh) form a Persian literary genre that has not been independently researched so far. This literary genre includes many subgenres, some of which have found an independent aspect and some have not been able to become an independent genre. The prediction of the dominant and the dominated (ghaleb va maghlub) is one of the genres that has not acquired its own literary aspect and has not become an independent literary form. As a prediction method used in war and sometimes in wrestling to predict the winner, it has been mentioned in many literary and historical texts, both implicitly and explicitly. Among the most prominent texts in which the prediction method of the dominant and the dominated are reflected are <em>Khosrow and Shirin</em> and <em>Sharafnameh</em> by Nizami. It is not possible to understand and comprehend Nizami's speech if we are not familiar with the structure and type of the prediction of the dominant and the dominated.In this article, we have tried to examine the structure and types of this prediction method with regard to existing and available printed and handwritten texts and to explain how it works.<br />  فال‌نامه‌ها از انواع ادبی‌ای در زبان فارسی هستند که سیر تحول آن‌ها تابه‌حال مورد بررسی قرار نگرفته است. یکی از صورت‌های پیشینی فال‌نامه‌ها «حساب غالب و مغلوب» است که در متون ادبی و تاریخی فارسی بازتاب یافته‌است. از شاخص‌ترین این متون <em>خسرو و شیرین </em>نظامی است. در ضمن این منظومه، فرهاد از مقوله‌ای به نام «حساب غالب و مغلوب» به گونه‌ای مبهم سخن می‌گوید که دریافت فحوای بیت با دشواری همراه است. همان‌طور که از واژه‌ی حساب برمی‌آید، غالب و مغلوب نوعی محاسبه ریاضی است که در ابیات نظامی نحوه‌ی محاسبه آن مشخص نیست و شارحان آثار نظامی نیز به نحوه‌ی محاسبه و چیستی آن نپرداخته‌اند. در واقع  غالب و مغلوب نوعی فال و پیش‌گویی است در قالب اعداد. این حساب اغلب در جنگ کاربرد دارد و مدعیان آن بر این باورند که با این حساب می‌توانند طرف پیروز جنگ را پیش از ورود به جنگ مشخص کنند. در این مقاله ما با استفاده از روش کمی و توصیفی، پس از بررسی نمونه‌های غالب و مغلوب در متون چاپی و خطی فارسی و نگاهی بر منابع غیرفارسی به ارائه‌ی نمونه‌های موجود در متون شاخص فارسی از این مقوله می‌پردازیم. سپس با استفاده از این منابع، ساختار و چگونگی محاسبه‌ی «غالب و مغلوب» و نحوه‌ی استفاده از آن، برای یافتن طرف غالب و طرف مغلوب در جنگ و موارد دیگر استفاده از آن را بیان خواهیم کرد.<br />  https://jba.shirazu.ac.ir/article_7938_e8bbce65c7904037aba8e4141f830f36.pdf