دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 18 1 2026 05 22 Colors and Secrets: The Symbolic and Artistic Role of Colors in the Poetry of Manouchehr ‎Sheibani رنگ‌ها و رازها؛ «نقش نمادین و هنری رنگ در اشعار منوچهر شیبانی» 8225 10.22099/jba.2025.52596.4619 FA محمد فرخزاد دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 2025 03 01 Colors have long played a significant role in culture, art, psychology, and human communication. They are not only tools of artistic expression but also bear symbolic, psychological, and social meanings. In Iranian culture, colors have always been intertwined with mystical, mythological, and aesthetic concepts. In Sheibani’s poetry, colors are primarily used to convey symbolic and artistic meanings. Through the element of color, the poet expresses his inner states and political and social thoughts in a more impactful way.This study aims first to examine the extent and diversity of color usage in the poetry of Manouchehr Sheibani. It then explores the reciprocal influence of painting on poetry and vice versa, as well as the impact of these two arts on the poet’s mindset. Using a descriptive-analytical method, the author investigates the symbolic, artistic, and psychological dimensions of color in Sheibani’s poems. رنگ، در میان اقوام و فرهنگ‌های مختلف همواره مفهومی نمادین داشته و اندیشه‌ها و باورهای مختلف را منعکس می‌کرده است. در این میان رنگ در آثار ادبی، عموماً بیانگر اندیشه‌ها و باورهای شاعر یا نویسنده دربارۀ موضوعی مشخّص بوده است. کارکرد رنگ در شعر شاعرانی که در زندگی واقعی خود با رنگ سروکار داشته‌اند می‌تواند مفهومی عمیق‌تر را منتقل کند. منوچهر شیبانی نخستین شاعر نقّاشی است که بازتاب رنگ در اشعارش گسترده، عمیق، مفهومی و در موارد متعددی نمادین است. این شاعر نقّاش در دهۀ بیست خورشیدی نخستین دفتر شعر خود را منتشر کرد که «رنگ‌ها» در آن بازتاب گسترده‌ای داشتند. در این پژوهش با بررسی سه مجموعۀ شعری شیبانی (جرقه، آتشکدۀ خاموش، سراب‌های کویری)، کارکرد مفاهیم، اندیشه‌ها و بازتاب نمودهای نمادین و روانشناختی رنگ مورد بررسی قرار گرفت. با پژوهش در انواع رنگ در اشعار شیبانی یک سیر نزولی در کاربرد رنگ‌ها دیده‌می‌شود که نشان‌دهندۀ تغییر در اندیشه‌ها و باورهای سیاسی و اجتماعی شاعر به سوی عواطف و احساسات شخصی است که عموماً نشانگر یأس و بدبینی و ناامیدی درونی اوست. کاربرد رنگ‌ها در نخستین دفتر در بیشتر موارد بیانگر مفهومی کنایی و نمادین از رنج و اندوه مردم است؛ امّا سیر رنگ از دفتر جرقّه تا سراب‌های کویری کارکرد سیاسی و اجتماعی خود را از دست داده و جای خود را به یأس و اندوه شخصی می‌دهد.