دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 18 1 2026 05 22 The Function of Karpman’s Drama Triangle in the Narrative Poetry of Forough Farrokhzad تحلیل کارکرد سه‌گانه‌ی کارپمن در شعر روایی فروغ فرخزاد 8236 10.22099/jba.2025.52524.4615 FA محمود گرجی دانشجوی دکتری ادبیات عرفانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. ‏ محمدرضا حسنی جلیلیان استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. علی نوری دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Journal Article 2025 02 20 In the 1960s, the American psychologist Stephen Karpman introduced the three fundamental roles that every individual may assume in society: Persecutor, Victim, and Rescuer. This theory, later applied in psychoanalytic criticism and literary narrative analysis, became known as the Karpman Drama Triangle. The presence of these three roles within narrative structures and across myths, tales, and stories contributes significantly to their appeal. According to Karpman, the “Victim” is the central axis of the narrative, while individuals shift among the three roles, which are not necessarily restricted to human agents.In relation to the poetry and life of Forough Farrokhzad, one of the most prominent contemporary Iranian poets, numerous critical discussions have arisen. Since traces of Karpman’s Drama Triangle appear in her narrative poems, the problem under study is to examine the ways these roles are represented and to provide a psychological interpretation of their function. The findings reveal that the role of the “Victim” dominates her narrative poetry more than the other two roles. Furthermore, despite her apparent tendency to resist the victim role, Forough seems ultimately reconciled with it. This acceptance may be rooted in the prominence of her feminine identity and the social milieu in which she lived.<strong> </strong>As Karpman’s Drama Triangle is fundamentally psychological, this research adopts a descriptive-analytical method based on library resources to explore its functions in Forough Farrokhzad’s narrative poetry. چکیده<br />نخستین‌بار «استفان کارپمن»، روان‌شناس امریکایی، «شرور، قربانی و قهرمان» را به‌عنوان سه نقش اصلی هر فرد در جامعه معرفی‌کرد. این نظریه، که سپس به ادبیات، نقد روان‌کاوانه و تحلیل ساختار روایت‌های ادبی نیز راه یافت، به «مثلث کارپمن» معروف شده‌است. حضور شخصیت‌های مثلث کارپمن در ساختار روایت و بسیاری از قصه‌ها، داستان‌ها و افسانه‌ها، از مهم‌ترین عوامل گیرایی آنها است؛ براساس نظریه‌ی کارپمن، این سه نقش، در داستان زندگی هر فردی دیده می‌شود، افراد، در هر سه نقش، جابه‌جا می‌شوند، نقش‌ها، لزوماً پدیده‌هایی انسانی نیستند، و «قربانی»، محور اصلی روایت است. پیرامون شعر و زندگی فروغ فرخزاد، شاعر مطرح معاصر نیز مباحث فراوانی مطرح شده است. از آنجا که ردپای شخصیت‌های مثلث کارپمن در اشعار روایی فروغ، دیده می‌شود، مسأله این تحقیق، بررسی چگونگی این حضور، و تبیین روان‌شناختی آن است. از این رو با هدف تبیین کارکردهای مثلث کارپمن در اشعار روایی این شاعر، برخی از مهم‌ترین آثار او به روش توصیفی تحلیلی بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد: در اشعار روایی فروغ، نقش قربانی از دو نقش دیگر برجسته‌تر است. همچنین به‌نظرمی‌رسد فروغ به‌رغم تظاهر به گریز از نقش قربانی، از پذیرش این نقش راضی است. این رضایت‌ ممکن است برخاسته از برجستگی شاخصۀ «زنانگی» باشد.