دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 18 2 2026 08 23 Examining the Influence of the Works of Nezami Ganjavi, with an Emphasis on Haft Peykar and Khosrow and Shirin, on the Folk-tale Koroğlu بررسی اثرپذیری داستان عامیانه‌ی کوراوغلو از آثار نظامی گنجوی با تکیه بر هفت‌پیکر و خسرو و شیرین 101 118 8433 10.22099/jba.2025.53133.4640 FA محمدحسین نیکداراصل دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران ‏‎ ‎ فرود عبدالهی کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران ‏‎ ‎ Journal Article 2025 05 05 Nezami Ganjavi, one of the most distinguished narrative poets of the Persian literature in the 6th century AH, immortalized profound themes such as the conflict between good and evil, love and fidelity, and the motif of journey through works like Khosrow and Shirin and Haft Peykar. The impact of Nezami’s narrative poems extends far beyond Persian literature and has influenced the literary traditions of both Persian-speaking and non-Persian-speaking regions, including Azerbaijani and Turkic literature. The folk tale Koroğlu is one of the most significant popular epic-lyrical narratives within the cultural domain of Azerbaijan. It recounts the life of a justice-seeking hero who fights against feudal oppression, and it holds an esteemed status in the oral literature of the Azerbaijani region. In classical Persian literature, shared themes and mutual influences play a pivotal role in forming stories and shaping narratives. Given the striking thematic similarities between this tale and Nezami’s works, the present study begins with the hypothesis that the themes and narrative elements in Koroğlu have been shaped under the influence of Nezami’s works, especially the two poems Khosrow and Shirin and Haft Peykar. Investigating this influence can reveal aspects of cultural and literary interactions between Persian literature and Azerbaijani folk literature and offer a deeper understanding of the intertextual network connecting these works. With a comparative approach, this study aims to uncover the hidden connections between these texts and fill an existing gap in comparative literary studies. نظامی گنجه‌ای، از بزرگ‌ترین شاعران اثرگذار و صاحب‌سبک در داستان‌سرایی ادب فارسی، با آفرینش آثاری همچون خسرو و شیرین و هفت‌پیکر، مضامینی مانند خیر و شر، عشق و وفاداری را در ادبیات فارسی جاودانه کرده است. این مضامین در بسیاری از آثار ادبی پس از او بازتاب یافته‌اند؛ از جمله در داستان عامیانه‌ی کوراوغلو. این پژوهش به شیوه‌ی مطالعه‌ی تطبیقی و مکتب ادبیات تطبیقی فرانسوی، انجام شده ‌است. تفاوت زبانی و مناسبت تاریخی در این شیوه‌ی پژوهش، تعیین‌کننده بوده‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شروع داستان کوراوغلو با مضمون خیر و شر، به‌ویژه در ماجرای کورشدن علی‌کیشی توسط حسن پاشا، به‌گونه‌ای مستقیم از گنبد ششم هفت‌پیکر الهام گرفته‌ شده‌است. به‌علاوه، نژاد اسبان در کوراوغلو که از دریاها می‌آیند، با نژاد اسب شبدیز در خسرو و شیرین همگونی‌های اساطیری دارند و آفرینش هر دو ریشه‌ی کهن ایرانی دارند و رفتارها و ظاهر اسبان (قیرآت و دورآت) در داستان کوراوغلو نیز با شبدیز و گلگون، همانندی قابل‌توجّه دارند. عنصر خواب نیز در هر دو اثر، به‌عنوان پیشگو و راهنما به‌کار رفته‌است. این پژوهش نشان می‌دهد که داستان‌های کوراوغلو در مضامین بنیادین خود، همچون خیر و شر، تقدّس اعداد، سفر و چشمه‌ی زندگی‌بخش به‌گونه‌ی مستقیم و غیرمستقیم تحت‌تأثیر آثار نظامی بوده‌اند.

https://jba.shirazu.ac.ir/article_8433_c5be9d6b3fe9466dbfb7eff228c388c3.pdf