دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 18 2 2026 08 23 Piran of Turan and Gudarz of Iran: A Comparative Study of Two Symbols of Wisdom in Ferdowsi’s Shahnameh Based on Jung’s Archetype of the Wise Old Man پیرانِ توران و گودرزِ ایران؛ مقایسه‌ی دو نمادِ خردِ شاهنامه فردوسی بر مبنای کهن­ الگوی پیر خردمند یونگ 119 136 8501 10.22099/jba.2025.53884.4670 FA عبدالله واثق عباسی دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران ‏ شهریار شهرکی دانش‌آموخته‌ی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، زاهدان، ایران ‏ 0009-0009-5928-6991 جلال الدین گرگیج دانش‌آموخته‌ی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان (مدرس مدعو)، زاهدان، ایران ‏ Journal Article 2025 08 04 Ferdowsi’s <em>Shahnameh</em> is more than a heroic epic; it is a multilayered work that reflects psychological, philosophical, and ethical concepts within its mythological and historical narratives. This monumental text not only recounts the history and culture of Iran through heroic tales but also symbolically portrays the structures of the human psyche. One of the most effective approaches to uncovering the hidden layers of the <em>Shahnameh</em> is the application of Carl Gustav Jung’s theory of archetypes. Jung argued that within the collective unconscious of humanity, primordial and universal patterns exist that recur across cultures in the form of characters and narratives. Among these archetypes, the “Wise Old Man” stands out as a symbol of wisdom, experience, and guidance, appearing in critical moments as counsellor and mentor. In the <em>Shahnameh</em>, two figures, Gudarz of Iran and Piran of Turan, despite standing on opposing sides of the battlefield, share striking similarities in their wisdom, prudence, and social roles. This article focuses on comparing these two characters, aiming to demonstrate how Ferdowsi reimagines wisdom within the epic framework and elevates it as a force distinct from physical strength and military valor. <br /><br /><br />  شخصیّت‌های گودرز گشوادگان و پیران ویسه در <em>شاهنامه‌ی</em> فردوسی، دو چهره‌ی برجسته از دو جبهه‌ی متقابل ایران و توران‌اند که با وجود تفاوت در سرنوشت، از نظر جایگاه سیاسی، ویژگی‌های شخصیتی، خردمندی، تدبیر و نقش‌آفرینی اجتماعی، شباهت‌های چشمگیری دارند. این مقاله با هدف تحلیل تطبیقی این دو شخصیّت در چارچوب نظریه‌ی روان‌شناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ، به بررسی بازتاب کهن‌الگوی «پیر خردمند» در ساختار روایی <em>شاهنامه</em> می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که فردوسی چگونه دو شخصیّت مورد نظر را در دو سویه‌ی خیر و شر بازنمایی می‌کند و این تقابل، کدام دلالت‌های روان‌شناختی و اخلاقی را در ساختار روایی <em>شاهنامه</em> به همراه دارد. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متنی ادبی و منابع روان‌شناسی تحلیلی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گودرز و پیران، هر دو تجلّی‌هایی از کهن‌الگوی پیر خردمند هستند؛ گودرز در جبهه‌ی نور و راستی، و پیران در جبهه‌ی تاریکی و تردید. این دوگانگی، بازتابی از ساختار روان انسان و تقابل میان وجدان و سایه در ناخودآگاه جمعی است. این تقابل افزون بر تقویت بُعد حماسی <em>شاهنامه</em>، بستری فراهم می‌آورَد تا مفاهیم ژرف روان‌شناختی در چارچوبی اسطوره‌ای و روایی، به‌گونه‌ای نظام‌مند قابل تحلیل باشند.<br />  https://jba.shirazu.ac.ir/article_8501_26ce7fa67df3d56d651a7f0a11c6a4e6.pdf