دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 18 2 2026 08 23 An Investigation of the Extent and Manner of the Narrator’s Presence in the Story of “Rostam and Sohrab” in Ferdowsi’s Shahnameh بررسی میزان و چگونگی حضور راوی در داستان «رستم و سهراب» شاهنامه‌ی فردوسی 41 65 8715 10.22099/jba.2025.53312.4648 FA محمدرضا صالحی مازندرانی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ‏ زهرا نصیری شیراز استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ‏ قدرت قاسمی پور استاد زبان وادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ‏ نسیم مراقی دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه شهیدچمران اهواز/ایران Journal Article 2025 05 27 <strong> </strong>The narrator is one of the oldest elements of literature, with a history as long as human culture itself. In ancient narrative traditions, the narrator was not merely a literary device but also a bearer and transmitter of collective memory, national traditions, and cultural values. Narrative therefore played a central role in preserving earlier poetry, and epic literature became one of the oldest narrative forms among nations. Like modern writers, ancient storytellers used narrators to convey events and organize the story world. The narrator may thus be regarded as the author’s representative in the text: the figure who recounts the story and sets it in motion, although he/she is not necessarily its creator. In classical narrative texts, the narrator often occupies a transcendent, almost godlike position; in later periods, especially after the Renaissance and with the rise of the modern novel, this position becomes earthlier and more artistic. Theorists have accordingly classified narrators according to their narrative level, point of view, degree of knowledge, and distance from events. Ferdowsi’s <em>Shahnameh</em>, as a foundational work of Persian literature, has a strong narrative structure and can be productively examined through modern narratological concepts.<br />  پژوهش حاضر با تمرکز بر داستان «رستم و سهراب» در <em>شاهنامه</em>‌ی فردوسی، به بررسی چگونگی حضور راوی و تأثیر آن بر ساختار روایت و شیوه‌ی بازنمایی شخصیت‌ها می‌پردازد. هدف، شناخت جایگاه راوی در سطوح مختلف روایت و درک چگونگی تأثیر آن بر زاویه‌دید و رابطه‌ی میان صدای راوی و صداهای درون متن است. چارچوب نظری پژوهش بر پایه‌ی مفاهیم روایت‌شناسیِ ژرار ژنت و شلومیت ریمون‌ـ‌کنان تنظیم شده و نمونه‌هایی از روایت در دو سطح برون‌داستانی و درون‌داستانی بررسی شده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد راوی در بیشتر بخش‌ها در جایگاه دانای کل، بیرون از داستان عمل می‌کند و بر زمان، مکان و ذهن شخصیت‌ها، اشراف دارد. در عین حال، در برخی صحنه‌ها، روایت به شخصیت‌ها سپرده می‌شود و این امر موجب تغییر موقتی زاویه‌دید و تنوّع در بیان می­گردد. مداخله‌های تفسیری راوی، به ویژه در بیان داوری‌های اخلاقی یا احساسی، بر لایه‌ی معنایی داستان اثر می‌گذارد و به درک بهتر فضای تراژیک کمک می‌کند. در مجموع، داستان رستم و سهراب نمونه‌ای از تعامل میان روایت برون‌داستانی و درون‌داستانی را نشان می‌دهد که در آن، پیوند میان دیدگاه راوی و تجربه‌ی شخصیت‌ها به شکلی تدریجی و چندلایه شکل می‌گیرد.<br /><br /> <br /> <br /> <br />  https://jba.shirazu.ac.ir/article_8715_1abe9a4288d9339bbb4d1dbafec4cfd9.pdf