دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 مقالات آماده انتشار 2026 08 31 A Reanalysis and New Interpretation of a Verse from Khosrow and Shirin by Nizami Ganjavi بررسی و بازشرح بیتی از خسرو و شیرین نظامی گنجوی 8825 10.22099/jba.2026.55813.4741 FA رضا رفایی قدیمی مشهد استادیار زبان و ادبیات فارسی- دانشگاه بجنورد Journal Article 2026 02 28 Khosrow and Shirin, as one of the masterpieces of Nizami Ganjavi, is distinguished both for its refined poetic language and for its rich imagery; for this reason, it has repeatedly been explicated by numerous scholars and commentators. Despite these extensive efforts, some verses of this masnavi still present semantic and imagistic ambiguities. The present study examines and reinterprets one of the controversial and much-disputed verses of Khosrow and Shirin. The verse in question, describing Shirin and her attendants strolling in the plain of Anjerak, reads:<br /><br />در آن مینوی میناگون چمیدند فلک را رشته در مینا کشیدند<br /><br />Previous commentators have offered widely divergent interpretations of this verse, such that almost no two explanations fully coincide. This study first surveys these differing interpretations and their points of disagreement. It then proposes a new reading based on contextual and textual evidence, grounding the phrase “reshte keshidan” in its technical meaning within the art of enameling. By considering the semantic multiplicity of this expression and the overlap between the celestial (Falak) and artistic (enamel) imagistic fields, the study argues that probably,Nizami deliberately employed a technical term from enameling to construct a layered metaphor. In this interpretation, the earth—likened to an enameled surface—is adorned by the luminous presence of Shirin and her companions, who function metaphorically as delicate silver filaments embellishing the enamel, thereby establishing a poetic counterpoint between earth and sky. خسرو و شیرین به مثابۀ یکی از شاهکارهای نظامی گنجوی، چه از حیث بهره‌مندی از زبان ادبی و چه از منظر تصویرپردازی اثری ممتاز است و به همین دلیل، بارها توسط استادان و شارحان مختلف شرح شده است. علی‌رغم تلاش‌های بسیار شارحان، برخی از ابیات این منظومه هنوز با ابهام و نارسایی معنایی و تصویری روبرو است. در این نوشتار، یکی از ابیات بحث‌برانگیز و محل اختلاف خسرو و شیرین، بررسی و بازشرح شده است. بیت مورد نظر، دروصف شیرین و یاران او و تفرج ایشان در دشت انجرک است:<br />در آن مینوی میناگون چمیدند فلک را رشته در مینا کشیدند<br />شارحان مختلف، شرح‌های گوناگونی از بیت بالا مطرح کرده‌اند که تماماً با یکدیگر متفاوت است و تقریباً هیچ تفسیر و شرحی از این بیت با شروح دیگر ماننده نیست. در این پژوهش، نخست شروح گوناگون و اختلاف آن‌ها بررسی شده و سپس، تلاش شده است که با ارائۀ شواهد و دلایل بافتی و متنی، شرح و تفسیر جدیدی از بیت موردنظر ارائه شود که بر مفهوم «رشته کشیدن» در هنر میناکاری مبتنی است. https://jba.shirazu.ac.ir/article_8825_3cb139c7e9b80634ca605bc1d4833442.pdf