معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 The defamiliarization of the court elements in the sonnets of Hindi style poets آشنایی زدایی از عناصر دیوانی در غزل شاعران سبک هندی 1 30 5306 10.22099/jba.2019.31198.3178 FA میر جلیل اکرمی استاد زبان و ادبیات دانشگاه تبریز دادرس محمدی دانشجوی دکتری دانشگاه تبریز Journal Article 2018 10 21 Defamiliarization, is one of the important techniques to escape vulgarity in structure and content of art, which is the tool of the poets' imagination to receive a distinctive and exciting language and transmits it to the audience. This subject was first introduced by Russian formalists. According to them, repeating of ancient vocabulary affects the text charm and reduce the audience’s interest and highlights defamiliarization requirement. The effects of poetry art are sometimes seen in all Persian poems but in the era of Indian style it is significant because of sonnet passage from glorious era, the effect of repetition and vulgarity on its elements, changing the base and audience of poetry art. Divan’s elements due to belonging to the court and similarity with the classical literature have been used repeatedly by poets but when Indian style emerged it has been repetitive and outdated. Therefore, Indian style poet has tried to keep them fresh with a different techniques such as fantastic attention to the elements detail, create content and using of paradoxical elements as well as the use of them in the alienation of vulgar landmarks. Here, we analyzed the use of these techniques in the Hindi style Ghazal in six topics. آشنایی‌زدایی از مهم‌ترین فنون گریز از ابتذال، در هر دو حوزه‌ی ساختار و محتوای هنرِ شعر است که ابزارِ خیال شاعران برای دریافتی متمایز و مهیّج از زبان و انتقال آن به مخاطب واقع ‌شده ‌است. این مبحث مهم نقد ادبی، نخستین‌بار به‌وسیله‌ی فرمالیست‌های روسی مطرح شد. به‌عقیده‌ی آنان تکرار واژگان و ترکیبات کهن، زیبایی متن و به‌تبعِ آن رغبت مخاطب را تهدید کرده و لزوم بیگانه‌سازی را نمایان می‌سازد. جلوه‌های این هنر شاعری را بیش‌و‌کم در تمام ادوار شعر فارسی می‌توان دید؛ اما در عصر رواج سبک هندی، به دلایلی همچون گذرِ شعر، به‌ویژه قالب غزل، از ادوار پرشکوه و به‌تبع آن تکرار و ابتذال عناصر آن و تغییر پایگاه و مخاطبِ هنرِ شعر، این تجلّی نمایان‌تر است. عناصر دیوانی نیز به دلایلی همچون تعلقشان به دربار، به‌عنوانِ عظیم‌ترین مهد پرورش شعر و سنخیّت با ادبیات فاخر و کهن ، به‌قدری استفاده شده‌اند که در زمان ظهور سبک هندی، غبار تکرار و کهنگی دامانشان را گرفته ‌است؛ بنابراین، شاعر سبک هندی با انواع فنونِ آشنایی‌زدایی همچون توجه خیالی به حواشی عناصر، مخالف‌خوانی، مضمون‌تراشی، کاربرد تناقض‌آمیز و کاریکاتوری عناصر و همچنین بهره‌جستن از آن‌ها در بیگانه‌سازی کنایات مبتذل، درصدد نوسازی و نمایاندن دگرگونه‌ی آن‌ها در شعر خود برآمده ‌است. در این مقاله، ذیلِ شش عنوان، به تحلیل کاربرد این شگردها در غزل سبک هندی پرداخته‌ایم.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 Harmony of phoneme & content in Hafez & Emad's ghazal تناسب آوا و مضمون در غزلیّات هم‏زمینة حافظ و عماد فقیه 31 60 5307 10.22099/jba.2019.22113.3292 FA طاهره ایشانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تهران Journal Article 2019 02 03 درباره‌ی شعر حافظ همواره این مسئله مطرح بوده که علّت محبوبیّت بیشتر شعر او در مقایسه با شعر شاعران هم‏روزگار او پس از آن چیست. عماد فقیه از جمله شاعران هم‏عصر حافظ است که شعرش توجّه حافظ را به خود جلب کرده و حتّی حافظ در استقبال از برخی اشعار وی، غزل‏هایی سروده است؛ امّا شعر عماد فقیه به زیبایی و دلپذیری شعر حافظ نیست. بنابر فرضیه‌ی این پژوهش، یکی از تفاوت‏های غزل حافظ با غزل عماد در جنبه‏های موسیقایی شعر نهفته است. موسیقی از جمله عواملی است که در همان خوانش اوّلیّه‌ی شعر حافظ، هر خواننده‏ای را حتّی بدون درک و دریافت آرایه‏های ادبی و معانی و مفاهیم تخصّصی و فنّی نهفته در آن، مجذوب خود می‏کند. این تفاوت زمانی آشکارتر می‏شود که حافظ اشعاری هم‏زمینه با اشعار عماد فقیه سروده است؛ بنابراین لازم است، موسیقی این‌گونه اشعار سنجیده شود تا بتوانیم فرضیّه‌ی خود را اثبات یا رد کنیم. یکی از جنبه‏های موسیقایی شعر، کاربست واج‏های متناسب با فحوای شعر است. واج و نقش القاگری آن در نظریّه‌ی موسیقی گرامون مطرح شده است. در این پژوهش برآنیم با بهره‏گیری از این نظریّه، به این پرسش پاسخ دهیم که شعر حافظ چه ویژگی‏ها و شاخص‏هایی از نظر آوایی دارد که سبب برتری شعر او بر شعر ‏عماد فقیه گردیده است. به‌همین‌منظور به تحلیل سنجشی ده غزل هم‏زمینه‌ی این دو شاعر به روش توصیفی‌تحلیلی و آماری پرداخته‏ایم. نتیجه‌ی این پژوهش گویای تأیید فرضیّه‌ی تحقیق است که به‌طورِ مفصّل به آن پرداخته شده است.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 Reflecting on the recording and description of some verses of the Shahnameh ملاحظاتی درباره‌ی ضبط و شرح برخی از بیت‌های شاهنامه 61 86 5319 10.22099/jba.2019.33693.3402 FA قدرت اله رسم بخش زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز محمود رضایی دشت ارژنه دانشیار دانشگاه شیراز Journal Article 2019 05 21 Abstract Ferdowsi's Shahnameh is a marvel on which the more we reflect and contemplate, the more we confront its linguistic dlicacies and nested meanings. Shahnameh is Ferdowsi's masterpiece which is easy to read but, at the same time, difficult to understand. In spite of the fact that ther are numerous explanations to the book, along with independent articles written to unfold some of its ambiguities, there are still a number of couplets whose authenticity is in question and hence cannot be recorded. In addition, the commentators' explanations on some of the verses are not acceptable. In this article, having analyzed some verses of Shahnameh edited by Jalal Khaleghi Motlagh, as the latest and best edition of Shahnameh, the researchers have found some inefficiencies and ambiguities in the description of certain couplets. This is either due to the insufficient attention paid to the texture of the text or due to the inaccurate recording of the couplets. Therefore, after critically scrutinizing the recording of some couplets, the researchers, first, have given some suggestions for a more accurate recording of the couplets. Then, after critically reviewing the descriptions of some of the couplets, an attempt has been made to provide a more appropriate meaning by giving reference to the intratextual and extratextual resources. شاهنامه‌ی فردوسی، آمیزه‌ای رازناک است که هرچه بیشتر در آن تأمّل کنیم و ژرف‌نگرانه‌تر بنگریم، بیشتر متوجّه ظرایف زبانی و معانی تودرتوی آن می‌شویم. این اثر سترگ، متن آسان‌نمای دیریابی است که با وجود شرح‌های متعدد و مقاله‌های مستقل در تبیین برخی ابهام‌های آن، هنوز کم نیستند بیت‌هایی که در ضبط آن‌ها تردید است و بیتهایی که توضیح شارحان درباره‌ی برخی از آنها پذیرفتنی نمی‌نماید. در این جستار نگارندگان با واکاوی برخی از بیت‌های شاهنامه‌ی ویراسته‌ی جلال خالقی‌مطلق، به‌عنوانِ تازه‌ترین و بهترین چاپ شاهنامه دریافتند که در برخی از موارد، نارسایی‌ها و ابهام‌هایی در شرح ابیات دیده می‌شود که یا از توجّه ناکافی به بافت متن ناشی شده یا ابهام و نارسایی شرح، ناشی از ضبط نادرست بیت است. ازاین‌رو، در بخش نخست مقاله کوشش شده که با بررسی انتقادی ضبط چند بیت، نویسش موجّه‌تری پیشنهاد شود. در بخش دوّم مقاله، بعد از نقد شرح‌های ارائه‌شده درباره‌ی برخی از بیت‌ها، کوشش شده که با توسّل به منابع درون‌متنی و برون‌متنی، معنای شایسته‌تری ارائه گردد.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 Discourse and textual analysis of Rumiʼs Quatrains تجزیه و تحلیل گفتمانی و متنی رباعیات مولوی 87 112 5309 10.22099/jba.2019.30958.3165 FA احمد سنچولی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل Journal Article 2018 09 28 In analyzing Rumi's quatrains (Rubaiyat), the researcher has followed the discourse and textual construction proposed by Lotfallah Yarmohammadi applied to studying Khayyam's quatrains. To accomplish this, first, Rumi's quatrains are divided into two categories, Motemaken and Maghloob, and then the structures used in them are studied and analyzed. Most of Rumi's quatrains are classified as Maghloob, which is often uttered in moments of ecstasy, discovery and intuition. In the Maghloob quatrains, when the poet talks about "He", he implicitly talks about the truth, the beloved or Shams Tabrizi. These quatrains contain a kind of romantic and mystical theme. In contrast, the Motemaken quatrains concern general and philosophical issues about God, human beings and the universe. However, while, with regard to the constituent structures, these two types of Rumi's quatrains enjoy the same structures (such as description, recommendation, explanation, supplication, wish and prayer), considering their conceptual and content framework, they are different. In both types of quatrains, the description structure is considered the most important and pivotal structure, and since in this structure, the poet himself is in the position of the messenger and often expresses his condition, both at the time of being conscious and at the time of discovery and intuition, the direction of the message is towards the speaker and the tone is emotional and lyrical. در تجزیه و تحلیل گفتمانی رباعیات مولوی که برپایه‌ی ساخت گفتمانی و متنی پیشنهادی لطف‌الله یارمحمدی در خصوص رباعیات خیام صورت گرفته، نخست رباعیات مولوی به دو دسته‌ی متمکن و مغلوب تقسیم گردیده و سپس سازه‌های به‌کاررفته در آن‌ها بررسی و واکاوی شده است. بیشتر رباعیات مولوی به شیوه‌ی مغلوب است که غالباً در لحظه‌های وجد و حال و کشف و شهود بر زبان وی جاری شده است. در رباعیات مغلوب غالباً سخن از «او» در مقام حق، معشوق یا شمس تبریزی است و نوعی راز و نیاز عاشقانه و عارفانه در آن‌ها به‌چشم‌می‌خورد. درحالی‌که در رباعیات متمکن سخن از مسائل کلی و فلسفی در خصوص خدا، انسان و عالم هستی است. هرچند براساس سازه‌های تشکیل‌دهنده، هم رباعیات مغلوب و هم رباعیات متمکن مولوی سازه‌های یکسانی از قبیل توصیف، توصیه، تعلیل، تمنا، دعا و آرزو دارد، اما چارچوب فکری و محتوایی آن‌ها در این دو دسته از رباعیات متفاوت است. در هر دو نوع رباعی، سازه‌ی توصیف مهم‌ترین و محوری‌ترین سازه به‌حساب‌می‌آید و ازآن‌جا که در این سازه، شاعر خود در جایگاه فرستنده‌ی پیام قرار دارد و غالباً به بیان احوال خود، چه در لحظات آگاهی و چه در لحظات کشف و شهود پرداخته، جهت‌گیری پیام به سوی گوینده و کلام او از نوع عاطفی و غنایی است.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 A Review of Evidence of Welfare and Social Security in Ferdowsi's Shahnameh بررسی مصادیق رفاه و تأمین اجتماعی در شاهنامه ی فردوسی 113 134 5313 10.22099/jba.2019.32452.3296 FA عبداله شهریار دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، رامین صادقی نژاد استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی،اهر، ایران مریم محمدزاده استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی،اهر، ایران. Journal Article 2019 02 05 Abstract Welfare and social security are assigned as indicators of progress in developed societies. A review of historical documents and the social observations, carried out by the historians of the Sassanid period, of Iran indicates that, during their reign, Sassanid kings have more or less tried to improve people's life standard. Ferdowsi's Shahnameh is one of the valuable works which narrates the events of that era. The main question of this article is whether there is some evidence on this very important issue of welfare and social security in Ferdowsi's Shahnameh? The findings of this analytical-documentary study indicate that for all four components of welfare and social security, namely social insurance, social services, social welfare and social assistance, there lies certain practical and obvious evidence in Shahnameh. This manifests the attempts made by the government to provide the high level of welfare and social security for the people of that era. رفاه و تأمین اجتماعی، یکی از شاخص‌های پیشرفت در جوامع مترقّی است. بررسی اسناد تاریخی و مشاهدات اجتماعی مورّخان از ایران دوره‌ی ساسانی، بیانگر آن است که پادشاهان ساسانی در دوران فرمانروایی خود، کم‌وبیش برای بهبود زندگی مردم کوشیده‌اند. شاهنامه‌ی فردوسی یکی از آثارگران‌سنگی است که به روایت رخدادهای آن دوران پرداخته است. پرسش اصلی این نوشته این‌ است که آیا در این اثر، برای رفاه و تأمین اجتماعی مصادیقی می‌توان یافت؟ یافته‌های این پژوهش که به شیوه‌ی اسنادی‌تحلیلی به ‌انجام رسیده است، نشان می‌دهد که برای هر چهار مؤلّفه‌ی رفاه و تأمین اجتماعی، یعنی «بیمه‌های اجتماعی»، «خدمات اجتماعی»، «رفاه اجتماعی» و «مساعدت‌های اجتماعی»، مصادیق کاربردی و نمونه‌های بارز و روشنگری در شاهنامه‌ی فردوسی وجود دارد. این نمونه‌ها نشان‌دهنده‌ی اهتمام فرمانروایان برای ارتقا موضوع رفاه و تأمین اجتماعی در میان مردم در آن دوران است.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 The Importance and Necessity of Correcting Falaki Shirvani's Divan ضرورت تصحیح دیوان فلکی شروانی 135 158 5363 10.22099/jba.2019.34079.3437 FA مجتبی عبدالهی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی تهران محمد پارسانسب استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران محمود عابدی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران Journal Article 2019 06 28 Abstract One of the valuable literary activities in the contemporary era is correcting the texts left by the predecessors. The Divan of Shervani, the poet of the sixth century (AD 540), is one of the texts from which has not yet received a proper revision.This is mainly because of the unavailability of a reliable manuscript, collected during or close to the poet's era. In addition, those who have attemplted to correct the available manuscripts, have not observed the proper critical methods of text correction. The existing version corrected by Taheri Shahab in 1345 AH suffers numerous methodological and typographical defects. In this study, while showing the main correction defects of the existing version, such as "improper recordings", "displacement of verses", "scattered poem lines " and "typographical errors", it tends to introduce the new versions and explain their role in correcting the poems of Shervani. The poems of this poet are discussed in order to highlight the necessity of re-correcting the Divan of Falaki Shirvani, which, in addition to presenting a revised text of his poems, undoubtedly has a great impact on recognizing the stylistic features of Azerbaijani poetry and solving some problems of poems following this school . یکی از فعالیت‌های ارزشمند ادبی در دوران معاصر، تصحیح متون به‌جامانده از پیشینیان است. دیوان فلکی‌شروانی، شاعر قرن ششم (م551) از جمله متونی است که به دلیل در دسترس‌نبودن نسخه‌های خطی قابل‌اعتماد و نزدیک به عصر شاعر و نیز بی‎توجهی مصححان به روش‎های انتقادی تصحیح، تاکنون نسخه‌ی منقّح و پیراسته‌ای از آن در دست نبوده است و تصحیح موجود که طاهری‌شهاب در سال 1345 ه.ش انجام داده، کاستی‌هایی از نظر روش و نواقص چاپی فراوانی دارد. در این پژوهش، ضمن نشان‌دادن عمده‎ترین نقص‌های تصحیح موجود، از جمله: «ضبط‌های ناروا»، «جابه‌جایی ابیات»، «به‌هم‌ریختگی مصراع‌ها و اجزای ابیات» و «غلط‌های چاپی متن»، به معرفی نسخه‌های نویافته و تبیین نقش آن‌ها در اصلاح متن اشعار این شاعر پرداخته می‌شود تا از رهگذر این امر، ضرورت تصحیح مجدد دیوان فلکی‌شروانی (علاوه‌بر عرضه‌ی متنی منقّح از اشعار او که بدون شک تأثیر بسزایی در شناخت خصایص سبکی شعر آذربایجان و حل برخی از مشکل‌ها اشعار شاعران این سبک دارد) بیش‌ازپیش آشکار گردد.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 A study on the antiquity and originality of Mohammad Hanafieh's Jangname پژوهشی در قدمت و اصالت جنگنامه‌های محمد حنفیه 159 186 5310 10.22099/jba.2019.33137.3346 FA رحیم فرج الهی زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران غلامحسین شریفی ولدانی اصفهان - دانشگاه اصفهان - دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی - گروه زبان و ادبیات فارسی. Journal Article 2019 04 16 Abstract Muhammad ibn Ali ibn Abu Talib, known as Muhammad ibn al-Hanafiyyah, has inadvertently become the central figure of a number of Ghali and extremist sects of moderate Shi'ism. The first of these sects is Kysanyh which has inspired the subsequent sects ideologically. There are several literary works (in prose and verse) on the life story of Muhammad ibn Hanafiya, which are generally known as Jangname-ha-ye Mohammad Hanafiyya. The manuscripts of these works are found to be very recent and even the evidence found in their text does not go further than the Safavid era. Regarding this as well as the cultural developments of the Safavid era, scholars assume that the formation and spread of such works can be attributed to the Safavid era. However, in ancient historical, sectarian and literary texts, there is some evidence testifying that the stories of Muhammad Hanafieh can be traced back several centuries before the Safavids. The present paper has sought to examine such evidence and its temporal origin. The researchers of this study hold that the activities of Ghulāt sects have some links with the popular culture and literature. محمدبن علی‌بن ابی‌‎‌طالب، مشهور به محمدبن الحنفیه، به‌طور ناخواسته تبدیل به شخصیت محوری شماری از فرقه‌های غالیانه و افراطی از تشیع اعتدالی شده است. نخستین این‌ فرقه‌ها، فرقه‌ی کیسانیه است. فرقه‌های بعدی از این فرقه در مسایل عقیدتی الگو گرفته‌اند. آثار منظوم و منثور متعددی درباره‌ی سرگذشت داستانی محمد‌بن حنفیه در دست است که با عنوان کلی جنگ‌نامه‌های محمد حنفیه شناخته می‌شوند. نسخه‌های خطی این آثار بسیار متأخرند و حتی قراین موجود در متن آن‌ها نیز از روزگار صفوی فراتر نمی‌رود. با توجه به این نکته و نیز تحول‌های فرهنگی عصر صفوی، به‌گمان پژوهشگران، شکل‌گیری و رواج این گونه آثار معمولاً در عصر صفوی بوده است. با این‌ حال، در متون تاریخیِ فرقه‌نگاری و ادبی کهن، شواهد و منقولاتی دیده می‌شود که پیشینه‌ی داستان‌های محمد حنفیه را به چند سده پیش از صفویان می‌رساند. جستار حاضر در پی بررسی این شواهد و دیرینگی آن‌ها خواهد بود. به نظر نویسندگان دستاورد فعالیت فرقه‌های غلات، در پیوند آن‌ها با فرهنگ و ادبیات عامیانه مشخص می‌شود.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 A Survey on different meanings of the pronouns 'I' and 'We' in Hafez's Divan نگاهی به چگونگی انواع من و ما در دیوان حافظ 187 216 5359 10.22099/jba.2019.33593.3390 FA رویین تن فرهمند استادیار دانشگاه ولی عصر رفسنجان Journal Article 2019 05 14 Abstract Hafez has an exceptional ability in choosing the best words to convey meanings. The significant frequency of the pronouns "I" and "we", with various meanings and functions, in Hafez's poetry indicates that the poet tends to express personal, social, mystical, reprehensible, romantic, cosmic and eternal human sorrows. Hafez, in about 200 verses, reflects different types of "I" and "we" in connection with the mentioned subjects, very artistically. The issue of love, in a sort of visible and invisible way, is connected with Hafez's 'I' and 'we', as the affectionate and melancholic beings, manifests the eternal destiny of human beings with all its ups and downs. The prominent themes in Hafiz's 'I' and ' we', as a human being, are love, blame, and fate, something inevitable and inescapable in life. The pronoun 'We' also has multiple meanings in Hafez's perception and poetic style, resembling those found in 'I', but with a lower frequency. Considering the main tenets of Hafez's poems, the presence of different kinds of descriptive and attributive 'we' and 'I', represents the poet's attitude towards desirable and undesirable aspects of the time, estrangements, and human existential contradictions. However, the employment of affectionate 'we' and 'I', in Hafez's poems, manifests all good and evil traits of human beings. The use of collective noun adjectives, consecutive fixed phrases, consecutive adjectives with “and” as a conjunction,adjective, or addition, used after the poet’s pseudonym, are the signs that contribute to a better understanding of 'I' and 'we' in Hafez’s lyrical poetry. حافظ، توانی شگرف در گزینش بهترین واژه‌ها، برای انتقال معانی دارد. بسامد معنادار انواع «من» و «ما» در شعر حافظ، بیانگر آن است که شاعر از این شیوه‌های خاص زبانی برای بیان گزاره‌های شخصی، اجتماعی، عرفانی، ملامتی، عاشقانه و دغدغه‌های جهان‌شمول بشری، بهره‌ می‌گیرد. حافظ، در پیوند با مضمون‌های اشاره‌شده، در حدود 200 بیت انواع «من» و «ما» را در همه سروده‌هایش بسیار هنرمندانه بازتاب داده است. عنصر عشق، به‌گونه‌ای پیدا و پنهان با «من» و «ما»پردازی‌های حافظ، پیوسته ‌است. در «ما» و «منِ» عشق‌باز و ملامتی حافظ، سرنوشت جاودانه‌ی بشر با همه‌ی فراز و نشیبش، جلوه می‌کند. بن‌مایه‌ی برجسته در «من» و «ما»های بشری حافظ عشق، ملامت و تقدیر است؛ راه‌پویی‌ای ناگزیر و گریزناپذیر. «ما» نیز در منطق و شیوه‌ی شاعری حافظ کاربردی چندگانه دارد و مضمون‌های آمده در انواع «من» را با بسامد کمتری، بازتاب می‌دهد. با توجه به رسالت شعر حافظ، بازتاب انواع «ما» و «من» توصیفی و اسنادی، مدخل‌هایی هستند که نگرش شاعر را به پسندها و ناپسندهای روزگار، غربت انسان و تناقض‌های وجودی‌اش، نشان می‌دهد. در «ما» و «من» غنایی حافظ، همه‌ی بالا و پست انسان، نمایان است. کاربرد صفات جمع جانشین اسم، تتابع اضافات، صفات پیاپی با واو عطف و صفات و اضافات پس از تخلّص شعری نشانه‌های دیگری هستند که به شناخت «ما» و «من» غنایی در اشعار حافظ کمک می‌کنند.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 Analyzing Non-Poetic Components in Shamloo's Prose Poetry تحلیل عوامل ناشاعرانگی ها در شعر منثور شاملو 217 240 5386 10.22099/jba.2019.34868.3526 FA مختار فیاض گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ، ایران اسحاق طغیانی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ، ایران غلامحسین شریفی ولدانی اصفهان - دانشگاه اصفهان - دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی - گروه زبان و ادبیات فارسی. Journal Article 2019 09 16 Abstract Ahmad Shamloo is the main representative of prose poetry in the contemporary Iranian literature. Numerous articles and critiques have been written on the various aspects of his poetry. Most critics have used Shamloo's own poems as the verification of the representation of prose poetry; Thus, It is noticed that, except in few cases, most studies carried out on the strengths and virtue of his poems,the weaknesses and defects of his poems have not been the focus of studies. Hence, so far, no article has independently and scientifically traced the non-poetic compenents of Shamloo's poetry. In this article, an attempt has been made to examine factors such as the transformation of poetry into fiction, prose, comedy, rhetoric, report, and literary pieces, as well as his entanglement of mere conceptualism and self-projection, leading his poetry to slipping into non-poetry. The present study has adopted descriptive-analytic approach. Having collected and analyzed library resources, the researchers have found eight elements of non-poeticnesses in Shamloo's poetry. احمد شاملو نماینده‌ی اصلی شعر منثور در ادبیات معاصر ایران است. درباره‌ی وجوه مختلف شعری او در این قالب، مقاله‌ها و نقدهای بسیاری نوشته‌ شده ‌است. بیشتر نگاه منتقدان معطوف بر بازنمایی شعر منثور از آینه‌ی شعر این شاعر بوده‌ است؛ بنابراین برجستگی‌ها و نقاط قوت او بیشتر بررسی شده است و بر نقاط ضعف شاعری او در مراحل چندگانه‌ای که برای رسیدن به قله‌ی شعر منثور پیموده، به‌جز در نمونه‌هایی معدود و به‌صورت گذرا، کمتر نگاه افکنده‌اند. به‌نحوی که هیچ مقاله‌ای تا امروز به‌صورت مستقل و علمی رد ناشاعرانگی‌ها را در شعر شاملو پی‌ نگرفته ‌است. در این مقاله کوشیده شده‌ است عواملی چون تبدیل شعر به داستان‌گونه، نثرنوشته، نمایشنامه‌ی کم‌مایه، خطابه، گزارش‌واره و قطعه‌ی ادبی و همچنین گرفتارشدن در چنبره‌ی مفهوم‌گرایی صرف و فرافکنی که موجب لغزش‌های شعر شاملو از شعریت به ناشاعرانگی شده، بررسی‌ شود. روش تحقیق در این مقاله توصیفی‌تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای است که در آن هشت عامل از عوامل ناشاعرانگی در شعر این شاعر بررسی شده ‌است.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 Analysis of some of mythological, epic and folkloric themes hints of horse in Nizami Ganjavi’s Khamsa بررسی برخی نکات و اشارات اساطیری، حماسی و فولکلوریک مربوط به اسب در خمسه نظامی گنجوی 241 266 5409 10.22099/jba.2019.32958.3333 FA سعید کریمی قره‌بابا استادیار رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور Journal Article 2019 03 17 Analysis of some of mythological, epic and narrative themes hints of horse in Nizami Ganjavi’s Khamsa Abstract Horse has been of great significance for past generations, and thereby is has carried a number of hints as well as cultural references for many centuries. As such, horse has gained important role in all classical literary masterpieces. In this study, some mythological, epic and narrative hints of horse in Nizami Ganjavi’s Khamsa have been examined. Such analysis would help us understand subtleties of the poet’s short and long stories. Relying on his in-depth recognition of symbolism, psychology and anthropology, Nizami has turned horse to a central sign in his works. In underlying layers of these narrative indications, some mythological and epic elements are present. Sacrificing, descending from sun, relationship with the god of water, metamorphosis, totemic function are some topics introduced and discussed in the present study. Keywords: horse, motif, mythology, epic, story, Nizami’s Khamsa اسب در زندگی مردمان کهن اهمیت بسیاری داشته است و همین امر باعث شده تا هاله‌ای از اشارات و ارجاعات فرهنگی پیرامون آن شکل گیرد. در بیشتر شاهکارهای ادبیِ قدیم، اسب نقش و جایگاه ویژه‌ای دارد. ما در جستارِ پیش رو برخی نکات اساطیری، حماسی و داستانی مربوط به اسب در خمسهی نظامی گنجو‌ی بررسی کردهایم. آگاهی از این نکته‌ها ما را با ظرایف و دقیقههای داستان‌های کوتاه و بلند نظامی بیشتر آشنا می‌کند. نظامی خودآگاه یا ناخودآگاه در پرداخت شخصیت اسب از اساطیر، آیین‌ها، متون حماسی، افسانه‌ها، باورهای عامیانه،‌ روایت‌های داستانی و تاریخی بهره‌ گرفته‌ و به یاری دانش وسیع خویش در حوزه‌های نمادشناختی، روان‌کاوی و مردم‌شناختی، اسب را به یک دال مرکزی در منظومه‌هایش بدل ساخته ‌است. در این مقاله هفت اشارهی داستانی واکاوی شده است. در لایه‌های ژرف این اشاره‌های داستانی، عناصری اساطیری- حماسی و فولکلوریک جریان دارد. قربانیکردن، خورشیدی‌نژاد بودن، ارتباط با ایزدان آب، پیکرگردانی و کارکرد توتمیک از جمله مباحث مفصلی است که در پیوند با اشاراتِ داستانیِ مربوط به اسب در خمسهی نظامی طرح‌کرده‌ایم.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 The Poetic Expression of Color and Rhythm in Lyrics of Biddle Dehlavi تجلّی شاعرانه‌ی رنگ و آهنگ در غزلیات بیدل دهلوی 267 294 5362 10.22099/jba.2019.31447.3203 FA محمد میر دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل سامره شاهگلی کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل Journal Article 2018 11 15 Abstract Among the important rhetorical images that play an effective role in examining and recognizing the personal style of each poet are the use of colors, rhythm and the extent to which the poet uses words encompassing these issues. The importance of this issue in the poetry of some poets, especially those who follow the Indian style (Sabk-i Hindi), is so great that through the employment of this, one can realize the tastes, beliefs, aspirations and desires of the poet. Bidel Dehlavi (1054-1133 AH) is one of the most prominent poets of Indian style who has abundantly used these features in his lyric poems. The purpose of this descriptive-analytical research is to study artistic innovations, together with the semantic frequency of color and rhythm, and its synonyms (song, rhythm, music, whisper, sound, moan, etc.) in Biddle Dehlavi's lyric poems. The result of the research indicates that the poet with a creative attitude and expression has expressed color and rhythm, with a significant frequency, as a motif and symbol of polysemy and structural axis of rhetorical images to convey various kinds of romantic-mystical thoughts, to contribute to the aesthetic of poetry, and to give harmony and balance to the language and its components. از جمله تصاویر مهم بلاغی که در بررسی و شناخت سبک شخصی هر شاعر نقش مؤثری ایفا می‌کند، کاربرد رنگ‌ها، آهنگ‌ها و میزان استفاده‌ی شاعر از این نوع واژه‌ها است. اهمیّت این مسئله در شعر برخی از شاعران، به‌ویژه شاعران سبک هندی به‌حدی است که از طریق آن می‌توان به بسیاری از سلیقه‌ها، باورها، آرزوها و خواسته‌های شاعر پی‌‌برد. بیدل دهلوی (1054-1133 ه.ق) یکی از برجسته‌ترین شاعران سبک هندی است که در غزلیات خود به‌فراوانی از این امکان بهره‌گرفته است. هدف از این پژوهش توصیفی‌تحلیلی، بررسی نوآوری‌های هنری و بسامد معنایی رنگ و آهنگ، همراه با مترادفات آن (ترانه، نغمه، ساز، زمزمه، صدا، ناله و...)، در غزلیات بیدل دهلوی است. نتیجه‌ی تحقیق حاکی از آن است که شاعر با نگرش و بیانی خلّاقانه از لفظ رنگ و آهنگ، با بسامد چشمگیری به‌عنوانِ نقش‌مایه و نماد چندمعنایی و محور ساختاری تصاویر بلاغی برای بیان انواع اندیشه‌های عاشقانه-عارفانه، زیبایی شعر، هماهنگی و تناسب‌بخشیدن به اجزای کلام استفاده نموده است.

معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز شعر پژوهی(بوستان ادب) 2008-8183 12 3 2020 11 21 The Correction and explanation of a verse from Rudaki Samarkandi's Divan مقاله کوتاه: تصحیح و توضیح یک بیت از دیوان رودکی سمرقندی 295 306 5361 10.22099/jba.2019.33075.3335 FA زهرا نصیری شیراز گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه شهید چمران اهواز نصراله امامی گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه شهید چمران اهواز سجاد دهقان گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2019 04 07 Abstract Rudaki Samarkandi is one of the pioneering and prominent poets of Khorasan literary field (sabk-i Khorāsānī). Because of its simplicity and fluency, poems of Rudaki have always been of interest to poets and scholars, both contemporary to his age and periods later. Owing to the inclusion of old Dari words, and because of his poetic style and ideas, Rudaki's poems have been popular among the scholars of Iran, Tajikistan, and Afghanistan. There were numerous verses attributed to Rudaki, but only a few verses survived. From the numerous poems attributed to Rudaki, scholars, such as Braginsky, Nafisi, Mirzayev, etc., engaged in correcting his poems, have found only a very small number of them, most of which are attributed to two or more other poets as well. Therefore, retrieving or correcting Rudaki's poems are of prime importance to researchers working on Rudaki and those who are interested in his poems. In the present study, the authors have attempted to address the first stanza of the following poem which has some implications to Kalīla wa-Dimna and give some suggestions for the second stanza: As the idiot camel step forward to the niche Is unaware of the cunning fox, chough and wolf رودکی سمرقندی از جمله شاعران پیشگام و برجسته‌ی حوزه‌ی ادبی خراسان است. شعر رودکی به‌ دلیل سادگی و روانی همواره توجّه بسیاری از شاعران هم‌عصر و دوره‌های بعد را به خود جلب کرده است. اشعار رودکی به‌سببِ اشتمال بر لغات کهن دری، سبک شاعری و اندیشه‌های وی، مورد توجّه پژوهشگران فارسی‌زبان در ایران، تاجیکستان و افغانستان قرار گرفته است. اگرچه دیوان رودکی در گذر حوادث روزگار به تاراج رفته و جز ابیات اندکی از آن به دست ما نرسیده است، برخی مصححان از جمله: براگینسکی، نفیسی، میرزایف و...، از اشعار پُرشمار این شاعر، مقدار بسیار ناچیزی را از لابه‌لای متون بیرون آورده‌اند که بسیاری از آن اشعار به دو یا چند شاعر دیگر نیز منسوب است. به‌همین‌دلیل بازیابی یا تصحیح بیت یا ابیاتی از رودکی، در این روزگار برای رودکی‌پژوهان و دوستداران اشعار وی بسیار اهمیّت دارد. نگارندگان در پژوهش حاضر سعی دارند ایراد موجود در مصراع نخست این بیت رودکی را: چنان‌که اشتر ابله سوی کنام شده ز مکر روبه و زاغ و ز گرگ بی‌خبرا که گوشه‌چشمی به حکایتی از کلیله و دمنه دارد، بررسی کنند و درباره‌ی ضبط مصراع دوم نیز پیشنهادی ارائه دهند.