نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• فاطمه سادات طاهری

دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان. کاشان. ایران.

چکیده

 چکیده
تحلیل گفتمان انتقادی رویکردی بینارشته­ای است که زبان، جامعه، ایدئولوژی و قدرت از مؤلفه­های اصلی آن شمرده­می­شوند. ون­دایک، به­عنوان یکی از نظریه­پردازان تحلیل گفتمان انتقادی با مطرح­کردن مربع ایدئولوژیک خویش، به­دنبال تبیین چگونگی اثرگذاری ایدئولوژی در متون اجتماعی- شناختی است؛ باتوجه به تأثیر متقابل جامعه و ادبیات، نگارنده می­کوشد طبق نظریه­ی ون­دایک، قصیده‌ی «نامه‌ی اهل خراسان» انوری را -که تظلم­نامه‌ی مردم خراسان به حاکم سمرقند ­است- با روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متن شعر و پاسخ به این پرسش که انوری در این قصیده کدام­یک از راهبردهای چهارگانه‌ی تحلیل گفتمان انتقادی ون‌دایک را برای برجسته­کردن ویژگی­های منفی دیگری و تقویت ویژگی­های مثبت خود/خودی به­کارگرفته­است؟، بررسی­­کند. یافته­ها نشان­می­دهد انوری بدون اشاره به ویژگی­های منفی خود/خودی و ویژگی­های مثبت غیرخودی/دیگری با تمهیدات واژگانی، نحوی و بلاغی به بزرگ­نمایی ویژگی­های منفی دیگری و ویژگی­های مثبت خود/خودی می­پردازد تا ازطریق قدرت حاصل از کنترل ذهن مخاطب، وی را اقناع­کند تا به هدف خود که مبتنی­بر ایدئولوژی عدالت­طلبی و ظلم­ستیزی است، دست­یابد.
 
 

کلیدواژه‌ها

•  انوری
• تحلیل گفتمان انتقادی
•  قصیده­ ی نامه‌ی اهل خراسان
• ون­دایک

موضوعات

• ادبیات قدیم

عنوان مقاله [English]

An Analysis of Anvari’s Ode, "Letter from Khorasanis”, Based on Van Dijk's ‎Critical Discourse Analysis

نویسنده [English]

• Fatemesadat Taheri

Associate Prof of Persian Language and Literature, University of Kashan, Kashan. Iran.

چکیده [English]

Critical discourse analysis is an interdisciplinary approach that studies ideologies and how language is used, thereby increasing the reader's awareness of the author's attitude and worldview. Theorists of this approach believe that the smallest sign in a text or discourse can help to understand society, history, politics, culture, and ethics in any era. Discourse analysis emerged following extensive scientific developments in disciplines such as anthropology, microsociology, cognitive and social psychology, linguistics, semiotics, and other social sciences and humanities fields interested in systematic studies of the structure, function, and process of producing speech and writing. Adherents of this approach analyze the discourse of texts in different ways. One of the experts in critical discourse analysis is Teun Adrianus van Dijk (1943), who has an important theory about ideology and tries to reveal the ideology of individuals and literary works through critical discourse analysis. Anvari's ode "Letter from Khorasanis" (Name-ye Ahl-e Khorasan), which was composed to complain about the oppressions of Ghozan and request justice from the ruler of Samarkand, is among the literary texts that can be examined according to Van Dijk's model, due to its social content and the representation of the poet's worldview and thoughts about the incident that occurred.
 

کلیدواژه‌ها [English]

• The Ode “Letter from Khorasanis”
• Anvari
• Van Dijk
• Critical Discourse Analysis
• Ideology