نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمود گرجی ¹
• محمدرضا حسنی جلیلیان ²
• علی نوری ³

¹ دانشجوی دکتری ادبیات عرفانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. ‏

² استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

³ دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

چکیده

نخستین ­بار «استفان کارپمن»، روان­شناس امریکایی، «شرور، قربانی و قهرمان» را به­عنوان سه نقش اصلی هر فرد در جامعه معرفی کرد. این نظریه، که سپس به ادبیات، نقد روان­کاوانه و تحلیل ساختار روایت­های ادبی نیز راه یافت، به «مثلث کارپمن» معروف شده­است. حضور شخصیت­های مثلث کارپمن در ساختار روایت و بسیاری از قصه­ها، داستان­ها و افسانه­ها، از مهم­ترین عوامل گیرایی آنها است؛ براساس نظریه­ی کارپمن، این سه نقش در داستان زندگی هر فردی دیده می­شود. افراد در هر سه نقش، جابه­جا می­شوند؛ نقش­ها، لزوماً پدیده­هایی انسانی نیستند و «قربانی» محور اصلی روایت است. پیرامون شعر و زندگی فروغ فرخزاد، شاعر مطرح معاصر نیز مباحث فراوانی مطرح شده است. از آنجا که ردپای شخصیت­های مثلث کارپمن در اشعار روایی فروغ دیده می­شود، مسأله‌ی این تحقیق، بررسی چگونگی این حضور و تبیین روان­شناختی آن است. از این رو، با هدف تبیین کارکردهای مثلث کارپمن در اشعار روایی این شاعر، برخی از مهم­ترین آثار او به روش توصیفی تحلیلی بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد: در اشعار روایی فروغ، نقش قربانی از دو نقش دیگر برجسته­تر است. همچنین به­نظرمی­رسد فروغ به­رغم تظاهر به گریز از نقش قربانی، از پذیرش این نقش راضی است. این رضایت­ ممکن­است برخاسته از برجستگی شاخصه‌ی  «زنانگی» باشد.
 

کلیدواژه‌ها

• ادبیات روایی
• سه ­گانه ­ی کارپمن
• فروغ فرخزاد

موضوعات

• ادبیات معاصر

عنوان مقاله [English]

The Function of Karpman’s Drama Triangle in the Narrative Poetry of Forough Farrokhzad

نویسندگان [English]

• Mahmoud Gorji ¹
• Mohamadreza Hasani Jalilian ²
• Ali Noori ³

¹ PhD Student in Mystical Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan ‎University, Khorramabad, Iran‎

² Prof of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan ‎University, Khorramabad, Iran, ‎

³ Associate Prof of Department of Persian Language and Literature, Lorestan University, Khorram Abad, Iran.

چکیده [English]

In the 1960s, the American psychologist Stephen Karpman introduced the three fundamental roles that every individual may assume in society: Persecutor, Victim, and Rescuer. This theory, later applied in psychoanalytic criticism and literary narrative analysis, became known as the Karpman Drama Triangle. The presence of these three roles within narrative structures and across myths, tales, and stories contributes significantly to their appeal. According to Karpman, the “Victim” is the central axis of the narrative, while individuals shift among the three roles, which are not necessarily restricted to human agents.In relation to the poetry and life of Forough Farrokhzad, one of the most prominent contemporary Iranian poets, numerous critical discussions have arisen. Since traces of Karpman’s Drama Triangle appear in her narrative poems, the problem under study is to examine the ways these roles are represented and to provide a psychological interpretation of their function. The findings reveal that the role of the “Victim” dominates her narrative poetry more than the other two roles. Furthermore, despite her apparent tendency to resist the victim role, Forough seems ultimately reconciled with it. This acceptance may be rooted in the prominence of her feminine identity and the social milieu in which she lived. As Karpman’s Drama Triangle is fundamentally psychological, this research adopts a descriptive-analytical method based on library resources to explore its functions in Forough Farrokhzad’s narrative poetry.

کلیدواژه‌ها [English]

• Forough Farrokhzad
• Karpman Triad
• narrative literature