نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احمد گلی ¹
• یدالله نصراللهی ²
• فرشته آهیخته ³

¹ استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران ‏

² دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران ‏

³ دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی (گرایش ادبیات غنایی) دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران ‏

چکیده

 
پدیده‌ی منسجم ادبیات، بی‌شک متشکّل از اجزائی است که هرکدام از این اجزا، با درونی‌شدگی نقش خود در روابطی متقابل با یکدیگر، یاریگر وقوع سامانه‌یافتگی این گستره شده‌اند. آن‌چه امروزه در زیرشاخه‌‌های نقد معاصر، به موضوع این روابط و تأثیرها می‌پردازد، گرایشی منتقدانه با مفهوم «نقد نفوذ» یا «ادبیات تأثیر» است که تحت مقوله‌های «نقد تکوینی» و «بینامتنیت»، به بررسی تأثیر و چگونگی تکوین یک اثر ادبی پرداخته است. این نحله‌ها با بررسی تطبیقی متون «پسامتنی» و آبشخور آن‌ها تحت عنوان «پیش‌متن»، در سایه‌سار عوامل دخیل در روابط بینامتنی چون «بیش‌متن»، «پیرامتن»، «فرامتن»، «سرمتن» و ... سعی بر آن داشته‌اند که میزان، نوع و کیفیت این تأثیر را تعریف و تفسیر کنند. از آن‌جا که نظیره‌های فارسی بر مدار روابط متأّثرانه‌ی میان‌متنی شکل گرفته و حیاتی ادبی یافته‌اند، شاخصه‌های بینامتنیِ این نحله‌ها را می‌توان در میان آن‌ها جستجو کرد. این مقاله با بررسی و تحلیل عناصر میان-متنی نقد تکوینی و ادبیات بینامتنی در نظیره‌ها، با تقابل متن‌های الگو، نشان داده است که نظیره‌ها با وام‌گیری مصالح زبانی، محتوایی و ادبی از اثر مادر، در گستره و مرز تراگونگی، بینامتنیت و تأثیرات صریح و غیرصریح، نمونه‌ای آشکار از تعامل و بازآفرینی متن مادر ارائه می‌کنند. یافته‌های کلیدی این پژوهش همچنین نشان دادند که نظیره‌ها ضمن حفظ پیوند با متن مادر، امکان نوآوری و خلق هویّت مستقلّ ادبی را دارند و روابط بینامتنی آن‌ها شامل انواع صریح، غیرصریح، ضمنی و تراگونگی است.
‌
 

کلیدواژه‌ها

• نقد نفوذ
• ادبیات تأثیر
• نقد تکوینی
• نظیره­های فارسی
• متون نظم

موضوعات

• ادبیات قدیم

عنوان مقاله [English]

An Analysis of Literary Imitations of the Most Important Persian Poetic Texts

نویسندگان [English]

• Ahmad Goli ¹
• Yadollah Nasrollahi ²
• Fereshteh Ahikhteh ³

¹ Prof of Persian Language& Literature, Azarbijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran

² Associate Prof of Persian Language and Literature,,Azarbijan Shaid Madani Univeristy, Tabriz, Iran

³ PhD Student of Persian Language& Literature, Azarbijan Shahid Madani, University , Tabriz, Iran

چکیده [English]

The tradition of nazirehguei (poetic imitation or model-based composition) in Persian literature is recognized as a creative method for reimagining classical texts. This literary practice enables poets to compose new and independent works while preserving the structural framework of earlier masterpieces. In this process, the poet adheres to the formal principles of the source text while simultaneously introducing personal perspectives and innovations. Nazirehguei is therefore not mere imitation; rather, it represents a dynamic dialogue between tradition and originality. This longstanding practice has played a significant role in transmitting literary concepts, styles, and aesthetic values across generations. Its prominent examples appear in counter-writings inspired by the works of Hafez, Sa’di, Rumi, and Ferdowsi—texts that, while revering their originals, offer fresh insights and new aesthetic sensibilities. Focusing on Persian poetic texts, the present study investigates the historical evolution of literary imitation and analyzes its aesthetic and thematic dimensions. Studying this literary tradition yields a deeper understanding of the development of Persian poetry and the relationship between classical and contemporary texts. The importance of this research lies in clarifying the function of imitative compositions as a bridge connecting different literary periods and as evidence of the evolving poetic taste and intellectual orientation of poets throughout history.
 

کلیدواژه‌ها [English]

• Criticism of Influence
• Literature of Influence
• Formative Criticism
• Persian Analogies
• Poetry ‎Texts