گسترة سنت رباعی خوانی مردمی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی

10.22099/jba.2021.41035.4071

چکیده

رباعی از مهم‌ترین و قدیم‌ترین قالب‌های شعر فارسی است. این قالب مشهور جز آنکه در شعر کلاسیک جایگاه ویژه‌ای دارد و شاعران بزرگی چون خیام را به خود جذب کرده است، میان مردم نیز بسیار رواج دارد و در مناطق مختلف و اقوام گوناگون با نام‌ها و کارکردهای متفاوت در آیین‌ها و مراسم سوگ و سرور خوانده می‌شود و خنیاگران محلی آن را با ساز و آواز می‌نوازند و می‌خوانند. رباعی‌های مردمی ویژگی‌هایی دارد که آن را از نوع کلاسیک آن متمایز می‌کند. روش مطالعه بررسی موردی و براساس طرحی جامع با عنوان «بومی سرودهای ایرانی» انجام پذیرفته که تمامی گونه‌های شعری را شناسایی می-کند. در این پژوهش 14 گونه رباعی در مناطق مختلف ایران و کشورهای فارسی زبان شناسایی شد که به گویش محلی بود. این گونه‌های بومی رباعی در شرق ایران با نام‌های «روایی»، «چهاربیتی»، «غریبی»، «باخرزی»، «ارده‌خوانی»، «فلک‏خوانی»، «موریگی»، «ارده»، «ربّایی» و در شمال ایران با عنوان «ربایی خئون» و «امیری» و در جنوب ایران به «رباهی، «داربازی» و «خیام‌خوانی» شهرت دارد. بیشترین کاربرد رباعی در خراسان بزرگ است. این مقاله برای نخستین بار این گونة مهم را در میان مردم معرفی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Quatrain Reading

نویسنده [English]

  • hasan zolfagari
PHD
چکیده [English]

Quatrain is one of the most important and oldest forms of Persian poetry. Quatrain has a special position in classical poetry which has attracted great poets such as Khayyam. This famous Persian poetry form is popular among people in different regions and ethnic groups due to its various utilities and functions in rituals and mourning ceremonies. The local minstrels play and sing quatrain with instruments and songs. Folk quatrains have features that distinguish them from their classical type. Quatrain in the east of Iran is being recognized with the names of "Ravaei," "Chaharbeiti," "Gharibi," "Bakharzi," "Ardeh Khani," "Falak Khani," "Mourigi," "Ardeh," "Rabbaei." In the north of Iran, with the titles "Robaei Khaon" and "Amiri," in the south "Robahi," Darbazi "and" Khayyam Khani " quatrain is known. The most common use of quatrains is in Greater Khorasan. This study introduces this important form of Persian poetry among the people for the first time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quatrain Reading
  • Popular Literature
  • Types of Quatrain Reading
  • Quatrain Names