بازآفرینی شعر حافظ در شعر معاصر از منظر آشنایی زدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 استاد دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان

3 استاد دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

10.22099/jba.2022.41610.4115

چکیده

چکیده
آشنایی‌زدایی از مفاهیم کاربردی نقد ادبی فرمالیسم روسی است. بر مبنای این نظریه، کار شاعر یا هنرمند، آشنایی‌زدایی در کلام و شعر است. ازآنجایی‌که کثرت کاربرد، به عادی شدن مسائل زیبایی‌شناسی و بی‌تأثیرشدن لذت شاعرانه‌ی مخاطب منجر می‌شود؛ هنرمند وظیفه دارد؛ با بهره‌گیری از شگردهای‌ زبان شاعرانه، به زدودن غبار عادت از کلام و شعر بپردازد و به درک عمیق‌تر مخاطب از اثر ادبی و هنری کمک کند. بی‌تردید، در عرصه‌ی شعر و ادب، بدون بهره‌گیری از اشعار شاعران پیشین، آفرینش شعری نو امکان‌پذیر نیست؛ در بازآفرینی سروده‌های متقدمین، ارتباط اجزاء ساختار، جنبه‌های ادبیت متن، وجه غالب و برجسته‌سازی موتیف‌های خاص متون کهن دستمایه‌ی شاعران قرار می‌گیرد؛ تا با بیانی دیگر، به مضمون‌آفرینی و ترکیب‌سازی واژگانی بپردازند.قرن‌هاست که فرهنگ و ادبیات سرزمین ما، تأثیرپذیر از غزلیاتِ حافظ است. پیوند شعر معاصر با غزلیات حافظ در تمام انواع شعر، از سنتی، نیمایی، سپید و گفتار دیده می‌شود. در این پژوهش، با رویکرد ساختاری و به شیوه‌ی توصیفی-تحلیلی، آشنایی‌زدایی‌های شعر معاصر از غزلیات حافظ بررسی ‌شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد؛ شاعر معاصر در بسیاری موارد با بهره‌گیری از انواع هنجار گریزی، اشعار خواجه را به سبک و سیاق خویش تغییر می‌دهد و با توجه به اهداف شاعرانه‌ی خویش به آشنایی‌زدایی دست می‌زند. گاه به ساخت‌واژگانی تازه می‌پردازد و گاه به مضامین غزلیاتش از زاویه‌ای دیگر می‌نگرد تا ضمن برجسته‌سازی وجوه غالب اشعار حافظ، مخاطب را به شگفتی وا‌دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

recreating Hafez's poetry in contemporary poetry from the perspective of familiarization

نویسندگان [English]

  • Armineh Kazemi Sangdehi 1
  • ahmad goli 2
  • naser Alizadeh khayyat, 3
1 Azarbaijan Shahid Madani University، Tabriz،Iran
2 Professor of Shahid Madani University of Azerbaijan
3 Professor of Shahid Madani University of Azerbaijan
چکیده [English]

Abstract
Defamiliarization is one of the practical concepts of literary criticism of Russian formalism. According to this theory, the work of a poet or artist is de-familiarization in words and poetry. Whereas the multiplicity of uses leads to the normalization of aesthetic issues and to the ineffectiveness of the poetic pleasure of the audience; The artist has a duty; Using the techniques of poetic language, to remove the dust of habit from words and poetry and help the audience to understand the literary and artistic work more deeply. Undoubtedly, in the field of poetry and literature, it is not possible to create a new poem without using the poems of previous poets; In recreating the poems of the pioneers, the relationship between the components of the structure, aspects of the literature of the text, the dominant aspect and highlighting the specific motifs of the ancient texts are used by the poets; To recreate the content and words in another way. For centuries, the culture and literature of our country have been influenced by Hafez's lyric poems. The connection between contemporary poetry and Hafez's lyric poems can be seen in all types of poetry, from traditional, Nimai, Sepid and speech. In this research, with a structural approach and descriptive-analytical method, the unfamiliarity of contemporary poetry with Hafez's lyric poems has been studied. The results obtained show; In many cases, the contemporary poet, using various types of aberrations, changes Khajeh's poems in his style and context, and according to his poetic goals, de-familiarizes himself. Sometimes he composes new words and sometimes he looks at the themes of his lyric poems from another angle in order to highlight the dominant aspects of Hafez's poems and surprise the audience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Hafiz
  • Contemporary Poetry
  • Russian formalism
  • defamiliarization