بررسی حکایت و منظومۀ بلوچی «باگین بَشکرد» و مقایسۀ آن با حکایت امیر نصر سامانی و قصیدۀ «بوی جوی مولیان» رودکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار

10.22099/jba.2022.42718.4193

چکیده

داستان‌سرایی در ادبیات ایرانی سابقۀ دیرینی دارد و در این میان، اقوام ایرانی بویژه بلوچ‌ها از جایگاه خاصی برخوردار هستند. از جمله داستان‌های مشهور در ادبیات بلوچی، ماجرای برانگیختن سیَدخان برای دیدار و وصال محبوب در هجران، توسط شاعر بلوچ «ابراهیمِ راسکی» است که شباهت زیادی به حکایت برانگیختن امیر نصر سامانی توسط رودکی برای بازگشت به بخارا دارد. ابراهیم راسکی سرایندۀ منظومۀ «باگین بَشکرد» از شاعران برجستۀ ادبیات بلوچی در اواخر قرن سیزدهم هجری است. این منظومه سراسر در وصف دلدار و اسب خان و مسیر راهی است که خان آن را می‌پیماید. ابراهیم با منظومۀ خود، خان را برانگیخت تا به سرعت برای دیدار و وصال دلدار به شهر او برود و این منظومه از این جهت با «بوی جوی مولیان» رودکی قابل تطبیق است. رودکی قصیدۀ «بوی جوی مولیان» را در قرن‌ سوم و ابراهیم راسکی منظومۀ «باگین بَشکرد» را در قرن‌ سیزدهم هجری قمری سروده‌اند. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیل محتوا انجام گرفته است و نشان می‌دهد که سرایندگان دو منظومه در توصیف مناظر و شخصیت‌ها و مسیر راه، مهارت خاصی داشته‌اند. هدف اصلی این تحقیق، معرفی داستان گمنام سیدخان و فاطمه و بیان همانندی‌های آن با حکایت امیر نصر و قصیدۀ بوی جوی مولیان رودکی است. خنیاگران بزرگ، نسل به نسل عامل ماندگاری منظومۀ باگین بشکرد بوده‌اند و آوازخوانان معاصر این منظومه را همچنان در مجالس بزم و موسیقی می-خوانند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study of the Balochi tale and poem of "Bagin Bashkard" and its comparison with the ode of "Boye Joye Moliyan" by Roudaki

نویسنده [English]

  • Abdolghafour Jahandideh
Associate Professor Faculty od Management and Social Sciences, Deptartment of Persian
چکیده [English]

Storytelling has a long history in Iranian literature and among Iranian ethnic groups, especially the Baloch have a special place. One of the most famous stories in Balochi literature is the story of inspiring Sayad Khan to meet and join his beloved from being away by the Balochi poet "Ibrahim Raski", which is very similar to the story of Amir Nasr Samani's incitement by Roudaki to return to Bukhara. Ibrahim Raski is the writer and composer of the poem "Bagin Bashkard", one of the most prominent poets of Balochi literature in the late thirteenth century AH. This whole poem describes his sweetheart and his horse and the path that Khan follows. Ibrahim with his poem urged Khan to go to her hometown and quickly visit and join his sweetheart and this poem is in this respect compatible with Roudaki's "Boye Joye Moliyan". Roudaki composed this ode in the third century and Ibrahim Raski composed his ode in the thirteenth century AH. This research has been done by descriptive method and content analysis and shows that the poets of the two poems had special skills in describing landscapes and characters. The main purpose of this research is to introduce the anonymous story of Sayad Khan and Fatimah and to express its similarities with the story of Amir Nasr by Roudaki. The great Minstrels have been the surviving factor of this poem for generations and contemporary singers continue to sing the poem in wedding ceremonies and banquets.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Balochi Poetry
  • Ibrahim Raski
  • Roudaki
  • Boye Joye Moliyan
  • comparative literature