بررسی و تحلیل کنش‌های گفتاری منطق الطیر عطار در پیشبرد روایت با تأکید بر نظریه‌ی جان آر سرل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران ، اهواز

10.22099/jba.2022.42681.4191

چکیده

کنش‌گفتاری یا کارگفت از نظریات زبان‌شناسی و فلسفی کاربردشناسی زبان به شمار می‌آید. در این نظریه‌، کاربرد افعال در ساختار گفتگویی با توجّه به موقعیت کلام و ارتباط‌های اجتماعی بررسی و واکاوی می‌گردد. از سویی، روایت منطق‌الطیر با عنایت به این‌که متن داستانی شاخصی در زمینه‌ی گفتمان روایی است، بر پایه‌ی گفتگوها پیش رفته است و روایت آن در پیوند با ساختار معنایی افعال و جملات گفتگویی، با کنش گفتاری تلاقی می‌یابد و در ساختار نظام‌ دهنده‌ی داستان یا روایت کلّی آن، بررسی می‌شود؛ چنان‌که معنای افعال در کنش گفتاری و در مسیر القای مفهوم خاصی در هنگام کارکرد فعل، بازیابی می‌گردد. هدف پژوهش تحلیل افعال و بافت موقعیتی پاره‌گفتارهای منطق‌الطیر با توجه به شاخصه‌های نظریه کنش گفتاری است و در پی پاسخ دادن به این پرسش است که گفتگوهای هدهد و پرندگان قابلیت بررسی بر پایه‌ی پنج گونه کنش گفتاری دارد یا خیر. این پژوهش به روش تحلیلی و آماری، کنش گفتاری افعال را در پیشبرد گفتمان روایی منطق‌الطیر و با توجّه به بررسی پنج‌ گونه کنش گفتاری «گفتگوهای هدهد و پرندگان» مطرح می‌کند و نشان می‌دهد که نوع کنش گفتاری اظهاری (توصیفی) در گفتگوهای مذکور، کارکرد اجرایی بیش‌تری داشته و دیگر کنش‌های گفتاری مورد بحث در سایه‌ی این گونه تحقّق یافته‌اند؛ هرچند کنش عاطفی پرندگان و کنش ترغیبی افعال هدهد نیز در جهت گفتمان روایی و بافت موقعیتی ساختار جملات، نقش برجسته‌ای داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating Attar’s Mantegh-o-Teyr Speech Acts in Advancing Narration with Emphasis on John R Searle’s Theory

نویسندگان [English]

  • Manoochehr Tashakori 1
  • nasrin gobanchi 2
1 associate prof Persian Literature and Languge Facolty in Shahid Chamran University of Ahvaz
2 Phd Student Persian language and literature at Shahid Chamran University, Ahwaz
چکیده [English]

Speech act is considered as one of language application philosophical and linguistic theories. This theory deals with the analysis of narrative discourses with regard to the analysis of verbs and utterances in contexts; Austin first established this theory and later his student, John R Serlell, directly and indirectly developed and categorized it into five categories (Descriptive, Persuasive, Commitment, Announcement, and Emotional). This theory of the verbs’ application in the discourse structure is examined according to the discourse context and social relations. Considering the fact that Mantegh-o-Teyr is a prominent narrative text in the field of narrative discourse, its narration is based on dialogues and discourse. Its narration intersects the speech act in relation to semantic structure of verbs and discourse sentences, and is examined in the organizational structure of the story or in its general narration, and the meaning of verbs in speech acts is retrieved to induce a certain concept in verb function. Using an analytical-statistical method, the present research has shown the speech act of the verbs in the advancement of narrative discourse of Mantegh-o-Teyr with regard to the investigation of five types of speech acts in Hudhud’s and Birds’ dialogues. The declarative (descriptive) speech act in Hudhud’s and Birds’ dialogues had a more executive function and other speech acts have been realized under the influence of these ones; although the emotional speech act of Birds and the persuasive speech act of Hudhud played a prominent role in the narrative discourse of the sentence structures’ context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Speech act
  • John R. Searle
  • Mantegh-o-teyr
  • Attar
  • narration