نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• امین بنی طالبی دهکردی

استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده

اشعار شاعران درباری به‌عنوان رسانه جمعی و غیرخنثی، نقش مؤثری در شکل‌دهی به افکار مخاطب دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهبردهای زبانی فرخی سیستانی در تبلیغ و ستایش خصایص جسمانی و باطنی سلاطین و اربابان قدرت دربار غزنه در 214 قصیده انجام شده‌است. به این منظور، دو نظریه چهارچوب‌سازی انتمن و مربع ایدئولوژیک ون‌دایک انتخاب شد. نگارنده با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش‌هاست که راهبردهای انتخاب‌شده برای چهارچوب‌سازی اشعار مدحی به چه صورت بوده‌؟ و فرخی چگونه چهارچوب‌های تبلیغاتی مورد نظر خویش را به اجرا درآورده‌؟ و راهبرد مرجع برای سایر راهبردها کدام است؟ نتایج نشان می‌دهد شاعر با تلفیق سه راهبرد پیش‌فرض، بزرگ‌نمایی و دراماتیزه‌شدگی به راهبردهای همدلی، فاصله‌گذاری، قطبی‌سازی، انکارکردن و صورت‌های ضدواقع‌گرا روی آورده‌است. در واقع، شاعر با بدیهی‌دانستن ایدئولوژی دینی و انتساب اغراق‌آمیز آن به اَعمال سلاطین غزنوی، به برانگیختن احساسات مخاطب در راستای حفظ وحدت درون‌گروهی پرداخته‌است؛ بر مبنای این پیش‌فرض، مخالفان به سبب بددینی و بر اساس راهبرد قطبی‌سازی و فاصله‌گذاری در نقطه مقابل قرار می‌گیرند. شاعر بر اساس اضلاع مربع ایدئولوژیک ون‌دایک با برجسته‌سازی ویژگی‌های مثبت ممدوح در سه چهارچوب مقدس‌مآبی، سخاوتمندی و جنگاوری (ضلع اول)، به انکارکردن سیاست‌ها و رفتارهای نادرست ممدوح (ضلع سوم) و انکار شایستگی بزرگان دینی و ملی پرداخته (ضلع دوم)؛ در مقابل، شاعر با استفاده از راهبرد صورت‌های ضدواقع‌گرا، به ارائه چهره‌ای ملعون از دشمن پرداخته‌است (ضلع چهارم) که بر اساس راهبرد دراماتیزه-شدگی و تحریک احساس نفرت مخاطب، نابودی او را امری واجب می‌داند. همچنین، شاعر در راهبردهای مثال-آوردن، تشبیه، مقایسه، هم‌معنایی و آشکارسازی، با ملموس‌سازی محتوا، بیان جزئیات وقایع، بهره‌گیری از استدلال‌های شاعرانه و افزایش قدرت اقناع‌کنندگی کلام، به دنبال تقویت ویژگی‌های مثبت جناح خودی (ممدوح) و برجسته‌سازی نقاط منفی دیگری (دشمن) و چهارچوب‌بندی کلام خویش است

کلیدواژه‌ها

• چهارچوب سازی
• راهبردهای زبانی
• فرخی سیستانی
• قصاید مدحی
• مربع ایدئولوژیک

موضوعات

• متون غنایی

عنوان مقاله [English]

Farrokhi Sistani’s Linguistic Strategies in Praising the Patrons: An Analysis Based on Entman’s ‎Framing Theory and Van Dijk’s Ideological Square

نویسنده [English]

• amin banitalebi dehkordi

Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Farrokhi Sistani is among the court poets of the ruling elite whose artistry served to promote and publicize the affairs of the Ghaznavids in the 5th century AH—a period in which the media and social significance of poetry became particularly pronounced. By this time, poetry had moved beyond its formative stages, and centers of power, alongside their professed inclination toward praise, sought to employ this collective medium as a means of influencing the hearts and minds of the populace. Distinguishing features of Farrokhi’s poetic craft include his meticulous attention to detail, precision in description, and profound responsiveness to his surrounding environment. Owing to this reflective capacity, one can discern both explicit and implicit points within his panegyric odes and thereby recognize the poet’s strategies as a medium for affirming and consolidating the central authority, as well as for promoting and imposing the virtues of his patrons. The functions performed today by state-controlled media were, in earlier times, entrusted to court poets. During the Ghaznavid era, the adoption of religious policy was the principal approach of kings in legitimizing their actions; consequently, Farrokhi’s odes are imbued with a distinctly religious tone, evident in the overt structures of many of his propagandistic and laudatory strategies. Yet, a deeper exploration of the underlying layers of his verse reveals the poet’s primary motivation: the pursuit of material wealth and worldly prestige.

کلیدواژه‌ها [English]

• Framing
• Linguistic Strategies
• Farrokhi Sistani
• Panegyric Odes
• Ideological Square