نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجید لشکری ¹
• محمدامیر مشهدی ²
• سکینه عباسی ³

¹ دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان

² استاد گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

³ استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

علم روانشناسی، با توجّه به دیدگاه‌ها و روشهایی که تاکنون ارائه‌داده؛ در پی درمانگری روان انسان بوده‌ و بیشتر به حیطۀ درمانِ بیماری‌ها، ناهنجاری‌ها و اختلال‌های روانی معطوف و منحصر و محدود بوده ‌است. در این میان، برخی روشها نیز در علم روانشناسی وجوددارد، که به مرحلۀ پیشابیماری پرداخته و به زبان ساده‌تر، با رویکردی پیشگیرانه، جویای آن است که اینگونه ناراستی‌های روانی، ایجادنشود. یکی از این روشهای نو، روشی با عنوان روانشناسیِ مثبت‌نگر یا مثبت‌گراست. شاید، به دلیل وجود اینگونه رویکردی در میان برخی روانشناسان، نتوان مبدع و پیشوایی را برای آن یافت؛ امّا امروزه، این روش را به «مارتین سلیگمن»( - 1942م.) نسبت‌می‌دهند. در این روش، که یکی از جدیدترین رویکردهای روانشناسی است، عناصری که عمدتاً روحیۀ مثبت‌نگری را دربرمی‌گیرد، مورد هدف و ارائه قرارگرفته‌است. سلیگمن در نظریّۀ بهزیستی شش فضیلت «تعالی معنوی»، «انسانیّت»، «عدالت»، «شجاعت»، «اعتدال» و «خردورزی» و زیرمجموعه‌هایی برای آن‌ها ارائه‌می‌دهد.
در این پژوهش، ضمن تبیین و تطبیق فضیلتهای شش‌گانۀ نظریّۀ بهزیستیِ سلیگمن، با غزل «عالی شیرازی»(1121-1048هـ.ق.) از شاعران توانمند و کمتر شناخته‌شدۀ سبک هندی، که پژوهندگان این مقاله تصحیح، شرح و تعلیق دیوان او را به انجام رسانده اند، مؤلفه‌هایی از هر شش فضیلت مثبت‌گرا که در غزل این شاعر نموددارد، و به این قرار ‌است: «زیبایی‌دوستی و فضیلت‌خواهی»، «قدرشناسی»، «آینده‌نگریِ خوشبینانه»، «باورمندی و زیست هدفمند»، «بخشندگی»، «شوخ‌طبعی»، «هیجان»، «نوع‌دوستی»، «عشق»، «مدارا»، «همّت و تلاش»، «شکیبایی»، «صداقت»، «خویشتن‌داری»، «تواضع»، «آینده‌نگری محتاطانه»، «تفکّر انتقادی»، «نوآوری(خلّاقیّت)» و «هوش هیجانی» تبیین شده است. «عالی شیرازی» با دقّتی مثبت‌اندیشانه که در پدیده‌های اطرافش داشته است، توانسته مضامینی دوسویه از جهان انتزاعی و شهودی را در بستر معنویِ مشترک با یکدیگر پیونددهد، که برخی از این عناصر عینی که او توانسته به وسیلۀ آنها پرداختی هنری از مؤلّفه‌های مثبت‌گرا داشته‌باشد و نیز چگونگی تبیین این پیوند با توجّه به مثال‌هایی از غزل او در این پژوهش بحث‌شده است.

کلیدواژه‌ها

• ادب غنایی
• سبک هندی
• غزل
• عالی شیرازی
• روانشناسی مثبتگرا
• مارتین سلیگمن

موضوعات

• متون غنایی

عنوان مقاله [English]

Reflection of the Six Components of Virtue of Martin Seligman's Well-Being Theory in the Ghazal of "Āli Shirazi"

نویسندگان [English]

• Majid Lashkari ¹
• Mohammad Amir Mashhadi ²
• Sakineh Abbasi ³

¹ PhD Student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.

² Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

³ Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.

چکیده [English]

Psychology, based on the perspectives and methods developed over time, has primarily focused on treating the human psyche, concentrating on the diagnosis and remediation of mental disorders, abnormalities, and psychological dysfunctions. Among these approaches, some have addressed the pre-pathological stage, adopting a preventive perspective that seeks to forestall the emergence of psychological maladjustments. One of the most notable contemporary approaches in this regard is Positive Psychology, which emphasizes the study and cultivation of positive emotions, character strengths, and virtues. While it is difficult to attribute the origin of this approach to a single founder due to its development among various psychologists, today it is largely associated with Martin Seligman (b. 1942). This approach, one of the most recent in the field of psychology, specifically targets elements that foster a positive and flourishing mindset. In his well-being theory, Seligman identifies six core virtues—transcendence, humanity, justice, courage, temperance, and wisdom—each accompanied by corresponding subcomponents.
This study examines and maps the six virtues of Seligman’s well-being theory onto the ghazals of Āli Shirāzi (1048–1121 AH), a talented yet relatively understudied poet of the Indian Style (Sabk-e Hendi). Through this comparative analysis, the research identifies manifestations of each of the six positive-psychological virtues in Shirāzi’s ghazals, which include: appreciation of beauty and aspiration for virtue, gratitude, optimistic foresight, faith and purposeful living, generosity, humor, enthusiasm, altruism, love, tolerance, diligence and effort, patience, honesty, self-control, humility, cautious future-orientation, critical thinking, creativity, and emotional intelligence. Āli Shirāzi, with a positive and attentive perception of his surroundings, successfully integrates dual dimensions of the abstract and intuitive worlds within a shared spiritual context. This study further explores the concrete elements through which he artistically expresses these positive-psychological components and examines the mechanisms by which these elements are interwoven in his poetic creation.

کلیدواژه‌ها [English]

• Persian lyrical literature
• Indian style
• Ghazal
• Āli Shirazi
• positive psychology
• Martin Seligman