نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• حسین جودوی

زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

این پژوهش به تحلیل بازنمایی مرگ در اشعار فریدون مشیری با تکیه بر نظریة «آلوده‌انگاری» ژولیا کریستوا می-پردازد. هدف اصلی، کشف چگونگی بازنمایی مرگ به‌مثابه یک «ابژة آلوده» در شعر مشیری و تحلیل مکانیزم‌های دفاعی و زیبایی‌شناختی مورد استفادة شاعر برای مواجهه با اضطراب وجودی ناشی از آن است. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی اشعار برگزیدة مشیری با محوریت مضامین مرگ، در چارچوب مفهومی نظریة کریستوا است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مرگ در اشعار مشیری به طرز بارزی ویژگی‌های ابژة آلودة کریستوایی را داراست: ۱) مرگ هم‌زمان به عنوان تهدیدی هولناک و راه رهایی تصویر می‌شود. ۲) مرگ، مرزهای بدن، هویت، حیات/ممات و درون/بیرون را نقض می‌کند. ۳) مرگ به حضوری آشنا و جدایی‌ناپذیر در روان شاعر تبدیل می-شود. مشیری برای مواجهه با اضطراب مرگ، از مکانیزم‌های دفاعی نمادین و زیبایی‌شناختی بهره می‌برد: زیباسازی مرگ، خلق مناسک تخیلی و بازگشت به امر نشانه‌ای. مآلاً به دست می‌آید که نظریة آلوده‌انگاری کریستوا، ابزاری قدرتمند برای گشودن لایه‌های روانشناختی، وجودی و زیبایی‌شناختی عمیقِ مواجهة فریدون مشیری با مرگ است و نشان می‌دهد شعر او چگونه با نقاب زدن امر هراس‌انگیز در پوشش نماد و زیبایی، امکان زیستن با اضطراب مرگ را فراهم می‌آورد. این خوانش، گامی نو در درک اشعار مشیری و ظرفیت‌های نظریة کریستوا در نقد ادبیات فارسی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• ژولیا کریستوا
• ابژة آلوده
• مرگ
• ادبیات معاصر
• فریدون مشیری

موضوعات

• نقد

عنوان مقاله [English]

Death as the Abject Object: A Reading of Fereydoon Moshiri’s Poetry through the Lens of Julia Kristeva’s Theory

نویسنده [English]

• Hossein Joudavi

Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran

چکیده [English]

This study analyzes the representation of death in the poetry of Fereydoon Moshiri, focusing on Julia Kristeva’s theory of “abjection.” The primary aim is to uncover how death is depicted as an “abject object” in Moshiri’s poetry and to examine the defensive and aesthetic mechanisms the poet employs to confront the existential anxiety it evokes. The research method is a qualitative content analysis of selected poems by Moshiri, centered on themes of death within Kristeva’s conceptual framework. The findings demonstrate that death in Moshiri’s poetry distinctly exhibits the characteristics of Kristevan abjection: (1) Death is simultaneously portrayed as a terrifying threat and a means of liberation; (2) Death transgresses the boundaries of the body, identity, life/death, and inside/outside; (3) Death becomes a familiar and inseparable presence within the poet’s psyche. To cope with death anxiety, Moshiri employs symbolic and aesthetic defense mechanisms: beautifying death, creating imaginary rituals, and returning to the semiotic. Ultimately, the study concludes that Kristeva’s theory of abjection provides a powerful tool for uncovering the deep psychological, existential, and aesthetic layers of Moshiri’s engagement with death, revealing how his poetry, by masking the terrifying with the veil of symbol and beauty, enables living with the anxiety of death. This reading marks a novel step in understanding Moshiri’s poetry and demonstrates the potential of Kristeva’s theory in the critique of Persian literature.

کلیدواژه‌ها [English]

• Julia Kristeva
• Abject Object
• Death
• Contemporary Literature
• Fereydoon Moshiri