نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• زهره پارسیان

رشته زبان و ادبیات فارسی محض، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

غزل قالبی بدون انتظارات رویدادی است و در غزل سنتی معمولاًروایت بازگو نمی‏شود. شاعر در جریان شرح و توصیف احوال عاشقانه یا عارفانه در غزل روایت‏پردازی نمی‏کند اما گاهی روایتی را متناسب با حال و هوای غزل بازگو می‏کند. این مقاله در پی آن است که غزل‏ سنتیِ دارای ساختار روایی را بر پایۀ آراء تودوروف تحلیل کند و ساختار روایتمند را در غزل‎ روایی شاعران سبک خراسانی و عراقی نشان دهد. این تحقیق به روش تحلیلی‏ـ‏توصیفی انجام شده است. یافته‏ها حاکی از آن است که غزل سنتی با ساختار روایی دست‏کم سه گزارۀ روایی با پیرفت مشترک دارد. گزارۀ اول وضعیت اولیۀ حاکم بر روایت را بازگو می‏کند. در گزارۀ دوم وضعیت اولیه به هم ‏می‏خورد یا رویدادی رخ می‏دهد. گزارۀ سوم از برقراری وضعیتی نو با تغییر در دو گزارۀ قبلی و رخ دادن یک رویداد، یا عدم تغییر و ماندن در همان وضعیت به‏وجودآمده در دو گزارۀ قبلی و رخ ندادن رویداد و کنش حکایت می‏کند. نتیجۀ این تحقیق ثابت می‏کند ویژگی‏ای که غزل‏ روایی را از غزل‏های سنتی دیگر جدا می‏کند، پیرفت مشترک میان گزاره‏های روایی است زیرا گزاره‏های بدون پیرفت مشترک در همۀ غزل‏های سنتی وجود دارد. نتیجۀ دیگر مقاله آن است که بیشتر غزل‏های روایی سطحی پایین از روایتمندی، یعنی تنها سه گزارۀ روایی با پیرفت مشترک دارند و در شمار اندکی از آن‏ها روایتمندی بیشتری دیده شده است.

کلیدواژه‌ها

• پیرفت
• تودوروف
• روایتمندی
• غزل
• غزل روایی
• گزارۀ روایی

موضوعات

• نقد

عنوان مقاله [English]

Reading Narrativity in the Traditional Ghazal through Todorov's Narratology

نویسنده [English]

• Zohreh Parsian

Department of Persian Language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The ghazal is a poetic form that carries no expectation of eventfulness, and narrative is generally absent from the classical ghazal. In describing amorous or mystical states, the poet does not ordinarily engage in storytelling, yet occasionally recounts a narrative consonant with the mood of the poem. This article aims to analyze classical ghazals with a narrative structure on the basis of Todorov's theory of narrative, and to demonstrate narrative structure in the narrative ghazals of poets of the Khorasani (Sabk-e Khorāsānī) and Iraqi (Sabk-e ʿErāqī) styles. The study employs an analytical-descriptive method. The findings indicate that a classical ghazal with a narrative structure contains at least three narrative propositions linked by a shared sequence. The first proposition presents the initial situation governing the narrative. In the second, this initial situation is disrupted, or an event occurs. The third proposition reports either the establishment of a new situation, through a change in the preceding two propositions and the occurrence of an event, or the absence of change, that is, persistence in the situation established by the first two propositions, with no event or action taking place. The study concludes that what distinguishes the narrative ghazal from other classical ghazals is the shared sequence among its narrative propositions, since propositions lacking a shared sequence are found in all classical ghazals. A further finding is that most narrative ghazals display a low level of narrativity, containing only three narrative propositions with a shared sequence, while a small number exhibit a higher degree of narrativity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Sequence
• Todorov
• Narrativity
• Ghazal
• Narrative ghazal
• Proposition