نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• مریم علیمرادی

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل داستان پادشاه و کنیزک از دفتر اول مثنوی معنوی از منظر روان‌شناسی بالینی صورت پذیرفته است. هدف اصلی، انطباق حالت‌ها و رفتارهای شخصیت کنیزک با چارچوب‌های نظری روان‌شناسی مدرن و واکاوی روش درمانی طبیب داستان است. این تحقیق به شیوه توصیفی-تحلیلی و با رویکردی بینارشته‌ای (ادبیات و روان‌شناسی) انجام شده است. داده‌های مورد نیاز با مطالعۀ کتابخانه‌ای و مرور آثار مولانا و نیز نظریات اندیشمندان حوزه روان‌شناسی بالینی گردآوری شده و سپس به روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهدکه ریشه مشکلات کنیزک را می‌توان در چارچوب‌های علمی امروزی همچون دلبستگی ناایمن، تروما (ضربه روانی)، روابط ابژۀ شکست خورده و سوگ حل‌نشده تحلیل و تبیین کرد. همچنین، رویکرد درمانی طبیب در داستان، که بر پایه درک همه‌جانبۀ این عوامل و ارائه درمانی نامحسوس و تمثیلی استوار است، با اصول مدرن روان‌درمانی همخوانی قابل توجهی دارد.
ارزش و نوآوری این تحقیق در نشان دادن ظرفیت‌های نهفته در این اثر کهن برای بازنمایی فرایندهای روانی و درمانی به شیوه‌ای هنرمندانه و نمادین است که قرن‌ها بعد در قالب مفاهیم علمی صورت‌بندی شده‌اند. تمایز اصلی این پژوهش در کشف شیوۀ منحصر به فرد مولوی، یعنی استفادۀ هنرمندانه از حکایت و تمثیل به عنوان ابزاری درمانی و غیرمستقیم برای تأثیرگذاری بر ناخودآگاه مخاطب است. در نتیجه می‌توان گفت مثنوی مولوی تنها یک اثر ادبی-عرفانی نیست، بلکه ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای بازخوانی در چارچوب بینش‌های روان‌شناختی معاصر دارد. نتایج این پژوهش بر ظرفیت متون کهن فارسی برای مشارکت در گفتمان علمی معاصر و غنی‌سازی حوزۀ روان‌درمانی تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• «مولانا»
• «داستان پادشاه وکنیزک»
• «روان‌شناسی بالینی»
• «دلبستگی ناایمن»
• « تروما»

موضوعات

• متون نظم

عنوان مقاله [English]

Clinical Psychological Analysis of the Story of the King and the Handmaiden from the First Book of Rumi’s Masnavi

نویسنده [English]

• Maryam Alimoradi

Department of Persian Language and Literature, BA.C., Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran.

چکیده [English]

Objective:
This study aims to examine and analyze the story of "The King and the Handmaiden" from the first book of Rumi's Masnavi from the perspective of clinical psychology. The primary objective is to align the states and behaviors of the handmaiden character with modern psychological theoretical frameworks and to scrutinize the treatment method employed by the physician in the story.
Methodology:
This research has been conducted using a descriptive-analytical method and an interdisciplinary approach (literature and psychology). The required data was gathered through library research and a review of Rumi's works as well as the theories of scholars in the field of clinical psychology, and was subsequently analyzed using content analysis.
Findings:
The findings of the study indicate that the root of the handmaiden's problems can be analyzed and explained within modern scientific frameworks such as insecure attachment, trauma (psychological injury), failed object relations, and unresolved grief. Furthermore, the therapeutic approach of the physician in the story, which is based on a comprehensive understanding of these factors and the provision of subtle, allegorical treatment, shows significant alignment with the principles of modern psychotherapy.
Innovation (Value):
The value and innovation of this research reside in demonstrating the latent capacities embedded within this ancient work for the symbolic and artistic representation of psychological and therapeutic processes—capacities that were subsequently formulated within scientific frameworks centuries later. The principal distinction of this study lies in uncovering Rumi's unique method: the masterful deployment of anecdote and allegory as an indirect therapeutic tool to influence the audience's subconscious.
Conclusion:
In conclusion, it can be stated that Rumi's Masnavi is not merely a literary-mystical work; rather, it possesses considerable potential for reinterpretation within the framework of contemporary psychological insights. The findings of this research underscore the capacity of ancient Persian texts to contribute to modern scientific

کلیدواژه‌ها [English]

• Rumi
• Story of the King and the Maidservant
• Clinical Psychology
• Insecure Attachment
• Trauma