نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• محمد هادی خالق زاده

دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

چکیده

در فرهنگ عامیانه و افسانه‌های مردمی چهره‌ها و شخصیت‌های زمینی و فرازمینی با جایگاه‌های مثبت و منفی وجود دارد. یکی از این باورها، اعتقاد به موجودی وهمی به نام «دوال‌پا»ست. دوال‌پا، پیرمردی است مظلوم‌نما که سر راه‌های غریب می‌نشیند و هر رهگذر تنهایی که می‌رسد از او می‌خواهد که وی را قلم‌دوش کند و از روی نهر آب رد کند یا به خانه برسانند. به محض کول شدن، پای‌های او که مانند دوال یا تسمه‌ای است از شکمش درآمده، گردِ کمرِ رهگذر می‌پیچد و در این حال، رهگذر ناگزیر است کمر به خدمت دوال‌پا بندد، تا زمانی که بمیرد. این افسانه به صورت داستان یا اشاره در برخی از آثار مانند شاهنامۀ فردوسی، هفت‌پیکر نظامی، هزار و یک شب، ، عجایب‌المخلوقات، حمزه‌نامه، داستان سلیم جواهری، صفیر سیمرغ، سمک عیّار و... آمده است. این پژوهشگر در این مقاله که با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، پس از شرح و وصف این موجود ماورایی به تحلیل عناصر موجود در این افسانه پرداخته و به این نتیجه دست‌یافته که در گذر زمان، دیوِ مرگ یا استویهاد زمینی شده و تغییر شکل داده تا به شکل دوال‌پا خودنمایی کرده است. دوال‌پا و استویهاد از منظر شکارچی بودن یا صاحب دوال بودن، ناگزیری قربانی از اطاعت، داشتن چنگال‌های برنده و جایگاه زندگی ایشان، وجوه مشترک دارند.

کلیدواژه‌ها

• افسانه'
• 'دوال پا
• دیو'
• 'فرهنگ عامه
• '
• 'مرگ

موضوعات

• حماسه و اسطوره

عنوان مقاله [English]

Mythological Analysis of "Daval Pa" in Persian Poetry and Popular Literature

نویسنده [English]

• mohammad hadi khaleghzadeh

Associate Professor of Persian Language and Literature, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran

چکیده [English]

In folk culture and folk legends, there are earthly and extraterrestrial figures and characters with positive and negative positions. One of these beliefs is the belief in an imaginary creature called "Dovalpa". Dovalpa is an old man who looks oppressed and sits on strange roads and every lonely passerby who comes across him asks him to wash his feet and cross the stream or take him home. As soon as he becomes lame, his legs, which are like a doval or a belt, come out of his stomach and wrap around the waist of the passerby, and in this case, the passerby is forced to serve Dovalpa until he dies. This legend has been mentioned in the form of a story or reference in some works such as Ferdowsi's Shahnameh, Haft Peykar Nizami, A Thousand and One Nights, Ajaib al-Mukhluqat, Hamzahnameh, the story of Salim Javaheri, Safir Simorgh, Samak Ayyar, etc.In this article, which was conducted using a descriptive-analytical method and referring to library sources, after describing and describing this supernatural being, this researcher analyzed the elements in this legend and reached the conclusion that over time, the demon of death or Estuyhad became earthly and changed shape to appear in the form of a two-legged animal. Two-legged animals and Estuyhad have common features from the perspective of being a hunter or having a two-legged animal, the inevitability of the victim to obey, having sharp claws and their place in life

کلیدواژه‌ها [English]

• Legend'
• 'Daval pa'
• 'demon'
• 'Popular culture'
• 'Death