خوانش واپس‌نگر « قصه‌ی شهر سنگستانِ» اخوان ثالث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، اصفهان، ایران.

چکیده

«قصه‌ی شهر سنگستان» اخوان ثالث به دلیل ماهیّت سیاسی ـ اجتماعی و نیز ظرفیت‌های خاصّ و ساختار دیالکتیکی از برجسته‌ترین نمونه‌های شعر معاصر است. مقاله‌ی حاضر نخست به تبیین مبانی نظری نقد نشانه شناسی ریفاتر پرداخته و سپس بر مبنای آن و به شیوه‌ی توصیفی ـ تحلیلی شعر مذکور را از منظر خوانش «اکتشافی» و سپس «واپس نگر» بررسی کرده است.‌ حاصل این قیاس مبیّن آن است که «قصه‌ی شهر سنگستان» محصول بسط خاستگاه «یأس و ناامیدی» است که دلالتمندی شعر به آن وابسته است. این خاستگاه از طریق فرایندهایی همچون انباشت، تعیّن چند عاملی، تبدّل و منظومه‌های توصیفی گسترش یافته است. مؤلفه‌های مذکور شعر را از سطح محاکات فراتر برده، آن را به منظومه‌ای دلالتمند و واحد مبدّل ساخته و با نشانه شناسی نظام‌مند تحلیل پذیرکرده است. بدین ترتیب می‌‌توان‌ دریافت اخوان ‌در فرایند «انباشت»، در زنجیره‌ی دوم یعنی «یأس و اندوه» که بنای اصلی مبحث است به منظور حقیقت‌نمایی بیشتر واژگانی عینی‌تر را برگزیده است. در «منظومه‌های توصیفی» منظومة کلان «شاهزاده» به دلیل داشتن اقمار فلکیِ بیشتر، در رأس دو منظومة خُرد دیگر قرار می‌گیرد. این امر مؤید آن است که شعر، گرد محور این شخصیّت و اموری که بر آن مترتّب است می‌چرخد. به مدد فرآیند« بسط» نیز موضوعی انتزاعی (ناامیدی) را به سه ایماژ متعیّن تبدیل کرده که هر یک بر دیگری صحّه می‌گذارد و آن را تشدید می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

. The last reading of the " ghese e Shahre Sangestan" e Akhavan e Sales

نویسنده [English]

  • fereshteh mahjoub
Assistant Professor of Persian Language and Literature, Payame Noor University, Isfahan, Iran
چکیده [English]

the" ghes e Shahre Sangestan" e Akhavan e Sales " is one of the most prominent examples of contemporary poetry due to its socio-political nature as well as its special capacities and dialectical structure. The present article first explains the theoretical foundations of Riffaterre's critique of semiotics and then, based on it and in a descriptive-analytical manner, examines the poem from the perspective of "exploratory" and then "retrospective" reading. The result of this analogy is that " ghese e Shahre Sangestan " is the product of the development of the origin of "despair and hopelessness" on which the meaning of the poem depends. This origin has expanded through processes such as accumulation, multifactorial determination, transformation, and descriptive systems. These components have taken poetry beyond the level of imitation, transformed it into a meaningful and unified system, and analyzed it with systematic semiotics. In this way, it can be seen that in the process of "accumulation", the Akhavan has chosen more objective words in the second chain, namely "despair and sorrow", which is the main theme of the issue, in order to make it more realistic. In "descriptive systems", the "prince" macro system is at the top of the other two micro-systems due to having more constellations. This confirms that poetry revolves around this character and the things that follow it. With the help of the "expansion" process, he has turned an abstract subject (despair) into three definite images Which corrects and intensifies each other.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Riffaterre
  • retrospective reading
  • ghese e Shahre Sangestan
  • Semiotics