تحلیل عینیت حق با خلق از منظر صور خیال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری

10.22099/jba.2022.41138.4081

چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل عینیت حق با خلق، از منظر صور خیال در سروده‌های عارفانی چون عطار، عراقی، مولوی و جامی می‎پردازد. بنیان نظری پژوهش، کاربرد ابزارهای علم بیان است که آن‌ها را از حدّ ابزاری صرفاً زیباشناسانه به رویکردی برای شناخت، تعالی بخشیده‌است. این پژوهش که با روشی توصیفی-تحلیلی انجام شده، سعی دارد با تکیه بر دسته‌ای از ابزارهای صور خیال به کشف و شناخت زیست‌جهان شهودی برخی عارفان از عینیت حق در مظاهر هستی دست یابد.   
شایان ذکر است اهل عرفان باوجود تأکید برجنبة تنزیهی خداوند در مرتبۀ ذات، قائل بر جنبه‌های شهودی و عینی حق در مرتبۀ تجلّی و ظهورند؛ از این‌رو پژوهش حاضر نشان می‌دهد که تصاویر بدست آمده از تجلّی حق در توصیف‌های عارفان یادشده، دلالت بر عینیت حق در هیأت «انسان»، «پدیده و شیء»، و «عالم و موجودات هستی» دارد که با شگردهای صور خیال مانند تشبیه، استعاره و ثمثیل تفسیرپذیر شده‌اند. با توجه به وجه‌شبه‌های استخراج‌شده از انگاره‌های تشبیهی، استعاری و ثمثیلی، می‌توان نتیجه گرفت که شواهدی که در قالب انگاره‌های تشبیهی، استعاری به عینیت حق با انسان یا شیء دلالت دارند، و نیز شواهدی که در قالب انگاره‌های تمثیلی بر عینیت حق با عالم دلالت دارند، دارای وجه‌شبه‌های تقریبا غیرهم‌گون و متفاوت می‌باشند. اما شواهدی که در قالب انگاره‌های تشبیهی به عینیت حق با عالم دلالت دارند، دارای وجه‌شبه‌های یکسانند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the objectivity of Almighty with creation from perspective of imaginary techniques

نویسنده [English]

  • majid farhanizadeh
Graduate of PhD in Persian Language and Literature Hakim Sabzevari University
چکیده [English]

The present study analyzes the objectivity of Almighty with creation from perspective of imaginary techniques in mystical poems of Attar, Iraqi, Rumi and Jami. The theoretical basis of research is usage of rhetoric tools, which has elevated them from purely aesthetic tool to cognition approach. This research, which has been done by descriptive-analytical method, tries to discover and know the intuitive world of some mystics from objectivity of Almighty in the existence manifestations, relying on imaginary tools.

It is worth mentioning that mystics, despite emphasizing purifying aspect in the essence level, believe in the intuitive and objective aspects of the Almighty in the manifestation and emergence level; Therefore, the present study shows that obtained images from manifestation of Almighty in the descriptions of mentioned mystics are objectivity of Almighty in the form of "man", "phenomenon and object", and "universe and beings" that have been interpreted in imaginary tricks as simile, metaphors and parables. Also, according to the extracted aspects, it should be said that the evidences indicate the objectivity of Almighty in the form of metaphorical ideas have homogeneous aspects; but the evidence in the form of allegorical ideas implies the objectivity of Almighty, has disparate and different aspects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: the objectivity of Almighty
  • Imaginary techniques
  • Simile
  • metaphor
  • allegory