نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمدرضا صالحی مازندرانی ¹
• زهرا نصیری شیراز ²
• قدرت قاسمی پور ³
• نسیم مراقی ⁴

¹ استادگروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه شهیدچمران اهواز، ایران

² دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

³ استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه شهیدچمران اهواز

⁴ دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه شهیدچمران اهواز/ایران

چکیده

پژوهش حاضر با تمرکز بر داستان «رستم و سهراب» در شاهنامه، به بررسی چگونگی حضور راوی و تأثیر آن بر ساختار روایت و شیوه‌ی بازنمایی شخصیت‌ها می‌پردازد. هدف، شناخت جایگاه راوی در سطوح مختلف روایت و درک چگونگی تأثیر آن بر زاویه‌دید و رابطه‌ی میان صدای راوی و صداهای درون متن است. چارچوب نظری پژوهش بر پایه‌ی مفاهیم روایت‌شناسیِ ژرار ژنت و شلومیت ریمون‌ـ‌کنان تنظیم شده و نمونه‌هایی از روایت در دو سطح برون‌داستانی و درون‌داستانی بررسی شده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد راوی در بیشتر بخش‌ها در جایگاه دانای کل بیرون از داستان عمل می‌کند و بر زمان، مکان و ذهن شخصیت‌ها اشراف دارد. در عین حال، در برخی صحنه‌ها روایت به شخصیت‌ها سپرده می‌شود و این امر موجب تغییر موقتی زاویه‌دید و تنوّع در بیان می‌گردد. مداخله‌های تفسیری راوی، به ویژه در بیان داوری‌های اخلاقی یا احساسی، بر لایۀ معنایی داستان اثر می‌گذارد و به درک بهتر فضای تراژیک کمک می‌کند. در مجموع، داستان رستم و سهراب نمونه‌ای از تعامل میان روایت برون‌داستانی و درون‌داستانی را نشان می‌دهد که در آن، پیوند میان دیدگاه راوی و تجربه‌ی شخصیت‌ها به شکلی تدریجی و چندلایه شکل می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها

• شاهنامه
• رستم و سهراب
• روایت
• راوی
• راوی همه‌چیزدان

موضوعات

• متون حماسی

عنوان مقاله [English]

Investigating the extent and manner of the narrator's presence in the story "Rostam and Sohrab" of Ferdowsi's Shahnameh

نویسندگان [English]

• Mohammad Reza Salehi Mazandarani ¹
• zahra nasirishiraz ²
• Ghodrat Ghasemipour ³
• Nasim Maraghi ⁴

¹ Department of Persian Literature/ Faculty of Persian Literature & Foreign Languages / Shahid Chamran University of Ahvaz/ iran

² shahid chamran university of Ahvaz/Iran

³ Department of Persian Literature/ Faculty of Persian Literature & Foreign Languages / Shahid Chamran University of Ahvaz/ ahvaz/ iran

⁴ Department of Persian Literature/ Faculty of Persian Literature & Foreign Languages / Shahid Chamran University of Ahvaz/ ahvaz/ iran

چکیده [English]

The present study focuses on the story of “Rostam and Sohrab” in Shahnameh and examines the modes of narrator presence and its impact on the structure of narration and the representation of characters. The aim is to identify the narrator’s position across different narrative levels and to understand how it influences point of view and the relationship between the narrator’s voice and the voices within the text. The theoretical framework of the research is based on the narratological concepts of Gérard Genette and Shlomith Rimmon-Kenan, and examples of narration are analyzed at both the extra-diegetic and intra-diegetic levels.
The analyses show that in most parts of the story, the narrator functions as an omniscient voice outside the narrative world, possessing full knowledge of time, place, and the characters’ minds. However, in some scenes, narration is handed over to the characters, which results in a temporary shift in perspective and a greater variety of expression. The narrator’s interpretive interventions, especially in moral or emotional judgments, affect the semantic layer of the story and contribute to a deeper understanding of its tragic atmosphere. Overall, the story of Rostam and Sohrab illustrates a dynamic interaction between extra-diegetic and intra-diegetic narration, in which the connection between the narrator’s perspective and the characters’ experiences gradually and multilayeredly takes shape.

کلیدواژه‌ها [English]

• Shahnameh
• Rostam and Sohrab
• narrative
• narrator
• omniscient narrator