نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زینب برزگرماهر ¹
• خدابخش اسداللهی ²

¹ دانش‌آموخته ی دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی

² استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل. ایران.

چکیده

جستار حاضر، با رویکرد کیفی، و به شیوه‌ی تحلیل محتوای قیاسی، عناصر رفتاری در اشعار تمثیلی پروین اعتصامی را بر مبنای نظریۀ یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا بررسی می‌کند. جامعۀ آماری پژوهش، اشعار تمثیلی پروین اعتصامی و نمونۀ پژوهش شامل پنجاه قطعه شعر تمثیلی است که به‌صورت هدفمند و بر اساس بیشترین قابلیت انطباق با مؤلفه‌های نظریۀ یادگیری اجتماعی بندورا انتخاب شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نمادهای اخلاقی در شعر پروین اعتصامی، بستری مساعد برای رمزگردانی ذهنی، اصلاح رفتار و ارتقای شناخت اجتماعی فراهم آورده‌است. تمثیل در شعر پروین، قرابت معناداری با مفهوم یادگیری مشاهده‌ای در نظریۀ بندورا دارد و در اغلب موارد، ساختار اشعار تمثیلی وی تطابق کلی با مراحل یادگیری اجتماعی را نشان می‌دهد. مؤلفه‌هایی همچون «تنبیه جانشینی»، «موجبیت متقابل» و «اثر موجی» در بخش عمده‌ای از این قطعات حضور دارند. همچنین، «انگیزش درونی» به‌عنوان مهم‌ترین عامل یادگیری در نمونه‌ی پژوهش برجسته است و بیانگر تأکید شاعر بر استمرار فرایند یادگیری علی‌رغم ناملایمات اجتماعی است. در مجموع، اشعار تمثیلی پروین اعتصامی به‌منزلۀ کنش ادبی با اثربخشی غیرمستقیم، مخاطب را در مسیر یادگیری فعال قرار داده و هنجارهای اجتماعی مساعد را به ذهن خودآگاه ایشان القا می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• اعتصامی
• تمثیل
• بندورا
• یادگیری
• روانشناسی

موضوعات

• نقد

عنوان مقاله [English]

Examining Parvin Etisami's educational method based on Albert Bandura's socio-cognitive learning theory

نویسندگان [English]

• zeynab barzegarmaher ¹
• Khodabakhsh Asadollahi ²

¹ Phd of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

² Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

چکیده [English]

This study uses a qualitative approach and deductive content analysis to examine the behavioral elements in Parvin E’tesami’s allegorical poems through the lens of Albert Bandura’s social-cognitive learning theory. The research sample consists of fifty purposefully selected allegorical poems that best align with Bandura’s theoretical components. Findings reveal that the ethical symbols in Parvin’s poetry provide a fertile ground for mental encoding, behavior modification, and social-cognition enhancement. Her allegories closely correspond to Bandura’s concept of observational learning, and the structure of her poems generally matches the stages of social learning. Key components such as “vicarious punishment,” “reciprocal determinism,” and “ripple effect” are prevalent in most of the selected pieces. Moreover, “intrinsic motivation” emerges as the most prominent learning factor in the sample, underscoring the poet’s emphasis on the continuity of the learning process despite social adversities. Overall, Parvin E’tesami’s allegorical poems function as an indirect yet effective literary action that actively engages the audience in learning and instills favorable social norms into their conscious awareness.

کلیدواژه‌ها [English]

• Etesami
• analogy
• Bandura
• learning
• psychology